Επιδοτήσεις: Δημοσιονομική ευελιξία σε εκκρεμότητα

Η κυβέρνηση παρατείνει τις επιδοτήσεις στα καύσιμα στα σημερινά επίπεδα έως τις 30 Νοεμβρίου. Για μια νέα παρέμβαση, όπως η επιδότηση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, τα περιθώρια έχουν εξαντληθεί. Πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ξεκαθαρίζουν ότι, με τα σημερινά δεδομένα, δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για επιπλέον μέτρα.

Το αν η κυβέρνηση θα μπορέσει να διευρύνει τη στήριξη μέσα στον χειμώνα εξαρτάται από μια εκκρεμότητα στις Βρυξέλλες, τη δυνατότητα να αξιοποιήσει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας.

Έως το τέλος Νοεμβρίου, λοιπόν, η κρατική ενίσχυση διατηρείται στα 20 λεπτά ανά λίτρο για το πετρέλαιο θέρμανσης, στα 15 λεπτά για το πετρέλαιο κίνησης και στα 10 λεπτά για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων.

Το αίτημα Μητσοτάκη για τον πρόσθετο ΦΠΑ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ζητήσει να μπορούν να επιστρέφουν στους καταναλωτές, μέσω μέτρων στήριξης, τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που δημιουργεί η άνοδος των τιμών της ενέργειας. Όταν ακριβαίνει ένα λίτρο καυσίμου, ο καταναλωτής πληρώνει μεγαλύτερο ποσό ΦΠΑ ανά λίτρο, ακόμη και με τον ίδιο φορολογικό συντελεστή.

Η αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ δεν αυξάνει αυτόματα το όριο των καθαρών δαπανών που έχει συμφωνήσει η χώρα με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς

Η Αθήνα θέλει, εφόσον αυτή η αύξηση μεταφράζεται σε πρόσθετα έσοδα για το Δημόσιο, να μπορεί να τα χρησιμοποιεί για να περιορίσει την επιβάρυνση των νοικοκυριών. Εκεί βρίσκεται και το δημοσιονομικό εμπόδιο. Η αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ δεν αυξάνει αυτόματα το όριο των καθαρών δαπανών που έχει συμφωνήσει η χώρα με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Έτσι, ακόμη κι αν ο προϋπολογισμός εισπράξει περισσότερα λόγω της ακρίβειας, η κυβέρνηση χρειάζεται περιθώριο στο σκέλος των δαπανών για να επιστρέψει αυτά τα χρήματα μέσω επιδοτήσεων. Αυτό είναι το πρακτικό περιεχόμενο της ευελιξίας που διεκδικεί.

Τι μένει ανοιχτό με την ενεργειακή ρήτρα

Το Ecofin έχει ήδη εγκρίνει, από τις 9 Οκτωβρίου, την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την Ελλάδα, ώστε να καλύπτει επιλέξιμες δαπάνες για την ενεργειακή ασφάλεια. Η εκκρεμότητα αφορά το εύρος των παρεμβάσεων που μπορούν να υπαχθούν σε αυτή.

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει, σύμφωνα με πληροφορίες, να μπορεί να αξιοποιήσει 300 έως 400 εκατ. ευρώ από το περιθώριο που συνδέεται με ενεργειακές υποδομές για στοχευμένη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών.

Από την απάντηση των Βρυξελλών θα κριθεί αν μέρος αυτού του περιθωρίου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παρεμβάσεις με άμεσο αντίκρισμα στον λογαριασμό του καταναλωτή.

Οι επόμενοι σταθμοί στις Βρυξέλλες

Η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής στις 26 και 27 Νοεμβρίου δίνει στην Αθήνα την ευκαιρία να επαναφέρει το αίτημα στις επαφές της με τους Ευρωπαίους εταίρους.

Η προσωρινή ατζέντα της έκτακτης Συνόδου επικεντρώνεται στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ και στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας για το 2027. Ακολουθούν το Eurogroup στις 10 Δεκεμβρίου, το Ecofin στις 11 Δεκεμβρίου και η τακτική Σύνοδος Κορυφής στις 17 και 18 Δεκεμβρίου.

Στο ρεύμα, αν οι αυξήσεις περάσουν πιο έντονα στα τιμολόγια, μια νέα επιδότηση απαιτεί δημοσιονομικό χώρο που, σύμφωνα με πηγές του ΥΠΟΙΚ, σήμερα δεν υπάρχει.

Μέχρι τότε, το οικονομικό επιτελείο έχει να διαχειριστεί δύο διαφορετικές ανάγκες. Στα καύσιμα, μπορεί να κρατήσει την επιδότηση στα σημερινά επίπεδα έως το τέλος Νοεμβρίου.

Στο ρεύμα, αν οι αυξήσεις περάσουν πιο έντονα στα τιμολόγια, μια νέα επιδότηση απαιτεί δημοσιονομικό χώρο που, σύμφωνα με πηγές του ΥΠΟΙΚ, σήμερα δεν υπάρχει.