«Αν καταλαβαίνω καλά, λέτε ‘ας περιμένουμε μέχρι την επόμενη φορά’». Φαίνεται πως η «επόμενη φορά» έφτασε. Σαράντα έξι χρόνια αφότου ο Ρενέ Λεβέκ είχε πει αυτά τα λόγια το βράδυ της ήττας στο πρώτο δημοψήφισμα για την κυριαρχία του Κεμπέκ, το αυτονομιστικό Κόμμα του Κεμπέκ (PQ) επιστρέφει με την υπόσχεση να θέσει πάλι στο εκλογικό σώμα το ερώτημα για την ανεξαρτησία της Επαρχίας αυτής από τον Καναδά.
Πρόκειται για μια θεαματική επιστροφή που πέτυχε ο σημερινός ηγέτης του PQ, Πολ Σεν-Πιερ Πλαμοντόν στις περιφερειακές εκλογές της Δευτέρας επαναφέροντας έπειτα από 12 χρόνια το κόμμα των αυτονομιστών στην εξουσία της γαλλόφωνης επαρχίας. Στις προηγούμενες εκλογές του 2022 το PQ είχε κερδίσει μόνο τρεις έδρες και περίπου το 14% των ψήφων.
«Ατελής νίκη»
Η νίκη της Δευτέρας τερματίζει μια οκταετία διακυβέρνησης του Κεμπέκ από τον συνασπισμό Avenir Québec. Αλλά η νίκη αυτή παραμένει ατελής. Ο Πολ Σεν-Πιερ Πλαμοντόν έχει καταφέρει να συγκεντρώσει μόνο 59 έδρες από τις 64 που απαιτούνται για την απόλυτη πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση του Κεμπέκ, που έχει 127 μέλη.
«Αναγκαστικά το PQ θα σχηματίσει μια κυβέρνηση μειοψηφίας. Το αποτέλεσμα εξάλλου της αναμέτρησης δεν σημαίνει ότι η κοινή γνώμη στο Κεμπέκ έχει μετατοπιστεί υπέρ της ανεξαρτησίας. Το ποσοστό των υποστηρικτών της κυριαρχίας του Κεμπέκ παραμένει περίπου στο 30% στις δημοσκοπήσεις. Η προεκλογική εκστρατεία επικεντρώθηκε περισσότερο στην επιθυμία για αλλαγή, μετά από δύο θητείες του Συνασπισμού Avenir Québec, παρά σε μια πιθανή έξοδο από τον Καναδά», γράφει από το Μόντρεαλ ο Τιμοτέ Μπουντέ, ανταποκριτής της γαλλικής οικονομικής εφημερίδας «Les Echos».
Υπομονή ως το 2029
Ο Πολ Σεν-Πιερ Πλαμοντόν πάντως ουδέποτε εγκατέλειψε τον στόχο του. Ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός θέλει να διεξαγάγει ένα τρίτο δημοψήφισμα για την αυτόνομη πορεία του Κεμπέκ. «Το Κεμπέκ αξίζει να γίνει ανεξάρτητη χώρα», δήλωσε μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων την Τρίτη.
Μετά την ήττα των αυτονομιστών το 1980, η καναδική αυτή Επαρχία έφτασε μιαν ανάσα κοντά στην ανεξαρτητοποίησή της το 1995, όταν η πλευρά του «όχι» στην απόσχιση κέρδισε τότε με μόνο το 50,58% των ψήφων.
«Τριάντα ένα χρόνια αργότερα, η προοπτική ενός ακόμη δημοψηφίσματος επανεμφανίστηκε με το Κόμμα του Κεμπέκ. Ωστόσο, το χρονοδιάγραμμα του δημοψηφίσματος ανατράπηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Πλαμοντόν Plamondon έχει δεσμευτεί να μην διεξαγάγει δημοψήφισμα όσο στο Λευκό Οίκο παραμένει αυτός ο Αμερικανός πρόεδρος», γράφει ο ανταποκριτής της «Les Echos».
Εάν ο νυν πρωθυπουργός ολοκληρώσει τη θητεία του, η διαβούλευση θα μπορούσε επομένως να επαναληφθεί μετά τον Ιανουάριο του 2029 που αναγκαστικά ο Τραμπ θα παραδώσει στον επόμενο πλανητάρχη. «Ο ηγέτης του Κόμματος του Κεμπέκ δικαιολογεί αυτήν την επιλογή με την ανάγκη να οργανωθεί μια συζήτηση για το μέλλον του Κεμπέκ σε ένα πιο σταθερό διεθνές περιβάλλον», γράφει ο Τιμοτέ Μπουντέ. Υποψιάζεται κανείς ότι εφόσον η διεθνής σταθερότητα ανάγεται σε προϋπόθεση για την αυτονόμηση του Κεμπέκ, τότε οι «ενωσιακοί» μάλλον δεν θα πρέπει να ανησυχούν πολύ.
