Αν υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό σε όλες σχεδόν τις κορυφαίες πόλεις του κόσμου, αυτό είναι ότι αποτελούν ακριβά μέρη για να ζήσει, να εργαστεί και να ψυχαγωγηθεί κανείς.
Το υψηλό πληθωριστικό περιβάλλον των τελευταίων ετών έχει μόνο επιδεινώσει αυτό το πρόβλημα, ωθώντας το κόστος ζωής σταθερά στην κορυφή της ατζέντας τόσο για τους κατοίκους όσο και για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
Ο εφιάλτης στον δρόμο με τις στέγες
Στο παραπάνω, ήδη μάλλον «γκρίζο» περιβάλλον, υπάρχει ένας τομέας που είναι ιδιαίτερα σημαντικός και ολοένα και πιο ζοφερός: το κόστος στέγασης.
Σύμφωνα με την Oxford Economics, οι κάτοικοι στις 100 κορυφαίες πόλεις του Δείκτη Παγκόσμιων Πόλεων του 2026 δαπανούν κατά μέσο όρο το 20% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας.
Ωστόσ, το παραπάνω ποσοστό εμπεριέχει σημαντικές διακυμάνσεις και παραμέτρους, σε επίπεδο πόλης, που έχουν γίνει ολοένα και πιο έντονες τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτό συμβαίνει επειδή η προσιτότητα σε πολλές αγορές έχει περιοριστεί λόγω της υπερβολικής ζήτησης και της υποπροσφοράς, ωθώντας προς τα πάνω τα ενοίκια και τις τιμές των κατοικιών σε σχέση με τα πραγματικά εισοδήματα.
Στο ανώτερο άκρο του φάσματος δαπανών βρίσκονται πόλεις όπως το Βανκούβερ, το Ώκλαντ και το Λονδίνο, οι οποίες είναι γνωστές για τις ακριβές τιμές τους και έχουν πολύ υψηλό κόστος στέγασης, περίπου 30% των διαθέσιμων εισοδημάτων (και πολύ υψηλότερο στις κεντρικές γειτονιές).
Στο άλλο άκρο του φάσματος βρίσκονται πόλεις που είναι πιο «προσιτές», συγκριτικά.
Αυτό συμβαίνει λόγω ενός συνδυασμού χαμηλότερου συνολικού κόστους στέγασης (Σιγκαπούρη) και υψηλότερων διαθέσιμων εισοδημάτων (Καμπέρα, Σαν Χοσέ), που σημαίνει ότι το ακριβό κόστος διαβίωσης αντισταθμίζεται πιο ορθολογικά.
Ασία – Ειρηνικός, ο «παράδεισος»
Οι πόλεις σε Ασία – Ειρηνικό προσφέρουν τον καλύτερο συνδυασμό ποιότητας ζωής και προσιτής τιμής.
Ωστόσο, η ζωή στην πόλη δεν είναι απλώς μια οικονομική απόφαση. Ναι, η πρόσβαση σε συνήθως υψηλότερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας είναι ένα μεγάλο πλεονέκτημα για πολλούς και επομένως το κόστος ζωής και στέγασης θα αποτελέσει σημαντικό παράγοντα.
Αλλά η υψηλή ποιότητα ζωής είναι εξίσου σημαντική και περιλαμβάνει την πρόσβαση σε ψυχαγωγικές και πολιτιστικές εγκαταστάσεις και δράσεις, καθώς και το αίσθημα ασφάλειας στο αστικό περιβάλλον.
Από τα παραπάνω προκύπτει το ερώτημα: υπάρχουν πόλεις που προσφέρουν τα καλύτερα και των δύο περιπτώσεων, δηλαδή, χαμηλότερο κόστος στέγασης και υψηλότερη ποιότητα ζωής;
Οι πόλεις με τις καλύτερες επιδόσεις κατά τη σύγκριση και των δύο μετρήσεων βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού.
