Βιομηχανία: «Ανάσα» με δωρεάν δικαιώματα CO₂ αξίας 6,7 δισ. ευρώ  – Τι αλλάζει για ΕΕ και Ελλάδα

Περισσότερα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών για συγκεκριμένες ενεργοβόρες βιομηχανίες πρότεινε ομόφωνα η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο πλαίσιο της αναθεώρησης των δεικτών αναφοράς του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) για την περίοδο 2026-2030.

Η πρόταση προβλέπει πρόσθετη διάθεση περίπου 99 εκατ. δικαιωμάτων, εκτιμώμενης αξίας περίπου 6,7 δισ. ευρώ υπολογισμένη με βάση μια μέση τιμή άνθρακα στα 68 ευρώ ανά τόνο.

Πρόκειται για σαφώς περισσότερα δικαιώματα από τα περίπου 80 εκατ. που προέβλεπε η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά υπολείπονται των 121 εκατ. δικαιώματα που περιλαμβάνει η θέση του Συμβουλίου της ΕΕ.

Πώς προκύπτουν τα 99 εκατ. δικαιώματα

Το Συμβούλιο της ΕΕ έχει προτείνει να προστεθούν 33 εκατ. δικαιώματα που δεν κατανεμήθηκαν σε εγκαταστάσεις επειδή δεν πληρούσαν τις υφιστάμενες προϋποθέσεις του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ).

Η αρμόδια Επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου προτείνει να κατευθυνθεί μόνο το ένα τρίτο αυτών στη βιομηχανία, δηλαδή περίπου 11 εκατ.

Τα υπόλοιπα 22 εκατ. προτείνεται να μοιραστούν ισόποσα, με 11 εκατ. στο Ταμείο Εκσυγχρονισμού και άλλα 11 εκατ. στο Ταμείο Καινοτομίας.

Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού αξιοποιεί έσοδα από τη δημοπράτηση δικαιωμάτων εκπομπών για να στηρίξει τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών συστημάτων φωτότερων κρατών-μελών.

Το Ταμείο Καινοτομίας χρηματοδοτεί επενδύσεις σε καινοτόμες τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Πώς υπολογίζονται τα δωρεάν δικαιώματα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί δείκτες αναφοράς (benchmarks) για να υπολογίζει πόσα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών δικαιούνται οι εγκαταστάσεις που υπάγονται στο ΣΕΔΕ.

Η δωρεάν κατανομή αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην προστασία των επιχειρήσεων από τη διαρροή άνθρακα, δηλαδή το ενδεχόμενο να μεταφέρουν την παραγωγή τους εκτός ΕΕ, σε περιοχές με λιγότερο αυστηρούς περιορισμούς στις εκπομπές.

Ορισμένοι κλάδοι διαθέτουν ειδικούς δείκτες αναφοράς για το παραγόμενο προϊόν, ενώ άλλες δραστηριότητες καλύπτονται από γενικούς, εναλλακτικούς δείκτες αναφοράς (fallback benchmarks), οι οποίοι βασίζονται στην κατανάλωση θερμότητας και καυσίμων.

Η νέα πρόταση αφορά την αναθεώρηση των τελευταίων, με στόχο την αύξηση των δωρεάν δικαιωμάτων που υπολογίζονται με βάση αυτούς τους δείκτες για την περίοδο 2026-2030.

Τι σημαίνει για την ελληνική βιομηχανία

Για την ελληνική βιομηχανία, η συγκεκριμένη ρύθμιση μπορεί να έχει ευρεία επίδραση, καθώς αφορά εγκαταστάσεις της χώρας που υπάγονται στο ΣΕΔΕ και χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για την παραγωγή θερμότητας στις βιομηχανικές διεργασίες τους. Όπως εξηγούν στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» εκπρόσωποι της βιομηχανίας, η καύση φυσικού αερίου δημιουργεί εκπομπές CO₂, για τις οποίες οι επιχειρήσεις χρειάζονται δικαιώματα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος

Η πρόταση προβλέπει την αύξηση των δωρεάν δικαιωμάτων που υπολογίζονται βάσει των δεικτών θερμότητας και καυσίμων, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της κατανομής όταν δεν εφαρμόζεται ειδικός δείκτης αναφοράς για το παραγόμενο προϊόν (product benchmark).

Έτσι, το μέτρο μπορεί να περιορίσει το κόστος συμμόρφωσης για ένα ευρύ φάσμα ενεργοβόρων επιχειρήσεων, από τη χημική βιομηχανία και την υαλουργία έως άλλες παραγωγικές δραστηριότητες που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο.

Η επίπτωση, ωστόσο, δεν θα είναι ίδια για όλους. Οι χαλυβουργίες ενδέχεται να επηρεαστούν λιγότερο σε δραστηριότητες που καλύπτονται από ειδικούς δείκτες αναφοράς προϊόντος, χωρίς να αποκλείεται όφελος για επιμέρους διεργασίες τους.

Το επόμενο βήμα στις διαπραγματεύσεις

Η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται να ψηφίσει επί της θέσης που ενέκρινε η Επιτροπή Περιβάλλοντος αύριο Πέμπτη.

Εφόσον εγκριθεί, θα ανοίξει ο δρόμος για άτυπες διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο της ΕΕ, προκειμένου να συμφωνηθεί ένα κοινό κείμενο και να προχωρήσει η νομοθετική διαδικασία.

Μέχρι να οριστικοποιηθούν οι κανόνες, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια το οικονομικό όφελος για την ελληνική βιομηχανία.