Ανάμεσα σε συμπληγάδες φαίνεται να βρέθηκε το ελληνικό retail το 2025, επηρεάζοντας και τις προσδοκίες για τη νεά χρονιά.
Από τη μια η πίεση που ασκεί το υψηλό λειτουργικό κόστος από την ενέργεια και τα ενοίκια, όπως και η περιορισμένη αγοραστική δύναμη, και από την άλλη ο αθέμιτος ανταγωνισμός από τη διείσδυση των ασιατικών e-shop και η επιβολή του τέλους των 3 ευρώ από την 1η Ιουλίου 2026, θα αφήσουν το αποτύπωμά τους στην πορεία του retail και το 2026.
Ασιατικές πλατφόρμες και ελληνικό retail
Όταν στις 12 Δεκεμβρίου το Ecofin αποφάσισε την επιβολή δασμού 3 ευρώ σε κάθε πακέτο τύπου Shein, Temu που εισάγεται στην ΕΕ, επιχειρήθηκε να μπει ένα ανάχωμα στον ανταγωνισμό που υφίστανται οι επιχειρήσεις και στον ελληνικό χώρο από πλατφόρμες αγορών ηλεκτρονικού εμπορίου.
Χαρακτηριστικό για το εύρος της διείσδυσης εγχώριο καταναλωτικό κοινό των εξωχώριων πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου όπως προκύπτει από έρευνα του ΣΕΛΠΕ και της NielsenIQ, είναι πως το 94% των συμμετεχόντων πραγματοποίησε online αγορές το τελευταίο 12μηνο και απ’ αυτούς το 85% έχει αγοράσει από τουλάχιστον μία πλατφόρμα με έδρα σε χώρα εκτός ΕΕ, δηλαδή 8 στους 10.
Περίπου 3 στους 10 χρήστες κάθε πλατφόρμας πραγματοποιούν αγορές τουλάχιστον μία φορά τον μήνα
Τα 3 ευρώ
Το προσωρινό μέτρο των 3 ευρώ ανταποκρίνεται στο γεγονός ότι τα δέματα αυτά εισέρχονται επί του παρόντος στην ΕΕ χωρίς δασμούς, γεγονός που οδηγεί σε αθέμιτο ανταγωνισμό για τους ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, αλλά και κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών, υψηλά επίπεδα απάτης και περιβαλλοντικά προβλήματα.
Το μέτρο θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου τεθεί σε ισχύ η μόνιμη ρύθμιση για τα εν λόγω δέματα, η οποία συμφωνήθηκε τον Νοέμβριο του 2025, διαμορφώνοντας ένα περίεργο κλίμα στην αγορά.
Δεν είναι τυχαίο ότι φορείς όπως η ΕΣΕΕ τόνισε ότι «η επιβολή του προσωρινού τέλους, και μάλιστα με έναρξη εφαρμογής από το δεύτερο εξάμηνο του 2026, δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να εκληφθεί ως υποκατάστατο ή ως λόγος νέας καθυστέρησης της κατάργησης του ισχύοντος καθεστώτος απαλλαγής χαμηλής αξίας (de minimis). Η κατάργηση του de minimis, που θα σημάνει την εφαρμογή δασμών από το πρώτο ευρώ και στα δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ, παραμένει κρίσιμος και αναγκαίος στόχος για την αποκατάσταση ίσων όρων ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αγορά».
Οι πολυεθνικές και τα διεθνή brands
Μέσα σε όλα, το retail βρίσκεται αντιμέτωπο και με το προβάδισμα που αποκτούν οι μεγάλες πολυεθνικές αλυσίδες με όπλο τις ανταγωνιστικές τιμές και την ποικιλία όπως και με την είσοδο νέων διεθνών brands που βλέπουν ότι υπάρχουν ευκαιρίες λόγω και του τουρισμού.
