Την ένταξη και των καλλιεργητών τριφυλλιών στις ενισχύσεις de minimis, που θεσπίστηκαν για τους παραγωγούς μηδικής, λόγω των οικονομικών επιπτώσεων που προκλήθηκαν από τους περιορισμούς στη διακίνηση ζωοτροφών από την ευλογιά προβάτων, ζητούν οι γεωτεχνικοί της Δυτικής Μακεδονίας.
Ειδικότερα, με επιστολή προς το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ), το παράρτημα Δυτικής Μακεδονίας του ΓΕΩΤΕΕ, επισημαίνει ότι «το κανονιστικό πεδίο της ενίσχυσης προσδιορίζεται ρητά ως προς την καλλιέργεια της μηδικής» και «οι πραγματικές καλλιέργειες τριφυλλιών (Trifolium), όταν δεν εμπίπτουν στην έννοια της μηδικής (Medicago sativa), δεν καλύπτονται από το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο».
Η μηδική και τα καλλιεργούμενα είδη του γένους Trifolium αποτελούν διαφορετικές βοτανικές καλλιέργειες, πλην όμως χρησιμοποιούνται ως κτηνοτροφικά ψυχανθή για την παραγωγή ζωοτροφών
Η μηδική και τα καλλιεργούμενα είδη του γένους Trifolium, όπως εξηγείται στην επιστολή, αποτελούν διαφορετικές βοτανικές καλλιέργειες, πλην όμως χρησιμοποιούνται ως κτηνοτροφικά ψυχανθή για την παραγωγή ζωοτροφών. Ανάλογα με το είδος και τον τρόπο καλλιέργειας, μπορούν να συγκομίζονται για παραγωγή σανού, χλωρής ζωοτροφής ή ενσιρώματος και, ως εκ τούτου, η οικονομική τους αξιοποίηση συνδέεται με τη δυνατότητα διάθεσης του παραγόμενου προϊόντος στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.
Κατά συνέπεια, – όπως αναφέρεται – εφόσον οι περιορισμοί στη διακίνηση ζωοτροφών επηρέασαν τη δυνατότητα διάθεσης και αξιοποίησης των προϊόντων αυτών, είναι δυνατόν να προκύψουν αντίστοιχες οικονομικές επιπτώσεις για τους παραγωγούς τριφυλλιών, όπως αδυναμία διάθεσης της παραγωγής, συσσώρευση αποθεμάτων, πρόσθετες δαπάνες διαχείρισης και απώλεια εισοδήματος.
«Η διαφορετική βοτανική ταξινόμηση ή η διαφορετική διοικητική κωδικοποίηση της καλλιέργειας δεν αποτελεί, από μόνη της, τεκμήριο ότι η οικονομική έκθεση των παραγωγών στους περιορισμούς αυτούς ήταν διαφορετική», σημειώνεται.
Η «μηδική» και το «τριφύλλι»
Παράλληλα, το παράρτημα του ΓΕΩΤΕΕ αναφέρει ότι κρίνεται αναγκαίο να διερευνηθεί εάν σε επιμέρους περιπτώσεις υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ της πραγματικά καλλιεργούμενης έκτασης και της περιγραφής ή κωδικοποίησης που αποτυπώθηκε στην ΕΑΕ 2025.
«Η χρήση των όρων «μηδική» και «τριφύλλι» στην καθημερινή επικοινωνία των παραγωγών δεν μπορεί να αποτελέσει, από μόνη της, ασφαλές κριτήριο για την ταυτοποίηση της βοτανικής καλλιέργειας. Για τον λόγο αυτό, στις περιπτώσεις όπου προκύπτει αμφιβολία ως προς την πραγματική καλλιέργεια, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα επανελέγχου των δηλωθέντων στοιχείων με βάση τα διαθέσιμα διοικητικά και άλλα νόμιμα αποδεικτικά στοιχεία», σημειώνεται.
Η σχετική διερεύνηση πρέπει να διακρίνει σαφώς δύο διαφορετικές περιπτώσεις, αναφέρουν οι γεωτεχνικοί:
- Πρώτον, την περίπτωση κατά την οποία είχε πράγματι καλλιεργηθεί Medicago sativa (μηδική), αλλά η καλλιέργεια ενδέχεται να αποτυπώθηκε στην ΕΑΕ 2025 με διαφορετική περιγραφή ή κωδικοποίηση. Στην περίπτωση αυτή ζητείται να εξεταστεί η πραγματική ταυτότητα της καλλιέργειας και η δυνατότητα νόμιμου επανελέγχου ή διόρθωσης των στοιχείων, σύμφωνα με τις ισχύουσες διοικητικές διαδικασίες και τα επιτρεπόμενα αποδεικτικά μέσα.
- Δεύτερον, την περίπτωση κατά την οποία είχε πράγματι καλλιεργηθεί είδος του γένους Trifolium.
Στην περίπτωση αυτή δεν τίθεται ζήτημα διόρθωσης της καλλιέργειας σε μηδική, αλλά ζήτημα επέκτασης της επιλεξιμότητας σε τεκμηριωμένα πληγέντες καλλιεργητές τριφυλλιών, λόγω της συγκρίσιμης χρήσης των προϊόντων ως ζωοτροφών και της ενδεχόμενης οικονομικής ζημίας από τους ίδιους περιορισμούς.
