Ανάπτυξη και… πορτοφόλι

Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Το ΑΕΠ αυξάνεται, το Χρηματιστήριο επιστρέφει στο επενδυτικό ραντάρ, η χώρα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και ξένες επενδύσεις κινούνται σε υψηλά επίπεδα. Η δημοσιονομική εικόνα είναι σαφώς βελτιωμένη.

Κι όμως, στα καθημερινά έξοδα, από την επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ έως τους καθημερινούς λογαριασμούς η αίσθηση εξακολουθεί να είναι διαφορετική. Τουλάχιστον για ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας, η ανάπτυξη δεν αποτυπώνεται… στο πορτοφόλι.

Και αυτή ακριβώς η απόκλιση αποτελεί και το μεγάλο αγκάθι και θα αποτελέσει το βασικό οικονομικό και πολιτικό διακύβευμα της επόμενης περιόδου.

Η ελληνική οικονομία και κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με το… αυξημένο κόστος ζωής. Πρόκειται για μια καινούργια πραγματικότητα, όπου όλοι σχεδόν οι παράγοντες κόστους έχουν σταθεροποιηθεί σε υψηλότερη βάση. Τα τρόφιμα σταθεροποιήθηκαν, αλλά σε υψηλότερη βάση. Το ίδιο και η ενέργεια. Τα ενοίκια αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς.

Οι αποδοχές

Οι ονομαστικές αποδοχές βελτιώνονται. Το διαθέσιμο εισόδημα, όμως, συχνά εξανεμίζεται σε ανελαστικές δαπάνες. Η αύξηση των αριθμών δεν μεταφράζεται αυτόματα σε βελτίωση της καθημερινότητας. Η ανάπτυξη δεν κατανέμεται ισόρροπα.

Εκεί που αποτυπώνεται ξεκάθαρα η… ανισορροπία είναι στα έξοδα στέγασης. Οι τιμές των κατοικιών έχουν ανακάμψει θεματικά, και πλέον τα ενοίκια κινούνται σε ιστορικά υψηλά, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Υπολογίζεται πως πάνω από το ένα τρίτο του εισοδήματος κατευθύνεται στη στέγαση. Κάτι που περιορίζει αυτόματα κάθε άλλη οικονομική επιλογή: αποταμίευση, κατανάλωση, επένδυση.

Η ιδιοκατοίκηση, που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως… μαξιλαράκι ασφαλείας κα αποσυμπίεσης… γίνεται όλο και πιο δύσκολη ειδικά για τις νεότερες ηλικίες. Η μακροοικονομική σταθερότητα δεν λέει κάτι σε όσους δυσκολεύονται με τα καθημερινά έξοδα.

Το πραγματικό στοίχημα

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η χώρα βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση από ό,τι πριν από δέκα χρόνια. Η δημοσιονομική ισορροπία είναι ισχυρότερη και η επενδυτική εμπιστοσύνη ενισχυμένη. Το ερώτημα, όμως, δεν αφορά το παρελθόν. Αφορά στο παρόν και στο μέλλον και αυτό είναι σε ποιο βαθμό η μακροοικονομική σταθερότητα μεταφράζεται σε… ευημερία.

Και αυτό είναι κρίσιμο για την οικονομία. Γιατί οι προσδοκίες και η ψυχολογία είναι καταλυτικοί παράγοντες για την τόνωση της κατανάλωσης. Γιατί το κλίμα επηρεάζει την ίδια την ανάπτυξη.

Οι δείκτες είναι αναγκαίοι. Δεν είναι όμως αρκετοί. Στο τέλος της ημέρας, η οικονομία κρίνεται από το αν ο πολίτης αισθάνεται ότι προοδεύει και ανεβαίνει το βιοτικό του επίπεδο. Σήμερα η Ελλάδα αναπτύσσεται. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πότε – και για πόσους – θα φανεί αυτή η ανάπτυξη στο πορτοφόλι.