Σε ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται ολοένα δυσκολότερο, η ελληνική οικονομία προσέρχεται την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου στην προγραμματισμένη αξιολόγηση της S&P Global Ratings, έχοντας προηγουμένως εξασφαλίσει δύο θετικά μηνύματα τόσο από τη Moody’s και τη Scope. Το ζητούμενο είναι αν η βελτίωση της πιστοληπτικής της εικόνας θα συνεχιστεί, την ώρα που οι γεωπολιτικές εντάσεις, η ενεργειακή ακρίβεια και οι δημοσιονομικές ανησυχίες αυξάνουν την επιφυλακτικότητα των επενδυτών.
Η S&P διατηρεί σήμερα την Ελλάδα στη βαθμίδα BBB με σταθερές προοπτικές. Η ημερομηνία της επανεξέτασης δεν προδικάζει αλλαγή βαθμίδας ή προοπτικών. Ο οίκος μπορεί να επιβεβαιώσει την υφιστάμενη αξιολόγηση, αποτυπώνοντας παράλληλα τη δική του εκτίμηση για τις αντοχές και τους κινδύνους της οικονομίας.
Η συγκυρία προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην απόφαση. Την ίδια ημέρα, η Moody’s έχει προγραμματισμένη αξιολόγηση της Γαλλίας, την οποία βαθμολογεί με Aa3 και αρνητικές προοπτικές. Πρόκειται για δύο διαφορετικές πιστοληπτικές περιπτώσεις, που θα εξεταστούν όμως μέσα στο ίδιο ευρωπαϊκό περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
Ελληνική οικονομία: Τα δύο θετικά σήματα του Σεπτεμβρίου
Η προηγούμενη σημαντική ημερομηνία για το ελληνικό αξιόχρεο ήταν η 18η Σεπτεμβρίου, όταν Moody’s και Scope προχώρησαν σε διαφορετικές, αλλά θετικές κινήσεις.
Η Moody’s επιβεβαίωσε τη βαθμίδα Baa3 και αναβάθμισε τις προοπτικές από σταθερές σε θετικές. Δεν επρόκειτο για αναβάθμιση της ίδιας της βαθμίδας, αλλά για βελτίωση της εκτίμησης σχετικά με τη μελλοντική πορεία του πιστοληπτικού προφίλ.
Στο σκεπτικό της, ο οίκος αναγνώρισε περισσότερες ενδείξεις ότι οι διαρθρωτικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις ενισχύουν την οικονομική και δημοσιονομική ανθεκτικότητα. Έδωσε επίσης βάρος στη δυνατότητα διατήρησης της πτωτικής πορείας του δημόσιου χρέους.
Παρέμειναν, ωστόσο, οι επιφυλάξεις για το υψηλό χρέος, τις εξωτερικές ανισορροπίες, τη συγκρατημένη αύξηση της παραγωγικότητας και το προβληματικό ιδιωτικό χρέος εκτός τραπεζικών ισολογισμών.
Η Scope προχώρησε σε αναβάθμιση της Ελλάδας κατά μία βαθμίδα, σε BBB+ από BBB, μεταβάλλοντας ταυτόχρονα τις προοπτικές από θετικές σε σταθερές. Κεντρικοί παράγοντες ήταν η ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, η ενίσχυση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της οικονομίας.
Η απόφασή της συνοδευόταν από παρουσία κινδύνων. Ο οίκος επισήμανε τη χαμηλή παραγωγικότητα, τη δημογραφική γήρανση και την αδύναμη εξωτερική θέση, αναδεικνύοντας την ανάγκη οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις να ενισχύσουν διατηρήσιμα το αναπτυξιακό δυναμικό.
Η Γαλλία αλλάζει το κλίμα στις αγορές
Η ελληνική αξιολόγηση πραγματοποιείται με τη Γαλλία να βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ανησυχίας. Ο πολιτικός κατακερματισμός δυσκολεύει τη δημοσιονομική προσαρμογή και ενισχύει την αβεβαιότητα για την έγκριση του προϋπολογισμού του 2027.