Μετά το Κεμπέκ, η Αλμπέρτα
Μετά το Κεμπέκ πάντως βρίσκεται στα σκαριά και μια άλλη αυτονομιστική διαδικασία στην Καναδική Συνομοσπονδία. Παρενθετικά εδώ να αναφερθεί ότι ο Καναδάς είναι ένα ενιαίο ομόσπονδο κράτος που συγκροτείται από 10 Επαρχίες και όχι μια συνομοσπονδία ανεξαρτήτων κρατών, κατά τη διάκριση του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου. Ο όρος Canadian Confederation ισχύει ωστόσο από την 1η Ιουλίου 1867 με τη θέσπιση της Συνταγματικής Πράξης της Βρετανικής Βόρειας Αμερικής. Κλείνει η παρένθεση.
Μετά το Κεμπέκ, λοιπόν, περιμένει η Αλμπέρτα. Στις 19 Οκτωβρίου οι κάτοικοι αυτής της πλούσιας σε πετρελαϊκά κοιτάσματα Επαρχίας του δυτικού Καναδά θα πρέπει να αποφασίσουν εάν επιθυμούν να κινήσει η τοπική κυβέρνηση τη διαδικασία για ένα μελλοντικό δεσμευτικό δημοψήφισμα με το ερώτημα του «διαχωρισμού» ή όχι από την Καναδική Συνομοσπονδία.
Σημειωτέον ότι γίνεται χρήση του όρου «διαχωρισμός» και όχι ανεξαρτητοποίηση, κάτι που σημαίνει ότι το ερώτημα του δημοψηφίσματος θα είναι αν επιθυμούν ή όχι οι πολίτες της Αλμπέρτας να γίνει το πρώτο πολιτικό βήμα προς μια μεταγενέστερη, πιθανή απόσχιση. Εν προκειμένω το ζήτημα έχει να κάνει περισσότερο με την περαιτέρω διοικητική αυτονόμηση της Επαρχίας.
Άλλη περίπτωση
Οι διαφορές Αλμπέρτας και Κεμπέκ είναι πάντως μεγάλες, παρατηρεί ο ανταποκριτής της γαλλικής εφημερίδας. «Ενώ η κυριαρχία του γαλλόφωνου Κεμπέκ έχει οικοδομηθεί γύρω από μια εθνική, γλωσσική και πολιτιστική ταυτότητα, το κίνημα των κατοίκων της Αλμπέρτας τροφοδοτείται κυρίως από την οικονομική δυσαρέσκεια προς την Οτάβα σχετικά με τις πολιτικές της ομοσπονδιακής κυβέρνησης που αφορούν τον πετρελαϊκό κλάδο, το κλίμα και επίσης τις μεταβιβάσεις κονδυλίων από τις Επαρχίες προς την κεντρική κυβέρνηση και τούμπαλιν.
Οι ενστάσεις της Αλμπέρτας είναι δηλαδή πολιτικές και οικονομικές και όχι ταυτοτικού χαρακτήρα, όπως είναι του Κεμπέκ. Η πρωθυπουργός της Αλμπέρτας, Ντανιέλ Σμιθ, υπερασπίζεται εξάλλου την παραμονή της Επαρχίας στον Καναδά, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί περισσότερες εξουσίες για την Επαρχία της.
Εξωτερική απειλή
Σε κάθε περίπτωση, για τον πρωθυπουργό της Καναδικής Συνομοσπονδίας Μαρκ Κάρνεϊ η χρονική στιγμή δεν είναι η καταλληλότερη για την επίλυση ζητημάτων που θέτουν υπό αμφισβήτηση τη διοικητική ισχύ και τις εξουσίες της κεντρικής κυβέρνησης του Καναδά – πόσω μάλλον αν αμφισβητούν την εδαφική της ακεραιότητα και την εθνική συνοχή.
Κι αυτό διότι «η χώρα ολόκληρη απειλείται από τα επεκτατικά σχέδια των Ηνωμένων Πολιτειών», όπως έχει απερίφραστα δηλώσει ο Κάρνεϊ. Είναι πρωτοφανές το παράπονο αυτό να εκφράζεται από τον ηγέτη μιας χώρας με παρουσία και συμμετοχή σε όλες τις «συμβάσεις» του Δυτικού κόσμου – του ΝΑΤΟ και του G7 συμπεριλαμβανομένων, ενώ εσχάτως η χώρα μελετά κάποιου είδους συμμετοχή ακόμα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση…
Ανάγκη για ενότητα
«Τριάντα ένα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Κεμπέκ το 1995, το ζήτημα της καναδικής ενότητας έχει επανέλθει στην επιφάνεια σε δύο μέτωπα ταυτόχρονα», γράφει από το Μόντρεαλ ο Τιμοτέ Μπαντέ.
«Ο Κάρνεϊ, ο οποίος προτάσσει την καναδική ενότητα ως απάντηση στην πίεση του Ντόναλντ Τραμπ, θα πρέπει τώρα να αντιμετωπίσει στο Κεμπέκ μια κυβέρνηση με αποσχιστικές τάσεις και δεκατρείς ημέρες αργότερα να αντιμετωπίσει στην Αλμπέρτα μια ψηφοφορία για την έναρξη μιας αυτονομιστικής διαδικασίας», εξηγεί ο ανταποκριτής. Ως γνωστόν, ο Αμερικανός πρόεδρος απειλεί να προσαρτήσει τον Καναδά για να γίνει η 51η Πολιτεία των ΗΠΑ.
