Επενδύσεις: Τι ζητούν οι επιχειρηματίες για να συνεχίσουν να βάζουν κεφάλαια στην Ελλάδα

Χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, σαφέστερους κανόνες, προσωπικό με τις κατάλληλες δεξιότητες και νέα κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις ζητούν οι επιχειρηματίες, προκειμένου η βελτιωμένη εικόνα της Ελλάδας να μεταφραστεί σε περισσότερα εργοστάσια, μεγαλύτερες επιχειρήσεις και υψηλότερη παραγωγικότητα. Στην ίδια ατζέντα τοποθετούν τη δημιουργία νέων βιομηχανικών περιοχών, την καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τη διατήρηση της πολιτικής και δημοσιονομικής σταθερότητας.

Η έρευνα EY Attractiveness Survey Ελλάδα 2026 και οι προτάσεις που παρουσίασε ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, στη γενική συνέλευση του Συνδέσμου συγκλίνουν σε ένα κρίσιμο σημείο: η διάθεση για επενδύσεις υπάρχει, αλλά η συνέχειά τους προϋποθέτει την αντιμετώπιση συγκεκριμένων εμποδίων στην παραγωγή.

Το διακύβευμα γίνεται μεγαλύτερο καθώς η χώρα καλείται να διατηρήσει την επενδυτική δυναμική και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Η προσέλκυση κεφαλαίων συνδέεται πλέον άμεσα με το κατά πόσον μια επιχείρηση μπορεί να εξασφαλίσει ενέργεια σε ανταγωνιστική τιμή, κατάλληλη εγκατάσταση, εργαζομένους και προβλέψιμες συνθήκες λειτουργίας.

Επενδυτικό ενδιαφέρον με συγκεκριμένες απαιτήσεις

Τα ευρήματα της EY αποτυπώνουν θετικές προθέσεις. Το 55% των στελεχών ξένων επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνει ότι η εταιρεία του σχεδιάζει να αναπτύξει ή να επεκτείνει τις δραστηριότητές της στην Ελλάδα μέσα στον επόμενο χρόνο. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό από την έναρξη της έρευνας στη χώρα, το 2019.

Παράλληλα, το 58% αναφέρει ότι η άποψή του για την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό βελτιώθηκε τον τελευταίο χρόνο, ενώ το 68% περιμένει περαιτέρω βελτίωση της ελκυστικότητάς της στην επόμενη τριετία.

Η θετική εικόνα συνοδεύεται, ωστόσο, από σαφή κατάλογο εκκρεμοτήτων. Ως σημαντικότερα πεδία προς βελτίωση οι συμμετέχοντες αναδεικνύουν το ρυθμιστικό περιβάλλον, με 28%, την καινοτομία και την έρευνα και ανάπτυξη, με 26%, και το ενεργειακό κόστος, με 24%.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την FT Longitude για λογαριασμό της EY Ελλάδος σε δείγμα 250 στελεχών ξένων επιχειρήσεων, από τις 27 Μαρτίου έως τις 23 Απριλίου 2026. Οι απαντήσεις δείχνουν ότι η γεωγραφική θέση, η ποιότητα ζωής και η πολιτική σταθερότητα λειτουργούν ως πλεονεκτήματα, αλλά χρειάζονται παρεμβάσεις ώστε το ενδιαφέρον να μετατρέπεται σε υλοποιήσιμα σχέδια.

Πρώτη προϋπόθεση η ανταγωνιστική ενέργεια

Το κόστος της ενέργειας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των αιτημάτων της βιομηχανίας. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ το χαρακτήρισε καταλυτικό παράγοντα κόστους για το σύνολο της ελληνικής βιομηχανίας, αναγνωρίζοντας παράλληλα τις κυβερνητικές ανακοινώσεις για τη στήριξή της και το γεγονός ότι, όπως ανέφερε, καλύπτουν σχεδόν το σύνολό της, ανεξαρτήτως μεγέθους.

Το αίτημα, όμως, έχει και ευρωπαϊκή διάσταση. Κατά τον ίδιο, η σημαντική διαφορά του ενεργειακού κόστους της Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας διαβρώνει διαρκώς την ανταγωνιστικότητα της παραγωγής.

Ο ΣΕΒ ζητά η πράσινη μετάβαση να συνοδεύεται από μέτρα που διασφαλίζουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού, τόσο απέναντι σε εισαγόμενα προϊόντα από χώρες με διαφορετικούς περιβαλλοντικούς κανόνες όσο και για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές.