Αυτές είναι η Καμπέρα, η Σιγκαπούρη, η Ταϊπέι και το Χονγκ Κονγκ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι «προσιτές», αλλά σε σχέση με πολλές από τις δυτικές πόλεις, φαίνεται να προσφέρουν καλύτερη σχέση αξίας με υψηλότερη ποιότητα ζωής.
Η Καμπέρα, ειδικότερα, βρίσκεται στην κορυφή της κατηγορίας Ποιότητα Ζωής συνολικά, κυρίως χάρη στο μεγάλο προσδόκιμο ζωής, τη χαμηλότερη ανισότητα εισοδήματος και τα υψηλότερα μέσα εισοδήματα, που υποστηρίζονται από την πληθώρα σταθερών, καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας στον δημόσιο τομέα.
Το τελευταίο σίγουρα βοηθά στη διατήρηση της προσιτότητας ενισχύοντας τα εισοδήματα, ενώ το σχεδιασμένο περιβάλλον της πόλης μπορεί να κάνει τη γη πιο εύκολα διαθέσιμη για ανάπτυξη, ειδικά σε σύγκριση με πόλεις όπως το Σίδνεϊ και η Μελβούρνη. Αυτό βοηθά στην υποστήριξη της πλευράς της προσφοράς, διατηρώντας την ισορροπία με τη ζήτηση περισσότερο υπό έλεγχο από ό,τι αλλού.
Για τη Σιγκαπούρη, το υψηλό προσδόκιμο ζωής και το πολύ χαμηλό ποσοστό εγκληματικότητας βοηθούν την πόλη να έχει καλή απόδοση στην κατηγορία Ποιότητα Ζωής, ενώ η στέγαση παραμένει σχετικά προσιτή λόγω του κρατικού μοντέλου παροχής και επιδότησης κατοικιών.
Τα μεγάλης κλίμακας προγράμματα κατασκευής κατοικιών και οι γενναιόδωρες επιχορηγήσεις που προσφέρονται στους κατοίκους έχουν βοηθήσει στον έλεγχο των τιμών και έχουν αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικιών στην πόλη – κράτος, καθιστώντας τα ακριβά ενοίκια σπάνια.
Η εικόνα στην Ευρώπη
Άλλες ασιατικές πόλεις έχουν επίσης σχετικά καλές επιδόσεις για παρόμοιους λόγους, και αυτό το μοντέλο που καθοδηγείται από το κράτος είναι κάτι που στη Δύση, πόλεις όπως το Λονδίνο, ας πούμε, μπορεί να θελήσουν να μιμηθούν.
Η Βιέννη είναι μια άλλη πόλη με παρόμοιο μοντέλο που επικεντρώνεται στη δημόσια στέγαση, συμβάλλοντας στο να γίνει η αυστριακή πρωτεύουσα πιο προσιτή από τις ομοειδείς ευρωπαϊκές πόλεις παρόμοιου μεγέθους, ενώ παράλληλα αποτελεί ένα επιθυμητό μέρος για να ζει κανείς.
Μεταξύ των μικρότερων ευρωπαϊκών ομοειδών, η Βαλέτα (Μάλτα) και η Λιουμπλιάνα (Σλοβενία) προσφέρουν επίσης καλή αξία, αν και και οι δύο πρωτεύουσες γίνονται ολοένα και πιο ακριβές.
Αυτό είναι ένα «ατυχές υποπροϊόν»(sic) της ισχυρής ζήτησης, που οφείλεται στις ταχέως αναπτυσσόμενες τοπικές οικονομίες, και, στην περίπτωση της Βαλέτας, του περιορισμένου χώρου και της απότομης αύξησης των βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων που συνδέονται με τον ακμάζοντα τουριστικό τομέα.
Επομένως, ο χρόνος που αυτές οι πόλεις θεωρούνταν «προσιτές» τοποθεσίες μπορεί να πλησιάζει στο τέλος του, ακόμη και αν η ποιότητα ζωής που προσφέρεται είναι υψηλή.