Η Moody’s έχει ήδη επισημάνει ότι δεν διαφαίνεται γρήγορη επίλυση του πολιτικού κατακερματισμού. Η ικανότητα των γαλλικών θεσμών να αντιμετωπίσουν τις βασικές οικονομικές προκλήσεις αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την επανεξέταση των αρνητικών προοπτικών της χώρας. Οι αρνητικές προοπτικές σηματοδοτούν κίνδυνο υποβάθμισης, χωρίς να την καθιστούν δεδομένη.
Στις πιέσεις αυτές προστέθηκαν οι εκτεταμένες κοινωνικές αντιδράσεις για το κόστος ζωής και τις δημόσιες υπηρεσίες. Τ
Το μήνυμα για την υπόλοιπη Ευρωζώνη είναι σαφές. Η εμπιστοσύνη δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος του χρέους, αλλά και από την αξιοπιστία και την πολιτική δυνατότητα εφαρμογής ενός σχεδίου σταθεροποίησής του.
Γεωπολιτική, ενέργεια και ακριβότερο χρήμα
Η γαλλική περίπτωση εντάσσεται σε μια ευρύτερη αναταραχή. Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στην Ουκρανία διατηρούν την Ευρώπη εκτεθειμένη σε ενεργειακούς κινδύνους, ενώ η άνοδος των τιμών δυσκολεύει ταυτόχρονα τη στήριξη των εισοδημάτων και τη δημοσιονομική διαχείριση.
Στην τελευταία συνεδρίαση του Eurogroup, ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε ακριβώς αυτή την εξίσωση που δεν είναι άλλο από μεγαλύτερες ανάγκες, υψηλότερο κόστος δανεισμού και στενότερα δημοσιονομικά περιθώρια. Επισήμανε επίσης ότι οι επενδυτές γίνονται περισσότερο ευαίσθητοι στους δημοσιονομικούς κινδύνους.
Παρά τις αναταράξεις, ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε στις 14 Οκτωβρίου ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις νέας κρίσης κρατικού χρέους στην Ευρωζώνη, ζητώντας όμως συνετή δημοσιονομική πολιτική καθώς αυξάνεται το κόστος χρηματοδότησης.
Τα ελληνικά στηρίγματα και οι ανοιχτοί λογαριασμοί
Για την Ελλάδα, η ευνοϊκή διάρθρωση του χρέους αποτελεί σημαντικό στήριγμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην αξιολόγηση της Scope, περίπου 70% βρίσκεται στον επίσημο τομέα, ενώ η μέση σταθμισμένη διάρκεια αποπληρωμής φτάνει τα 18,3 έτη. Αυτά τα χαρακτηριστικά περιορίζουν την ταχύτητα με την οποία η άνοδος των επιτοκίων μεταφέρεται στο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης.
Αυτό, όμως, δεν απομονώνει τη χώρα από τις διεθνείς πιέσεις. Ακριβότερη ενέργεια μπορεί να επιβαρύνει νοικοκυριά, επιχειρήσεις και εισαγωγές, ενώ η άνοδος των αποδόσεων επηρεάζει τη νέα χρηματοδότηση του Δημοσίου και της οικονομίας.
Η ουσία της επόμενης αξιολόγησης βρίσκεται επομένως στη διάρκεια της βελτίωσης. ΕΆν η αποκλιμάκωση του χρέους μπορεί να συνεχιστεί, αν οι επενδύσεις θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα και αν η οικονομία θα διατηρήσει τις αντοχές της όταν οι εξωτερικές συνθήκες γίνονται δυσμενέστερες.
Οι θετικές αποφάσεις του Σεπτεμβρίου ενισχύουν την αφετηρία της Ελλάδας, χωρίς να προεξοφλούν την ετυμηγορία της S&P. Μετά τη συνεδρίαση της 23ης Οκτωβρίου, ο επόμενος προγραμματισμένος σταθμός είναι η Fitch στις 6 Νοεμβρίου, η οποία επίσης διατηρεί σήμερα τη χώρα στη βαθμίδα BBB με σταθερές προοπτικές.