«Δεν μπορούμε να ζητάμε από τη βιομηχανία να χρηματοδοτήσει την πράσινη μετάβαση και ταυτόχρονα να αποδυναμώνουμε την ανταγωνιστικότητά της», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Θεοδωρόπουλος.

Χώρος για νέα εργοστάσια

Ένα από τα πιο πρακτικά εμπόδια αφορά τη διαθεσιμότητα οργανωμένων χώρων εγκατάστασης.

Σύμφωνα με την τοποθέτηση του προέδρου του ΣΕΒ, το νέο χωροταξικό για τη βιομηχανία προβλέπει ότι η δημιουργία νέων βιομηχανικών μονάδων δεν επιτρέπεται εκτός βιομηχανικών περιοχών. Σε συνδυασμό με την υψηλή πληρότητα των υφιστάμενων πάρκων, αυτό δημιουργεί ανάγκη για νέους υποδοχείς.

Η πρόταση του Συνδέσμου είναι η δημιουργία φορέα ανάπτυξης βιομηχανικών υποδοχέων, καθώς και η επίλυση προβλημάτων που, όπως υποστηρίζει, έχουν προκύψει μετά την ιδιωτικοποίηση της ΒΙΠΕ ΕΤΒΑ.

Το ζήτημα αφορά την ίδια τη δυνατότητα υλοποίησης μιας επένδυσης: για να κατασκευαστεί μια νέα μονάδα πρέπει να υπάρχει διαθέσιμος και κατάλληλα οργανωμένος χώρος.

Νέα κίνητρα για μεγάλες παραγωγικές επενδύσεις

Ο ΣΕΒ εισηγείται επίσης νέο πλαίσιο κινήτρων για στρατηγικές και εμβληματικές επενδύσεις, συνδέοντας την υπαγωγή τους με το ύψος των κεφαλαίων, την επίδρασή τους στην οικονομία και την παραγωγικότητα.

Συγκεκριμένα, προτείνει να χαρακτηρίζονται:

-Εμβληματικές οι επενδύσεις άνω των 300 εκατ. ευρώ, με σημαντική επίδραση στο σύνολο της οικονομίας και παραγωγικότητα τουλάχιστον ίση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του αντίστοιχου κλάδου.

-Στρατηγικές οι επενδύσεις άνω των 150 εκατ. ευρώ, με σημαντική περιφερειακή επίδραση και παραγωγικότητα στο 90% του αντίστοιχου ευρωπαϊκού κλάδου.

-Πρόκειται για προτάσεις του Συνδέσμου, με στόχο η Ελλάδα να διεκδικήσει μεγαλύτερα παραγωγικά έργα.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο κ. Θεοδωρόπουλος πρότεινε στους αναπτυξιακούς νόμους να αντικατασταθεί το κριτήριο της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας από εκείνο της σημαντικής αύξησης της παραγωγικότητας. Η πρόταση μετατοπίζει το βάρος της ενίσχυσης προς τον τεχνολογικό και παραγωγικό εκσυγχρονισμό, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις αναφέρουν δυσκολίες εξεύρεσης προσωπικού.

Εργαζόμενοι με δεξιότητες και υποδομές

Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί κοινό σημείο της έρευνας της EY και των παρεμβάσεων του ΣΕΒ.

Το 30% των συμμετεχόντων στην έρευνα θεωρεί προτεραιότητα τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος και των δεξιοτήτων, καθώς και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ταλέντο. Ισόποσο ποσοστό ζητά υποστήριξη στρατηγικών κλάδων, όπως οι καθαρές τεχνολογίες, η τεχνητή νοημοσύνη, η άμυνα και η τεχνολογία, ενώ το 26% προτάσσει τις επενδύσεις σε μεγάλα έργα υποδομών.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΣΕΒ ανέφερε προβλήματα εξεύρεσης τόσο εξειδικευμένου τεχνικού όσο και ανειδίκευτου προσωπικού. Ζήτησε περισσότερες σχολές με τα χαρακτηριστικά της Σιβιτανιδείου, οργανωμένες με γνώμονα τις ανάγκες των επιχειρήσεων και την τεχνολογική εξέλιξη, καθώς και ταχύτερες διαδικασίες πρόσκλησης ανειδίκευτων εργαζομένων.

