Στην υποχώρηση των διεθνών τιμών της ενέργειας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό η προσδοκία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού στην Ελλάδα, την ώρα που οι επίμονες ανατιμήσεις στις υπηρεσίες και η προοπτική νέων αυξήσεων των επιτοκίων συντηρούν τις πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η Τράπεζα της Ελλάδος, στο νέο «Inflation Monitor», επαναλαμβάνει τις προβλέψεις του Σεπτεμβρίου για εναρμονισμένο πληθωρισμό 3,5% το 2026, 2,7% το 2027 και 2,2% το 2028, χωρίς να τις αναθεωρεί παρά την απότομη επιτάχυνση του δείκτη τον Σεπτέμβριο.
Τα νεότερα στοιχεία, ωστόσο, δείχνουν πόσο απαιτητική παραμένει η πορεία προς χαμηλότερους ρυθμούς ανατιμήσεων: ο πληθωρισμός έφθασε στο 5,1% τον Σεπτέμβριο, ενώ ο μέσος όρος του εννεαμήνου διαμορφώνεται στο 3,8%, πάνω από την πρόβλεψη για ολόκληρο το έτος. Παράλληλα με το ενεργειακό κόστος, οι αυξήσεις μισθών και ενοικίων και η ισχυρή τουριστική ζήτηση διατηρούν, σύμφωνα με την ΤτΕ, τον πληθωρισμό των υπηρεσιών σε υψηλά επίπεδα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αγορές θεωρούν πολύ πιθανή ακόμη μία αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες τον Δεκέμβριο και προεξοφλούν δύο επιπλέον αυξήσεις έως το τέλος του 2027. Οι εκτιμήσεις αυτές, που αποτυπώνουν την αποτίμηση της 8ης Οκτωβρίου και δεν αποτελούν προαναγγελθείσες αποφάσεις της ΕΚΤ, προσθέτουν στην επίμονη ακρίβεια την προοπτική περαιτέρω αύξησης του κόστους δανεισμού.
Πληθωρισμός: Ανεβαίνει» το κόστος ζωής
Νέες πιέσεις στο κόστος ζωής από την ενέργεια και τις υπηρεσίες καταγράφει η Τράπεζα της Ελλάδος, με τον ελληνικό πληθωρισμό να επιταχύνεται στο 5,1% τον Σεπτέμβριο και την απόσταση από την ευρωζώνη να διευρύνεται. Οι ανατιμήσεις σε φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα και καύσιμα, σε συνδυασμό με τις μεγάλες αυξήσεις σε ξενοδοχεία και αεροπορικά εισιτήρια, τροφοδοτούν ένα νέο κύμα ακρίβειας, παρά την υποχώρηση των τιμών σε ορισμένες κατηγορίες τροφίμων.
Η ΤτΕ αποτυπώνει την απότομη επιδείνωση: ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα ανέβηκε από το 3,7% τον Αύγουστο στο 5,1% τον Σεπτέμβριο, έναντι 3,8% στην ευρωζώνη. Στο εννεάμηνο, ο μέσος πληθωρισμός διαμορφώνεται στο 3,8%.
Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι πιέσεις απλώνονται και πέρα από την ενέργεια. Ο δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί ενέργεια, τρόφιμα, αλκοόλ και καπνό, αυξήθηκε στο 4,6% από 3,5% τον προηγούμενο μήνα, επιβεβαιώνοντας την επιμονή των ανατιμήσεων σε ευρύτερο τμήμα της οικονομίας.
Ενεργειακό άλμα 25,4%
Η ενέργεια αποτελεί έναν από τους βασικούς τροφοδότες της ακρίβειας. Οι τιμές της αυξήθηκαν κατά 25,4% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο, από 15,4% τον Αύγουστο. Στην ευρωζώνη, η αντίστοιχη αύξηση ήταν 18,8%, γεγονός που δείχνει την εντονότερη επιβάρυνση στην ελληνική αγορά.
Οι επιμέρους μεταβολές είναι αποκαλυπτικές:
-Φυσικό αέριο μέσω δικτύων: αύξηση 55,2%, από 40,2% τον Αύγουστο.
-Ηλεκτρικό ρεύμα: αύξηση 15%, ενώ τον προηγούμενο μήνα καταγραφόταν μείωση 1,2%.
-Καύσιμα κίνησης: αύξηση 23,9%, από 16,7% τον Αύγουστο.
-Ιδιαίτερα έντονη είναι η αντιστροφή στο ηλεκτρικό ρεύμα, που πέρασε μέσα σε έναν μήνα από αρνητική ετήσια μεταβολή σε διψήφια αύξηση. Παράλληλα, οι ανατιμήσεις στα καύσιμα επιβαρύνουν τις μετακινήσεις και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στις τελικές τιμές.
Οι υπηρεσίες ανοίγουν την ψαλίδα
Παρότι η ενέργεια καταγράφει τις μεγαλύτερες ποσοστιαίες αυξήσεις, η Τράπεζα της Ελλάδος αποδίδει την απότομη άνοδο του ελληνικού πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο κυρίως στην επιτάχυνση των τιμών των υπηρεσιών.
Ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες έφθασε στο 6,4%, από 4,5% τον Αύγουστο, με τις μεγάλες αυξήσεις στις τιμές των ξενοδοχείων και των αεροπορικών εισιτηρίων να βρίσκονται στο επίκεντρο. Σύμφωνα με την έκθεση, οι ανατιμήσεις αντανακλούν την ισχυρή τουριστική ζήτηση και, έμμεσα, το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Η σύγκριση με την ευρωζώνη είναι χαρακτηριστική: εκεί ο πληθωρισμός των υπηρεσιών διαμορφώθηκε στο 3,2%, δηλαδή στο μισό του ελληνικού.
Το βάρος τους στο ελληνικό καλάθι του εναρμονισμένου δείκτη φθάνει περίπου το 49%. Συνεπώς, η επιτάχυνση των ανατιμήσεων στις υπηρεσίες έχει ισχυρό αποτύπωμα στον συνολικό πληθωρισμό και εξηγεί γιατί η αποκλιμάκωση σε άλλες κατηγορίες δεν αρκεί για να συγκρατήσει τον δείκτη.
Τα τρόφιμα δεν αρκούν για να φρενάρουν την ακρίβεια
Η εικόνα στα τρόφιμα είναι σαφώς ηπιότερη, χωρίς όμως να αντισταθμίζει τις πιέσεις από ενέργεια και υπηρεσίες.
Στα επεξεργασμένα τρόφιμα, όπου περιλαμβάνονται αλκοόλ και καπνός, οι τιμές μειώθηκαν κατά 0,7% σε ετήσια βάση, έναντι μείωσης 0,2% τον Αύγουστο. Στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα καταγράφηκε αύξηση 0,9%, από 0,7% τον προηγούμενο μήνα.
Παράλληλα, οι τιμές των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών παρέμειναν αμετάβλητες σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, μετά την αύξηση 1,1% του Αυγούστου.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Σεπτέμβριος δεν χαρακτηρίστηκε από ομοιόμορφη άνοδο όλων των τιμών. Ωστόσο, οι ισχυρές αυξήσεις σε κρίσιμες κατηγορίες δαπανών διατηρούν υψηλή τη συνολική επιβάρυνση.
Τα νοικοκυριά περιμένουν νέες ανατιμήσεις
Η επιμονή της ακρίβειας αποτυπώνεται και στις προσδοκίες των καταναλωτών. Σύμφωνα με την έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που παραθέτει η ΤτΕ, η διάμεση προσδοκία των ελληνικών νοικοκυριών για τον πληθωρισμό στους επόμενους 12 μήνες αυξήθηκε τον Αύγουστο στο 6,2%, από 5,6% τον Ιούλιο.
Στην ευρωζώνη, η αντίστοιχη προσδοκία παρέμεινε περίπου στο 3%. Η μεγάλη απόσταση δείχνει ότι οι Έλληνες καταναλωτές αναμένουν σαφώς εντονότερες αυξήσεις τιμών.
Ακόμη και σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, οι προσδοκίες παραμένουν υψηλές. Για τα επόμενα τρία χρόνια διαμορφώθηκαν στο 5,1%, παρά την υποχώρηση από 5,5%, ενώ για την πενταετία παρέμειναν στο 5%. Οι αντίστοιχες τιμές στην ευρωζώνη ήταν 2,9% και περίπου 2,5%.
Πρόκειται για προσδοκίες των νοικοκυριών και όχι για επίσημες προβλέψεις, οι οποίες όμως αποτυπώνουν την ανησυχία για τη διάρκεια των ανατιμήσεων.
Το αυξημένο κόστος περνά στους πελάτες
Πρόσθετες ενδείξεις πιέσεων προκύπτουν από την ελληνική μεταποίηση. Σύμφωνα με τον δείκτη PMI του Σεπτεμβρίου, οι τιμές των εισροών αυξήθηκαν με ταχύτερο ρυθμό, λόγω των υψηλότερων χρεώσεων για ενέργεια και προϊόντα που προέρχονται από το πετρέλαιο.
Ταυτόχρονα, αυξήθηκαν και οι τιμές πώλησης, καθώς οι επιχειρήσεις επιχείρησαν να μετακυλίσουν το υψηλότερο κόστος στους πελάτες τους.
Οι προσδοκίες για τις τιμές πώλησης στο επόμενο τρίμηνο υποχώρησαν στους υπόλοιπους επιχειρηματικούς κλάδους που εξετάζει η έκθεση, με εξαίρεση το λιανεμπόριο. Το εύρημα διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των πιέσεων στο τελικό στάδιο της αγοράς.
Πετρέλαιο στα 100 δολάρια
Το διεθνές ενεργειακό περιβάλλον παραμένει επιβαρυντικό. Όπως αναφέρει η ΤτΕ, οι τιμές του αργού πετρελαίου κινήθηκαν γύρω από τα 100 δολάρια το βαρέλι τον Σεπτέμβριο και στις αρχές Οκτωβρίου, υπό την επίδραση των ανανεωμένων κινδύνων για την προσφορά και τις θαλάσσιες μεταφορές στη Μέση Ανατολή.
Οι τιμές του φυσικού αερίου παρέμειναν στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022. Η περιορισμένη προσφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, τα χαμηλά ευρωπαϊκά αποθέματα και η αβεβαιότητα για τις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή συντηρούν την πίεση.
Αντίθετα, οι διεθνείς τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων υποχώρησαν, καθώς περιορίστηκαν οι ανησυχίες για την προσφορά.
