Το συνταξιοδοτικό της σύστημα ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ αναθεωρεί η Ολλανδία σε μια σαρωτική μετάβαση από τις εγγυημένες πληρωμές σε ατομικούς επενδυτικούς λογαριασμούς, μια αλλαγή που θα μπορούσε να αυξήσει τις πληρωμές για έως και 11 εκατομμύρια αποταμιευτές σύμφωνα με τους υποστηρικτές της.
Ταμεία με περιουσιακά στοιχεία που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα τρίτο του συνταξιοδοτικού συστήματος της χώρας μεταβαίνουν από ένα σύστημα καθορισμένων παροχών σε ένα σύστημα καθορισμένων εισφορών, όπου το εισόδημα κυμαίνεται ανάλογα με την απόδοση του ταμείου.
Η μετάβαση έρχεται μετά από περισσότερα από 10 χρόνια σχεδιασμού για να καταστήσει το συνταξιοδοτικό σύστημα της Ολλανδίας βιώσιμο για τις επόμενες δεκαετίες καθώς ο πληθυσμός της γερνάει.
«Είναι μια μοναδική και βαθιά μετάβαση», δήλωσε στους Financial Times ο Τζον Λάντμαν, διευθύνων σύμβουλος του δεύτερου μεγαλύτερου συστήματος της χώρας, του Ταμείου Συντάξεων για τον τομέα της Υγειονομικής Περίθαλψης και της Πρόνοιας (PFZW), το οποίο μεταβαίνει στο νέο σύστημα την 1η Ιανουαρίου.
«Θέλουμε το νέο συνταξιοδοτικό πρόγραμμα να παραμείνει συλλογικό και να περιλαμβάνει κάποιο επίπεδο αλληλεγγύης, παράλληλα με μια πιο αποτελεσματική προσαρμογή στην αστάθεια των χρηματοπιστωτικών αγορών», πρόσθεσε.
Η μετάβαση έρχεται καθώς οι εργοδότες σε όλο τον κόσμο έχουν κλείσει τα συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών — όπου φέρουν τον κίνδυνο να καλύψουν τα ελλείμματα — υπέρ των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών, όπου τα άτομα φέρουν το κύριο βάρος του κινδύνου.
Η Ολλανδία πρωτοστατεί
Το νέο σύστημα περιλαμβάνει μια μορφή συλλογικότητας για τα περισσότερα συστήματα, έτσι ώστε τα συνταξιοδοτικά περιουσιακά στοιχεία ενός ατόμου να μην μεταβιβάζονται αυτόματα στους δικαιούχους όταν πεθάνουν. Οι Ολλανδοί λένε ότι αυτή η κίνηση επιτρέπει την κατανομή του κινδύνου και επιτρέπει στο συνολικό σύνολο των περιουσιακών στοιχείων να αυξάνεται περισσότερο και να καταβάλλονται υψηλότερες συντάξεις.
«Οι συλλογικές επενδύσεις συμβάλλουν στη δημιουργία υψηλού συνταξιοδοτικού εισοδήματος για τους νεότερους εργαζόμενους και ενός σταθερού και προβλέψιμου συνταξιοδοτικού εισοδήματος για τις μεγαλύτερες γενιές, καθώς και στη δημιουργία εμπιστοσύνης στο συνταξιοδοτικό σύστημα», δήλωσε στους FT η Ανέτ Μόσμαν, διευθύνουσα σύμβουλος της APG, η οποία διαχειρίζεται τα περιουσιακά στοιχεία του ABP, του μεγαλύτερου συνταξιοδοτικού ταμείου της Ολλανδίας.
Η μετάβαση έρχεται σε μια εποχή που τα περισσότερα ολλανδικά συστήματα έχουν μεγάλο πλεόνασμα, που σημαίνει ότι έχουν περισσότερα περιουσιακά στοιχεία από το ποσό που χρειάζονται για να πληρώσουν συντάξεις. Αυτό τους επιτρέπει να αυξήσουν τις τρέχουσες πληρωμές συντάξεων στο πλαίσιο του νέου συστήματος, το οποίο εκχωρεί όλα τα περιουσιακά στοιχεία στα μέλη του συστήματος.
Το PFZW, για παράδειγμα, προβλέπει πιθανή αύξηση των πληρωμών έως και 7% μετά την αλλαγή, αν και το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί από την οικονομική του κατάσταση εκείνη τη στιγμή.
Άλλα ταμεία ενδέχεται να αναμένουν ακόμη μεγαλύτερη αύξηση των συντάξεων. Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Aon, το συνολικό επίπεδο χρηματοδότησης του συστήματος ήταν 128% τον Οκτώβριο – πράγμα που σημαίνει ότι τα περιουσιακά στοιχεία ήταν πολύ υψηλότερα από το ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων.
Ωστόσο, δεν θα μεταφερθεί όλο το πλεόνασμα σε υψηλότερες συντάξεις, καθώς διατηρούν ένα απόθεμα για την ομαλή καταβολή των συντάξεων σε περίπτωση απότομης πτώσης των αγορών.
Επενδύσεις με ρίσκο για τα συνταξιοδοτικά ταμεία
Η μετάβαση αναμένεται επίσης να έχει μεγάλο αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο επενδύουν τα ολλανδικά συνταξιοδοτικά ταμεία, ενθαρρύνοντάς τα να επενδύσουν περισσότερο σε επικίνδυνα περιουσιακά στοιχεία με υψηλότερες αναμενόμενες αποδόσεις και λιγότερο σε χρέος, που διακρατείται για την παραγωγή εισοδήματος συμβατού με τις οφειλόμενες συντάξεις.
Η APG εκτιμά ότι η μετάβαση θα μπορούσε να οδηγήσει το σύστημα των 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ στην ενίσχυση των επενδύσεων σε ιδιωτικά κεφάλαια και πιστωτικές επενδύσεις κατά περίπου 5 ποσοστιαίες μονάδες – ή 90 δισεκατομμύρια ευρώ – τα επόμενα πέντε χρόνια.
Από την άλλη πλευρά, οι στρατηγικοί αναλυτές της ολλανδικής τράπεζας Rabobank αναμένουν ότι 64 δισεκατομμύρια ευρώ μακροπρόθεσμου κρατικού χρέους θα πωληθούν κατά τη διάρκεια της μετάβασης, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2028.
Το ολλανδικό συνταξιοδοτικό σύστημα έχει προκαλέσει τον φθόνο της Ευρώπης και κατατάχθηκε στην κορυφή του παγκόσμιου δείκτη συντάξεων της Mercer φέτος, αξιολογούμενο σε μια σειρά μέτρων, όπως η επάρκεια, η βιωσιμότητα και η ακεραιότητα.
Μέχρι το 2024, το ένα τέταρτο του ηλικιωμένου πληθυσμού της χώρας είχε ακαθάριστο ετήσιο εισόδημα συνταξιοδότησης άνω των 65.000 ευρώ. Μόνο το 4% των συνταξιούχων είναι φτωχοί — κυρίως μετανάστες που έχουν συσσωρεύσει λιγότερα έτη εισφορών και αυτοαπασχολούμενοι.