Την ίδια στιγμή όμως καταγράφεται από επίσημες έρευνες πλέον αδυναμία του περίπου 50% των καταναλωτών να προσαρμοστούν στα εμπορικά δεδομένα των επιχειρήσεων. Δηλαδή το μέγεθος της ακρίβειας ανεξάρτητα από την εξέλιξη του πληθωρισμού τροφίμων – που το τελευταίο διάστημα σημειώνει εξαιρετικά χαμηλές επιδόσεις. Πόσο μάλλον που σύμφωνα με τις επίσημες προβλέψεις ο πληθωρισμός του 2026 αναμένεται να κινηθεί στη «ζώνη» του 3%.
Σε κάθε περίπτωση οι Έλληνες καταναλωτές προχωρούν σε price-oriented αγορές, όπου βασικό κριτήριο είναι η χαμηλή τιμή, η οποία και οδηγεί τις αγορές τους σε εξωχώριες πλατφόρμες. Ενδεικτικά, Η μέση ετήσια δαπάνη που κατευθύνεται στα marketplaces χωρών εκτός Ε.Ε. ανέρχεται σε 244 € και αντιστοιχεί στο 45% της συνολικής online δαπάνης.
Την ίδια στιγμή που υψώνεται -ή τουλάχιστον γίνονται προσπάθειες για- αυτό το ευρωπαϊκό ανάχωμα, οι δύο πλατφόρμες φέρονται να βλέπουν τη χώρα μας ως ιδανικό ευρωπαϊκό hub για το μοντέλο διασυνοριακών πωλήσεων.
Αν το σχέδιο προχωρήσει, εκτιμάται πως θα ανατρέψει την συζήτηση που άνοιξε ο GRECA τον Οκτώβριο για τέλος 7 ευρώ στα μικροδέματα, καθώς ένα τοπικό κέντρο logistics θα αλλάξει πλήρως τους κανόνες κατανομής κόστους και ελέγχων.
Οι επιχειρήσεις στο λιανικό εμπόριο προσδοκούν σε θετικό πρόσημο στο τέταρτο τρίμηνο του 2025
Ελπίζει το ελληνικό retail
Από τη μια πολυκαταστήματα, μεγάλες αλυσίδες και ηλεκτρονικό εμπόριο διατηρούν υψηλότερες ταχύτητες και από την άλλη μικρότερες αλυσίδες και μεμονωμένα εμπορικά καταστήματα να προσπαθούν να συγκρατήσουν τις όποιες δυνάμεις τους.
Όπως εξάλλου έχει καταγράψει στην Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας το ΙΟΒΕ ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στο λιανικό εμπόριο ενισχύθηκε σημαντικά τον Νοέμβριο (στις 113,5 μονάδες από 106,4 μονάδες τον Οκτώβριο), οδηγούμενος αποκλειστικά από τις αισιόδοξες προβλέψεις πωλήσεων στον κλάδο των πολυκαταστημάτων. Σε όλους τους υπόλοιπους κλάδους οι προσδοκίες εξασθένισαν ή διατηρήθηκαν αμετάβλητοι.
Από την πλευρά της η ΕΣΕΕ έχει επισημάνει ότι από το ταμείο του λιανικού εμπορίου λείπουν 750 εκατ. ευρώ και χρειάζεται μία τονωτική ένεση τουλάχιστον 10% για να ισοφαρίσει τις πιέσεις που δέχεται από το επίμονο λειτουργικό κόστος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της, το τέταρτο τρίμηνο του 2024 ο κύκλος εργασιών για το λιανικό εμπόριο (εκτός τροφίμων/οχημάτων/καυσίμων) διαμορφώθηκε σε 7,4 δισ. ευρώ.
Η εκτίμηση της ΕΣΕΕ αναφέρει ότι ο κύκλος εργασιών για το τελευταίο τρίμηνο του 2025 θα πρέπει να ανέλθει σε τουλάχιστον 8,2 δισ. ευρώ (αύξηση 10%), έτσι ώστε οι επιχειρήσεις να καλύψουν το αυξημένο λειτουργικό κόστος και να εξασφαλίσουν, βραχυπρόθεσμα, τη βιωσιμότητά τους.
