Αποδυναμωμένος πολιτικά μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, με τους Δημοκρατικούς να αναλαμβάνουν τον Ιανουάριο τον έλεγχο του Κογκρέσου, εγκλωβισμένος στον πόλεμο στο Ιράν και αναζητώντας μια νίκη που θα διαγράψει την εικόνα του ηττημένου, ο Ντόναλντ Τραμπ μιλά για μια «μεγάλη, όμορφη συμφωνία», που θα μπορούσε να περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από την Ουκρανία, ίσως ακόμη και «όλη την Ευρώπη».
Αλλά αυτό που έμεινε από τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι -τις πρώτες εδώ και εννέα μήνες- ήταν η εικόνα των απεσταλμένων Βρετανίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας και της ΕΕ, χωρίς επικεφαλής διαπραγματευτή για την Ευρώπη, να βρίσκονται σε άλλο δωμάτιο από εκείνο όπου διεξάγονταν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ.
Είχαν πρόσβαση μόνο μέσω παράλληλων συζητήσεων με Αμερικανούς, Ουκρανούς και αξιωματούχους του ΝΑΤΟ.
Το Κρεμλίνο τους απέκλεισε από τις βασικές διαβουλεύσεις λόγω της στήριξής τους στο Κίεβο, επαναφέροντας στο τραπέζι τους αρχικούς του όρους.
Η Ρωσία θέτει ως προϋπόθεση για εκεχειρία στην Ουκρανία την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας και την ανάσχεση της επέκτασης του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς.
Σε φόντο ενός πυκνού διπλωματικού παρασκηνίου, οι επικεφαλής διαπραγματευτές των ΗΠΑ -ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και ο φίλος και επιχειρηματικός εταίρος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ- μετέβησαν χθες στη Μόσχα για συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν, εξασφαλίζοντας -όπως είπαν- τη συναίνεση του Ρώσου προέδρου Πούτιν για τη συμμετοχή Ευρωπαίων εκπροσώπων στον επόμενο γύρο των ειρηνευτικών συνομιλιών.
Ακολούθησε συνάντησή τους με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι, στο Δουβλίνο.
Οι πολιτικές προθεσμίες δείχνουν επίσης τους πιέζουν.
Όπως παρατηρεί ο Economist, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ μπορεί σύντομα να βρεθούν αντιμέτωποι με έρευνες του Κογκρέσου για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.
Εύλογα, οι φόβοι στις τάξεις των Ευρωπαίων εντείνονται για τα μελλούμενα, καθώς ο Λευκός Οίκος δείχνει να κλίνει και πάλι προς την πλευρά του Κρεμλίνου.
Στιγμιότυπο από τις χθεσινές συνομιλίες των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, στο Κρεμλίνο (Sputnik/Vyacheslav Prokofiev/Pool via REUTERS)
Ένα παλιό ρωσικό αίτημα σε αμερικανικό περιτύλιγμα
Η διεύρυνση της ατζέντας των συνομιλιών είχε ήδη γίνει από την Ουάσιγκτον με ένα κείμενο 423 λέξεων.
Σε ανάρτηση στο X στις 6 Νοεμβρίου, έπειτα από διαβουλεύσεις στις Βρυξέλλες, ο Κούσνερ παρουσίασε σχέδιο για μια «νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας» με πέντε στόχους: μόνιμες διαβουλεύσεις, αξιόπιστους διαύλους διαχείρισης κρίσεων, μεγαλύτερη διαφάνεια στον στρατιωτικό τομέα, αμοιβαία μέτρα αποκλιμάκωσης και ένα διαρκές πλαίσιο σταθερότητας.
«Για περισσότερα από 30 χρόνια, η Ευρώπη και η Ρωσία προσπαθούν να οικοδομήσουν ένα βιώσιμο πλαίσιο ασφαλείας», αναφέρει.
«Οποιαδήποτε διευθέτηση πρέπει να σέβεται πλήρως την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την ανεξαρτησία κάθε κράτους να λαμβάνει αποφάσεις».
«Καμία χώρα δεν θα έχει δικαίωμα βέτο στις κυριαρχικές επιλογές μιας άλλης».
«Το ΝΑΤΟ θα παραμείνει κεντρικό στοιχείο της ευρωπαϊκής συλλογικής άμυνας, και αυτή η πρωτοβουλία θα βασιστεί σε υφιστάμενους θεσμούς και δεσμεύσεις», υπογραμμίζει.
Ζητούμενο είναι μια δυτική ομπρέλα ασφαλείας για το Κίεβο μόλις τελειώσει ο πόλεμος.