«Χρειαζόμαστε εκπαίδευση που θα δίνει στους νέους προσόντα που συνυπογράφει και η αγορά», σημείωσε.

Φορολογικά κίνητρα για τεχνητή νοημοσύνη και συγχωνεύσεις

Η αύξηση της παραγωγικότητας περνά, κατά τον ΣΕΒ, και από μεγαλύτερα επιχειρηματικά σχήματα και περισσότερες τεχνολογικές επενδύσεις.

Ο Σύνδεσμος ζητά ισχυρότερα κίνητρα για συγχωνεύσεις, εκτιμώντας ότι οι μέχρι σήμερα προσπάθειες δεν έχουν αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα. Παράλληλα, προτείνει για τις επενδύσεις εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης να ισχύσουν οι ίδιοι κανόνες φορολογικών υπερεκπτώσεων που έχουν θεσπιστεί για την έρευνα και ανάπτυξη.

Το μέγεθος της απόστασης που πρέπει να καλυφθεί αποτυπώνεται στα στοιχεία που επικαλέστηκε ο κ. Θεοδωρόπουλος: το επενδεδυμένο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα διαμορφώνεται στις 94.000 ευρώ, έναντι 217.000 ευρώ στην Ευρώπη, δηλαδή στο 43% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Στην ίδια ομιλία ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει υιοθετηθεί μόλις από το 7,7% των επιχειρήσεων, έναντι 17% στην Ευρώπη.

Δεύτερη ευκαιρία στη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ο ΣΕΒ θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των παλαιών οφειλών στην πιστοληπτική τους εικόνα.

Προτείνει να δημιουργηθεί στον Τειρεσία διακριτή κατηγορία για επιχειρήσεις με ρυθμισμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές και να διαγράφονται άμεσα όσες έχουν εξοφλήσει τις υποχρεώσεις τους, αντί να αναμένουν δύο έως τρία χρόνια, όπως ανέφερε ο πρόεδρός του.

Παράλληλα, ζητά ενίσχυση των ελέγχων στα εισαγόμενα βιομηχανικά προϊόντα από τρίτες χώρες, ώστε να αντιμετωπίζονται περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Στο πλαίσιο αυτό εισηγείται ενδυνάμωση της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας, με δυνατότητα συνεργασίας και με πιστοποιημένους εξωτερικούς ελεγκτές.

Σταθερότητα και στροφή στην παραγωγή

Η αυξημένη επενδυτική πρόθεση συνοδεύεται ήδη από περισσότερα έργα. Σύμφωνα με τη βάση European Investment Monitor της EY, στην Ελλάδα καταγράφηκαν το 2025 47 έργα greenfield άμεσων ξένων επενδύσεων, αυξημένα κατά 34% έναντι του 2024, ενώ στην Ευρώπη καταγράφηκε πτώση 7%. Η αύξηση αφορά τον αριθμό των έργων που παρακολουθεί η συγκεκριμένη βάση και δεν αποτελεί μέτρηση της συνολικής αξίας των εισροών ΑΞΕ.

Για τη συνέχεια, ο κ. Θεοδωρόπουλος έθεσε στην παρουσίαση της έρευνας της EY τρεις προϋποθέσεις: προστασία της δημοσιονομικής πειθαρχίας, περισσότερες επενδύσεις στην παραγωγή και πολιτική σταθερότητα, ανεξάρτητα από την κυβέρνηση που θα προκύψει από τις επόμενες εκλογές.

Όπως επισήμανε, «δεν έχουν όλες οι επενδύσεις το ίδιο πολλαπλασιαστικό όφελος για την οικονομία»: οι παραγωγικές επενδύσεις δημιουργούν διαρκή οικονομική δραστηριότητα και θέσεις εργασίας.

Εκεί επικεντρώνεται και η επιχειρηματική διεκδίκηση για την επόμενη περίοδο: οι θετικές προθέσεις να αποκτήσουν συνέχεια μέσα από συγκεκριμένες αποφάσεις για την ενέργεια, τη βιομηχανική γη, τις δεξιότητες και τη χρηματοδότηση. Η δυνατότητα της Ελλάδας να προσελκύσει το επόμενο εργοστάσιο ή να εξασφαλίσει την επέκταση μιας υφιστάμενης μονάδας θα κριθεί και από το πόσο γρήγορα θα αντιμετωπιστούν αυτές οι εκκρεμότητες.