Η ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) κατοχυρώνει θεμελιώδεις ελευθερίες, όπως την ελευθερία εγκατάστασης και την ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών και κεφαλαίων. Ωστόσο, μια επιχείρηση που επιδιώκει να επεκταθεί σε περισσότερα κράτη-μέλη έρχεται συχνά αντιμέτωπη με πληθώρα νομικών και διοικητικών εμποδίων. Στην ΕΕ συνυπάρχουν 27 εθνικά νομικά συστήματα και περισσότερες από 60 εταιρικές μορφές περιορισμένης ευθύνης. Η απόσταση ανάμεσα στις οικονομικές ελευθερίες που προβλέπει το ενωσιακό δίκαιο και στις πραγματικές συνθήκες ανάπτυξης των επιχειρήσεων εξακολουθεί να έχει σημαντικό οικονομικό κόστος.
Σε αυτό το πρόβλημα επιχειρεί να απαντήσει η EU Inc., η εταιρική συνιστώσα του λεγόμενου «28ου καθεστώτος». Η πρόταση που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο Μάρτιο προβλέπει μια προαιρετική εταιρική μορφή που θα διέπεται από κοινές ενωσιακές ρυθμίσεις.
Περιλαμβάνει ψηφιακή σύσταση, ταχεία διαδικασία εγγραφής εντός 48 ωρών και με ανώτατο κόστος 100 ευρώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ευέλικτα χρηματοδοτικά εργαλεία και προγράμματα διάθεσης μετοχών σε εργαζομένους. Βασική επιδίωξη είναι να διευκολυνθούν οι νεοφυείς επιχειρήσεις που αναζητούν χρηματοδότηση και επιθυμούν να αναπτυχθούν διασυνοριακά.
Η EU Inc. δεν θα λειτουργεί ανεξάρτητα από τα εθνικά δίκαια. Θα υπάγεται στην έννομη τάξη του κράτους εγγραφής της, ενώ όσα ζητήματα δεν καλύπτει ο προτεινόμενος κανονισμός θα ρυθμίζονται από εθνικούς κανόνες. Η υβριδική αρχιτεκτονική διευκολύνει την πολιτική συνεννόηση, περιορίζει όμως την αναμενόμενη ομοιομορφία. Ετσι, το ίδιο εταιρικό σχήμα ενδέχεται να λειτουργεί διαφορετικά ανάλογα με το κράτος εγγραφής.
Οι πολιτικές διαπραγματεύσεις ανέδειξαν το πρόβλημα. Στις 23 Οκτωβρίου το Συμβούλιο της ΕΕ υιοθέτησε τη διαπραγματευτική του θέση. Διατήρησε τη δυνατότητα ταχείας ψηφιακής σύστασης και την κοινή ψηφιακή πύλη, αλλά αφαίρεσε τις προβλέψεις περί κεντρικού ευρωπαϊκού μητρώου και απλουστευμένων διαδικασιών αφερεγγυότητας.
Ετσι, η λειτουργία του καθεστώτος θα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα εθνικά μητρώα και τις αντίστοιχες διοικητικές διαδικασίες. Η νομοθετική διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί, ενώ εκκρεμεί η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η σύσταση μιας εταιρείας αποτελεί μόνο την αρχή. Οι επενδυτές χρειάζονται προβλέψιμους κανόνες για τις συμμετοχές και τις μεταβιβάσεις, οι επιχειρήσεις σταθερό πλαίσιο διοίκησης και όλοι σαφή εικόνα των υποχρεώσεών τους. Διαφορετικά, μέρος της εξοικονόμησης κατά τη σύσταση μπορεί να χαθεί αργότερα σε νομικά και λοιπά έξοδα.
Οι επιφυλάξεις των κρατών-μελών δεν είναι αβάσιμες. Η αφερεγγυότητα αφορά πιστωτές, εργαζομένους και εθνικά δικαστήρια. Η δυνατότητα επιλογής κράτους εγγραφής προκαλεί επίσης ανησυχίες για τον κίνδυνο καταχρηστικής αναζήτησης της πλέον ευνοϊκής δικαιοδοσίας, ιδίως ως προς τα δικαιώματα των εργαζομένων. Η αξιοπιστία του νέου καθεστώτος θα εξαρτηθεί και από την επάρκεια των εγγυήσεων προστασίας.
Η EU Inc. φιλοδοξεί να περιορίσει τον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς. Οι διαφαινόμενοι συμβιβασμοί, όμως, ενδέχεται να μετριάσουν την αποτελεσματικότητά της. Αν η νέα εταιρική μορφή παραμείνει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εθνικούς κανόνες, η ΕΕ κινδυνεύει να προσθέσει μία ακόμη επιλογή στο ευρωπαϊκό εταιρικό τοπίο, χωρίς να περιορίσει στον επιδιωκόμενο βαθμό τα υφιστάμενα εμπόδια.
*Ο δρ Απόστολος Σαμαράς είναι διδάκτωρ Ευρωπαϊκού Δικαίου Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, δικηγόρος, ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ





















![Η Δέουσα Επιμέλεια Πελάτη [Μέρος 4ο]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2025/11/30535270_ypologistis.jpg)
