Λείπουν όμως από το κείμενο αναφορές για αμερικανικές εγγυήσεις που θα του έδιναν ουσία, την ώρα που τους Ευρωπαίους ζώνουν τα φίδια για την αναθεώρηση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη, τον Δεκέμβριο.
Η Μόσχα ζητά αναθεώρηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας από το 2008.
Την έθεσε ως τελεσίγραφο πριν από την πλήρη εισβολή στην Ουκρανία.
Τον Δεκέμβριο του 2021 αξίωσε το ΝΑΤΟ να μην αναπτύσσει όπλα και στρατεύματα στα κράτη που εντάχθηκαν στη Συμμαχία μετά το 1997.
Κάτι τέτοιο θα της έδινε ουσιαστικά τη δυνατότητα να επηρεάζει καθοριστικά τις αποφάσεις του ΝΑΤΟ.
Μιλώντας στο Politico, τρεις διπλωμάτες της Συμμαχίας δήλωσαν ότι δεν υπήρξε εκ των προτέρων ενημέρωση για την αμερικανική πρωτοβουλία για ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφαλείας.
Σε αυτήν εν πολλοίς αποδίδεται η πρόθεση της Μόσχας για νέες διαπραγματεύσεις, στέλνοντας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τον Ρώσο υφυπουργό Εξωτερικών, Σεργκέι Ριάμπκοφ, και τον Όλεγκ Ποστνίκοφ, ειδικό σε θέματα αφοπλισμού.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δίπλα στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, παρουσία και άλλων Ευρωπαίων ηγετών, κατά τη διάρκεια συνάντησης για την ασφάλεια της Ουκρανίας στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, χθες, στο Δουβλίνο (Stefan Rousseau/Pool via REUTERS)
Πολλές φωνές στην Ευρώπη, μια καρέκλα
«Έχουμε ήδη μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας», «πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η Ουκρανία θα ενσωματωθεί σε αυτήν» και «ο Πούτιν δεν έχει δικαίωμα βέτο», ήταν το μήνυμα της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας της ΕΕ, Κάγια Κάλας, πριν από τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι.
Οι Βρυξέλλες διαμηνύουν ότι δεν μπορεί να ληφθεί καμία απόφαση για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας πριν από τη διευθέτηση του ουκρανικού.
Καθώς όμως η Ευρώπη ετοιμάζεται να πάρει θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων που αφορούν άμεσα το μέλλον της, υπό την πίεση των ΗΠΑ, δεν έχει αποφασίσει ούτε ποια κοινή γραμμή θα ακολουθήσει, ούτε ποιος θα την εκπροσωπεί.
Τον συντονισμό με την Ουάσιγκτον έχουν αναλάβει ως τώρα η Κομισιόν και οι χώρες της Ε3 -Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο- με την Ιταλία εσχάτως σε πιο ενεργό ρόλο.
Είχε προηγηθεί η επιστολή της Ιταλίδας πρωθυπουργού, Τζόρτζια Μελόνι, στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ζητώντας να ορίσουν οι «27» ειδικό απεσταλμένο για το ουκρανικό, με σαφή εντολή.
Το θέμα της ενιαίας εκπροσώπησης αναμένεται να τεθεί επί τάπητος στη σημερινή άτυπη σύνοδο κορυφής της ΕΕ, στο Δουβλίνο, εν μέσω κακοφωνίας.
Ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, προειδοποιεί ότι οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της Σκανδιναβίας δεν μπορούν να μείνουν στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων.
Άλλοι θεωρούν ότι το Βερολίνο και το Παρίσι αποτελούν, μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο, την πιο φυσική επιλογή, ως οι βασικές στρατιωτικές δυνάμεις στην Ευρώπη και «κορμός» της πολυεθνικής «Συμμαχίας των Προθύμων».
Αυτές τις ημέρες, οι δυνάμεις της διεξάγουν στρατιωτική άσκηση στα πολωνικά εδάφη, προετοιμαζόμενες για το σενάριο ανάπτυξης στη μεταπολεμική Ουκρανία, παρότι η Ρωσία απειλεί ότι θα θεωρηθούν «νόμιμος στόχος».
Την ερχόμενη εβδομάδα, εν τω μεταξύ, αναμένεται τριμερής μεταξύ Τραμπ, Πούτιν και του Κινέζου προέδρου Σι, στο περιθώριο της συνόδου της APEC, στην Κίνα.
Πολλοί μιλούν για μια νέα Γιάλτα.
Πηγή: in.gr