Καταρρίπτοντας τη γραμμική προσέγγιση αίτιου – αιτιατού
Πάντως, οι μεγαλουπόλεις του κόσμου έχουν μια διαρκή ελκυστικότητα που θα παραμείνει παρά την προσφορά ασθενέστερης «αξίας».
Ένα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό αυτού του είδους ανάλυσης είναι ότι οι μεγαλουπόλεις του κόσμου – η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο και το Τόκιο – φαίνεται να προσφέρουν ένα πολύ λιγότερο επιθυμητό μείγμα ποιότητας ζωής και προσιτής τιμής, κυρίως επειδή το κόστος στέγασης είναι εξαιρετικά ακριβό σε σχέση με τα εισοδήματα.
Ωστόσο, διατηρούν μια διαρκή ελκυστικότητα που συνεχίζει να προσελκύει ανθρώπους από όλο τον κόσμο.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η τεράστια κλίμακα των ευκαιριών στην αγορά εργασίας και η πρόσβαση σε κορυφαίες πολιτιστικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και εκδηλώσεις παγκοσμίως είναι απαράμιλλη.
Πόλεις όπως η Καμπέρα και η Βαλέτα δεν μπορούν (και δεν φιλοδοξούν) να προσφέρουν το είδος της ζωής που είναι διαθέσιμο σε αυτές τις μεγαλουπόλεις.
Επομένως, η αξιολόγηση που γίνεται από τα εκατομμύρια κατοίκων που επιλέγουν να ζήσουν εκεί είναι ότι το υψηλότερο κόστος στέγασης και το γενικά υψηλότερο κόστος ζωής είναι ένα τίμημα που αξίζει να πληρωθεί για την πρόσβαση στην εργασία και τις παροχές που προσφέρονται.
Η Oxford Economics δεν αναμένει ότι αυτά τα θεμελιώδη στοιχεία θα αλλάξουν σύντομα, και έτσι αυτές οι «υπέρ-πόλεις» θα συνεχίσουν να προσφέρουν αρκετή αξία για να προσελκύσουν και να διατηρήσουν τους κατοίκους τους.
Η οικονομική τους έλξη παραμένει ισχυρή, ειδικά όταν συνδυάζεται με μια καλή ποιότητα ζωής, ακόμη και αν αυτή η ποιότητα ζωής δεν είναι τόσο υψηλή όσο αλλού. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους νεότερους εργαζόμενους που ξεκινούν την καριέρα τους και απαιτούν μια τεράστια και βαθιά αγορά εργασίας για να ανέβουν στην εργασιακή κλίμακα.
Οι μικρότερες πόλεις, ανεξάρτητα από το πόσο υψηλή είναι η ποιότητα ζωής, θα δυσκολεύονται πάντα να ανταγωνιστούν πόλεις όπως το Λονδίνο, η Νέα Υόρκη, το Παρίσι, το Τόκιο και το Λος Άντζελες.
Τελικά, αυτό δείχνει πώς η αξία καθορίζεται διαφορετικά σε όλο τον κόσμο. Πόλεις όπως η Σιγκαπούρη δείχνουν πώς είναι δυνατόν να συνδυαστεί μια πολύ υψηλή ποιότητα ζωής με σχετικά χαμηλότερο κόστος στέγασης, προσφέροντας ένα μοντέλο στο οποίο αρχίζουν να προσβλέπουν πολλές πιο ακριβές πόλεις.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πόλεις όπως το Λονδίνο και η Νέα Υόρκη είναι λιγότερο ελκυστικές, και οι υψηλότερες δαπάνες για στέγαση είναι απλώς ένα γεγονός της ζωής που πολλοί θα ανεχθούν για να ζήσουν εκεί, αν μη τι άλλο, δεδομένων του πολλαπλού οφέλους που μπορούν να προσφέρουν αυτές οι πόλεις για μακροπρόθεσμη επαγγελματική εξέλιξη.
Σε κάθε περίπτωση, όμορφες πόλεις είναι, τελικά, εκείνες που έχουν ευτυχισμένους κατοίκους. Και αυτό είναι ένα στοίχημα που όλο και πιο δύσκολα κερδίζεται.
