Η Πορτογαλία σχεδιάζει να μετατραπεί σε παράδεισο χαμηλής φορολογίας για τους νέους, προσφέροντας επί μια δεκαετία φορολογικές ελαφρύνσεις σε άτομα που ξεκινούν την καριέρα τους, σε μια προσπάθεια να σταματήσει το αυξανόμενο brain drain.
Η κεντροδεξιά κυβέρνηση της χώρας θέλει να μειώσει τη φορολογική επιβάρυνση των νέων επί 10 χρόνια – συμπεριλαμβανομένου του πρώτου έτους κατά το οποίο δεν θα καταβληθεί κάποιος φόρος – στο πλαίσιο ενός σχεδίου που έχει ελάχιστα προηγούμενα στη δημοσιονομική πολιτική σε άλλες χώρες, σύμφωνα με τους FT.
Η πρωτοβουλία υπογραμμίζει τον επείγοντα χαρακτήρα της αντιστροφής της εξουθενωτικής φυγής των νέων, οι οποίοι εγκαταλείπουν μια από τις φτωχότερες οικονομίες της Δυτικής Ευρώπης σε αναζήτηση καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας στο εξωτερικό.
Πορτογαλία: Τουριστική «έκρηξη» το 2024
Πορτογαλία: Το πλάνο της κυβέρνησης
Ο Πορτογάλος πρωθυπουργός Luís Montenegro, ο οποίος ηγείται μιας ευάλωτης κυβέρνησης μειοψηφίας, θα παρουσιάσει το φορολογικό σχέδιο ως μέρος του προϋπολογισμού του 2025 την Πέμπτη, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι έχει αρκετές ψήφους για να το εγκρίνει το κοινοβούλιο. Εάν αποτύχει, η επιβίωση της κυβέρνησής του θα τεθεί εν αμφιβόλω.
Η κυβέρνηση στη Λισαβόνα προσπαθεί να αντιμετωπίσει έναν συνδυασμό υψηλών φόρων, χαμηλών μισθών και υψηλού κόστους στέγασης που οδηγούν πολλούς νέους με υψηλό μορφωτικό επίπεδο εκτός της χώρας.
«Ο στόχος μας είναι πραγματικά να αυξήσουμε την ικανότητά μας να διατηρούμε τα ταλέντα, να κρατήσουμε τους νέους μας στην Πορτογαλία, διασφαλίζοντας ότι λιγότεροι από αυτούς θα φεύγουν και ότι όσοι φεύγουν θα μπορούν να επιστρέψουν», δήλωσε ο Montenegro αυτό το καλοκαίρι. «Θέλουμε ένα φορολογικό σύστημα πιο φιλικό προς τους νέους».
Σύμφωνα με την πρόταση, οι νέοι δεν θα πληρώνουν φόρο εισοδήματος κατά το πρώτο έτος εργασίας τους. Θα απαλλάσσονταν από το 75% του φόρου που αναλογεί στα έτη δύο έως τέσσερα, θα απαλλάσσονταν από το 50% του φόρου που αναλογεί στα έτη πέντε έως επτά και θα απαλλάσσονταν από το 25% στα έτη οκτώ έως δέκα.
«Καμπανάκι» ΔΝΤ στην Πορτογαλία
Ωστόσο, το ΔΝΤ εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τα φορολογικά κίνητρα για τους νέους, προειδοποιώντας ότι ο αντίκτυπος των προνομιακών φορολογικών συντελεστών με βάση την ηλικία είναι «αβέβαιος».
Ο Gonçalo Matias, πρόεδρος του ιδρύματος Francisco Manuel dos Santos, δήλωσε ότι είναι «απολύτως κρίσιμο» να αναχαιτιστεί η μετανάστευση των αποφοίτων των πορτογαλικών πανεπιστημίων.
«Η Πορτογαλία έχει επενδύσει στην εκπαίδευση, αλλά αυτή η επένδυση ωφελεί χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία», οι οποίες δέχονται Πορτογάλους μετανάστες, είπε, προσθέτοντας πως «Δεν έχει νόημα για μια φτωχή χώρα όπως η Πορτογαλία, η οποία στην πραγματικότητα επωφελήθηκε πολύ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια και την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, να χάσει στη συνέχεια αυτή την επένδυση από τις πλουσιότερες χώρες».
Ο Matias περιέγραψε τις προτεινόμενες φοροαπαλλαγές ως «λογικές και ισορροπημένες», αλλά δήλωσε ότι για να αλλάξει το κλίμα, η κυβέρνηση θα πρέπει επίσης να κάνει περισσότερα για να καταστήσει τη στέγαση προσιτή, να βοηθήσει τους νέους να βρουν εργοδότες και να μειώσει τη γραφειοκρατία.