Οι περιορισμοί
Επομένως, ο διαφορετικός κωδικός ή η διαφορετική ονομασία στην ΕΑΕ 2025 δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτομάτως απόδειξη διαφορετικού μηχανισμού οικονομικής ζημίας. Παράλληλα, δεν είναι ορθό να θεωρηθεί ότι κάθε αποκλεισμός οφείλεται σε τεχνικό σφάλμα της εφαρμογής των πληρωμών. Τα άρθρα 1, 2 και 4 της ισχύουσας ΚΥΑ περιορίζουν ρητά το υφιστάμενο καθεστώς στην καλλιέργεια της μηδικής. Επομένως, η μη ένταξη μιας πραγματικής καλλιέργειας Trifolium μπορεί να αποτελεί συνέπεια του ίδιου του κανονιστικού πεδίου της ΚΥΑ και όχι σφάλμα κατά την εφαρμογή της.
Επισημαίνεται επίσης ότι ο Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1408/2013, όπως ισχύει, αποτελεί το ενωσιακό πλαίσιο για τη χορήγηση ενισχύσεων ήσσονος σημασίας στον γεωργικό τομέα, χωρίς να επιβάλλει από μόνος του περιορισμό της συγκεκριμένης ενίσχυσης αποκλειστικά στην καλλιέργεια της μηδικής. Ο περιορισμός αυτός προκύπτει από το ειδικό εθνικό κανονιστικό πλαίσιο της ανωτέρω ΚΥΑ.
Στην ΚΥΑ δεν εντοπίζεται ειδική αιτιολόγηση ως προς τη μη συμπερίληψη των καλλιεργούμενων τριφυλλιών, μολονότι η αιτιολογία της ενίσχυσης συνδέεται με τους περιορισμούς στη διακίνηση ζωοτροφών και τις οικονομικές επιπτώσεις που αυτοί προκάλεσαν. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμο να εξεταστεί από την αρμόδια αρχή εάν, υπό το πρίσμα του σκοπού της ενίσχυσης και της πραγματικής οικονομικής επίπτωσης των περιοριστικών μέτρων, συντρέχουν λόγοι διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής της.
Τι ζητούν
Για τους παραπάνω λόγους, το παράρτημα Δυτικής Μακεδονίας του ΓΕΩΤΕΕ, ζητά:
1. Να καταγραφούν και να προσδιοριστούν οι εκτάσεις πραγματικών καλλιεργειών Trifolium για παραγωγή ζωοτροφής που δηλώθηκαν στην ΕΑΕ 2025 στις Περιφερειακές Ενότητες που εμπίπτουν στο καθεστώς, με κατά το δυνατόν διάκριση ανά είδος, χρήση και τρόπο διαχείρισης της καλλιέργειας (ξηρική ή αρδευόμενη).
2. Να ελεγχθεί η χρονική και χωρική σύνδεση της συγκομιδής ή/και διάθεσης της παραγωγής με τα ισχύσαντα περιοριστικά μέτρα διακίνησης ζωοτροφών, με πρόβλεψη απλών, αναλογικών και πρόσφορων αποδεικτικών μέσων, χωρίς να απαιτούνται στοιχεία τα οποία αντικειμενικά δεν είναι δυνατόν να παραχθούν εκ των υστέρων από τους παραγωγούς.
3. Να εξεταστούν χωριστά οι περιπτώσεις πραγματικής καλλιέργειας Medicago sativa (μηδικής) στις οποίες ενδέχεται να υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ της πραγματικής καλλιέργειας και της κωδικοποίησης ή περιγραφής στην ΕΑΕ 2025, μέσω της νόμιμης διαδικασίας επανελέγχου των στοιχείων και, όπου επιτρέπεται, με χρήση υπεύθυνης δήλωσης του παραγωγού και κάθε άλλου πρόσφορου αποδεικτικού μέσου.
4. Να θεσπιστεί ρητή ένταξη των τεκμηριωμένα πληγέντων καλλιεργητών τριφυλλιών (Trifolium), είτε με τροποποίηση της υφιστάμενης ΚΥΑ είτε με τη θέσπιση συμπληρωματικού καθεστώτος ενίσχυσης, εφόσον η αρμόδια αρχή κρίνει ότι οι συγκεκριμένες καλλιέργειες δεν καλύπτονται από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο. Η ένταξη να βασίζεται σε αντικειμενικά και ελέγξιμα κριτήρια, τα οποία θα συνδέουν την καλλιέργεια και τη χρήση της ως ζωοτροφής με την οικονομική επίπτωση των περιορισμών διακίνησης.
5. Να προβλεφθεί, εφόσον απαιτηθεί από την επέκταση του καθεστώτος, νέα περίοδος αιτήσεων ή ειδική διαδικασία εξέτασης των μη ενταχθέντων παραγωγών, καθώς και συμπληρωματική πληρωμή, με εφαρμογή των προβλεπόμενων κανόνων σώρευσης ενισχύσεων και με ρητό αποκλεισμό της διπλής ενίσχυσης για το ίδιο αγροτεμάχιο και την ίδια αιτία ζημίας.
«Στόχος του αιτήματος είναι η αποκατάσταση της πραγματικής εικόνας των δηλωμένων καλλιεργειών και, παράλληλα, η εξέταση της ίσης αντιμετώπισης παραγωγών που, ανεξάρτητα από τη βοτανική κατηγορία της καλλιέργειας, υπέστησαν τεκμηριωμένη οικονομική ζημία από τους ίδιους περιορισμούς στη διακίνηση ζωοτροφών», τονίζεται στην επιστολή.
