Η Ρωσία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας σιταριού στον κόσμο, κατέφυγε για πρώτη φορά σε μια ναυτιλιακή διαδρομή της Αρκτικής που χρησιμοποιούνταν κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο για να εξάγει σιτηρά, καθώς η σύγκρουση στην Ουκρανία παραλύει το εμπόριο στη Μαύρη Θάλασσα και οι αξιωματούχοι προειδοποιούν για κινδύνους στη Βαλτική Θάλασσα, η οποία ελέγχεται από το ΝΑΤΟ.
Το Κρεμλίνο θεωρεί επικίνδυνο το εμπόριο μέσω της Βαλτικής Θάλασσας
Η Ρωσία και η Ουκρανία επιτίθενται αμοιβαία στα λιμάνια και τα πλοία της άλλης πλευράς από την έναρξη της νέας περιόδου εμπορίας σιτηρών τον Ιούλιο, με αποτέλεσμα να παραλύσει το κάποτε ακμάζον εμπόριο γεωργικών προϊόντων στη Μαύρη Θάλασσα.
Η Ρωσία, επιθυμώντας να διατηρήσει τους βασικούς πελάτες σιτηρών της στη Μέση Ανατολή και την Ασία, προσπάθησε να ανακατευθύνει τις εξαγωγές προς λιμάνια της Βαλτικής Θάλασσας, επιδοτώντας τις σιδηροδρομικές μεταφορές από τις εύφορες νότιες περιοχές, αλλά επίσης εξέτασε ευκαιρίες στην Αρκτική.
Το Εμπορικό Λιμάνι του Μούρμανσκ και η Demetra Holding, μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές εταιρείες της χώρας, ανακοίνωσαν την Τετάρτη ότι η πρώτη αποστολή 3.400 μετρικών τόνων σιτηρών από «βασικές γεωργικές περιοχές» φορτώνεται σε πλοίο.
Το Μούρμανσκ, το οποίο βρίσκεται σχεδόν 2.000 χλμ. βόρεια της Μόσχας, κοντά στα σύνορα με τη Νορβηγία, είναι προσβάσιμο μέσω ουδέτερων υδάτων. Συμμαχικά κονβόι χρησιμοποίησαν το λιμάνι κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου για να παραδώσουν εμπορεύματα στη Σοβιετική Ένωση.
«Σε μια εποχή που οι παραδοσιακές διαδρομές εξαγωγής αντιμετωπίζουν περιορισμούς, το Εμπορικό Λιμάνι του Μούρμανσκ ανοίγει γρήγορα μια εναλλακτική διαδρομή προς τις ξένες αγορές για τους Ρώσους αγρότες», ανέφερε το λιμάνι.
Κίνδυνοι στη Βαλτική Θάλασσα
Σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλίας και πηγή της αγοράς, περίπου 28.000 μετρικοί τόνοι σιταριού πρόκειται να φορτωθούν στο Μούρμανσκ σε πλοίο με προορισμό το λιμάνι της Καζαμπλάνκα στο Μαρόκο.
Η Ρωσία έχει ανακατευθύνει το εμπόριό της κυρίως προς τα λιμάνια της Βαλτικής Θάλασσας, τα οποία διακίνησαν 1,2 εκατομμύρια τόνους τον Σεπτέμβριο, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 60% του συνόλου των θαλάσσιων εξαγωγών σιτηρών. Οι εταιρείες έχουν μετατρέψει τους τερματικούς σταθμούς λιπασμάτων και άνθρακα για τη διακίνηση σιτηρών.
Ορισμένοι αξιωματούχοι του Κρεμλίνου έχουν προειδοποιήσει για κινδύνους από πιθανές εχθρικές ενέργειες εκ μέρους ευρωπαϊκών χωρών-μελών του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Όλες οι χώρες με πρόσβαση στη Βαλτική Θάλασσα, εκτός από τη Ρωσία, είναι μέλη του ΝΑΤΟ.
Οι σχέσεις της Ρωσίας με την Ευρώπη έχουν επιδεινωθεί τους τελευταίους μήνες, καθώς το Κρεμλίνο κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές χώρες για άμεση στρατιωτική εμπλοκή στη σύγκρουση στην Ουκρανία.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν απορρίψει τις ρωσικές κατηγορίες ότι εμπλέκονται άμεσα, δηλώνοντας ότι η στρατιωτική και οικονομική υποστήριξή τους προς την Ουκρανία αποσκοπεί στο να βοηθήσει το Κίεβο να αμυνθεί.
Η Τουρκία, εισαγωγέας σιτηρών από τη Ρωσία, ηγήθηκε των προσπαθειών για την επίτευξη εκεχειρίας και την επανέναρξη των αποστολών στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά η Ρωσία δήλωσε ότι δεν ενδιαφέρεται πλέον για μια νέα συμφωνία σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα.
Η Τουρκία και ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών συνέβαλαν στη διαμεσολάβηση της «Πρωτοβουλίας για τα Σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας», η οποία συμφωνήθηκε τον Ιούλιο του 2022 με σκοπό να επιτρέψει την ασφαλή εξαγωγή ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
Η Ρωσία αποχώρησε από τη συμφωνία το 2023, διαμαρτυρόμενη ότι οι δικές της εξαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων αντιμετώπιζαν εμπόδια.