Η προηγούμενη σοσιαλιστική κυβέρνηση, η οποία έχασε τις εκλογές φέτος, εισήγαγε επίσης φορολογικές ελαφρύνσεις για τους νέους, αλλά ήταν διαθέσιμες μόνο για τους πτυχιούχους πανεπιστημίων. Η παρούσα πρόταση αναμένεται να εφαρμοστεί σε όλους τους πολίτες κάτω των 35 ετών.
Ο Montenegro δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη την Τρίτη ότι η πρόταση της κυβέρνησής του ήταν «μια πιο ισορροπημένη λύση … από αυτή που είχαμε αρχικά», μια αναφορά στην έκβαση των συνομιλιών με τη σοσιαλιστική αντιπολίτευση που τον οδήγησαν να μειώσει τη διάρκεια του προγράμματος σε 10 χρόνια από 13.
Απώλεια στήριξης;
Ωστόσο, η στήριξη του Σοσιαλιστικού Κόμματος στον προϋπολογισμό δεν είναι εγγυημένη, διότι αντιτίθεται στη μείωση του συντελεστή φορολογίας των επιχειρήσεων, η οποία επίσης αποτελεί μέρος των σχεδίων της κυβέρνησης.
Η Marina Costa Lobo, διευθύντρια του Ινστιτούτου Κοινωνικών Επιστημών της Λισαβόνας, δήλωσε ότι ο Montenegro εμφανίστηκε «πολύ μετριοπαθής και επίσης αρκετά πραγματιστής» στα παζάρια για τον φόρο εισοδήματος των νέων, για να προσθέσει πως «Εάν οι Σοσιαλιστές αρνηθούν να υποστηρίξουν αυτόν τον προϋπολογισμό, θα φανούν ανεύθυνοι. Θα φανεί σαν να απορρίπτουν τη σταθερότητα υπέρ της αντίστασης στο να δώσουν οποιαδήποτε στήριξη σε αυτή την κυβέρνηση».
Ο πρωθυπουργός θα μπορούσε επίσης να επιτύχει πλειοψηφία με την υποστήριξη του ακροδεξιού κόμματος Chega, της τρίτης μεγαλύτερης πολιτικής δύναμης της Πορτογαλίας.
Ο ηγέτης του, Αντρέ Βεντούρα, έχει μιλήσει με επιδοκιμασία για τις φοροελαφρύνσεις των νέων, αλλά παρουσιάζεται επίσης ως ο κύριος αντίπαλος του Montenegro και κατακεραυνώνει τις συμφωνίες μεταξύ της Δημοκρατικής Συμμαχίας (AD) και των Σοσιαλιστών.
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Η Πορτογαλία είναι εδώ και πολύ καιρό μια χώρα μεταναστών. Ο αριθμός των ανθρώπων που γεννήθηκαν εκεί αλλά ζουν στο εξωτερικό είναι ίσος με το ένα τέταρτο περίπου του μόνιμου πληθυσμού της Πορτογαλίας των 10,6 εκατ. κατοίκων, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Μετανάστευσης.
Αλλά τα τελευταία χρόνια η φυγή ταλαντούχων νέων ανθρώπων έχει αρχίσει να θεωρείται οικονομικό μειονέκτημα.
Μεταξύ 2008 και 2023, 361.000 άτομα ηλικίας 15 έως 35 ετών εγκατέλειψαν τη χώρα, αντιπροσωπεύοντας τα δύο τρίτα του συνόλου των μεταναστών κατά την περίοδο αυτή, σύμφωνα με το εθνικό στατιστικό ινστιτούτο.
Παρά την φυγή, ο πληθυσμός της Πορτογαλίας συνέχισε να αυξάνεται εν μέρει επειδή προσέλκυσε μετανάστες από άλλες χώρες με ένα πρόγραμμα χρυσής βίζας και φορολογικά κίνητρα για εύπορους ομογενείς, τα οποία καταργούνται σταδιακά. Οι νέες φοροαπαλλαγές για τους νέους θα είναι, ωστόσο, διαθέσιμες σε μη Πορτογάλους πολίτες που εγκαθίστανται στη χώρα.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι οι φοροαπαλλαγές για τους νέους θα κοστίσουν στο κράτος περίπου 650 εκατ. ευρώ ετησίως.
Το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι τέτοιες μειώσεις στα φορολογικά έσοδα έρχονται σε αντίθεση με τις ανάγκες της Πορτογαλίας να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος χρηματοδοτώντας παράλληλα περισσότερες δημόσιες επενδύσεις.
Ένας εργαζόμενος στην Πορτογαλία που αμείβεται με μέσο ετήσιο μισθό περίπου 20.000 ευρώ υπόκειται σήμερα σε ανώτατο συντελεστή φόρου εισοδήματος 26%. Όποιος κερδίζει μεταξύ περίπου 21.000 και 27.000 ευρώ καλείται να αντιμετωπίσει ανώτατο συντελεστή 32,75%.
