Σημαντική στήριξη στην κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών προσφέρουν οι συνεχείς αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής τους αξιολόγησης, σε συνέχεια των αντίστοιχων αναθεωρήσεων στο αξιόχρεο του δημοσίου.
Το 2025 μάλιστα ήταν χρονιά ορόσημο, καθώς για πρώτη φορά μετά τη χρεοκοπία της προηγούμενης δεκαετίας, οι συστημικοί όμιλοι κατάφεραν να επιστρέψουν στην επενδυτική κατηγορία.
Πρόκειται για μία εξέλιξη που συνδέεται αφενός με τη μείωση των κινδύνων, μετά την εξυγίανση των ισολογισμών τους και την ισχυροποίηση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας, μέσω και της κερδοφορίας, αφετέρου με το θετικό μακροοικονομικό περιβάλλον στην Ελλάδα.
Η επιτυχία αυτή διευκολύνει την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές και βελτιώνει τους όρους χρηματοδότησης των εγχώριων πιστωτικών ιδρυμάτων, δηλαδή το κόστος με το οποίο δανείζονται.
Η εξοικονόμηση
Ως αποτέλεσμα επιτυγχάνουν σημαντική εξοικονόμηση από τον περιορισμό των εξόδων για τόκους που πληρώνουν για το χαρτοφυλάκιο των ομολόγων τους.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, τα σχετικά μεγέθη είναι τέτοιου ύψους που επιδρούν καθοριστικά στη διαμόρφωση της οργανικής κερδοφορίας στον κλάδο.
Συγκεκριμένα, αυτήν τη στιγμή οι τράπεζες επιβαρύνονται από ομόλογα ονομαστικής αξίας ύψους 22,6 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο της υποχρέωσης MREL.
Από αυτά, περίπου 14,7 δισ. ευρώ αφορούν τίτλους υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας και περίπου 7,9 δισ. ευρώ χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας.
Όσο λοιπόν τα εν λόγω μέσα θα αναχρηματοδοτούνται με καλύτερους όρους, τόσο θα περιορίζονται οι δαπάνες για τόκους.
Οι τράπεζες μάλιστα έχουν συμφέρον να τα ανακαλούν πρόωρα, μιας και μόλις μπει ένας τίτλος στον τελευταίο χρόνο πριν τη λήξη του, δεν προσμετράται στους δείκτες MREL.
Η μείωση των αποδόσεων
Συνολικά, από τον Απρίλιο του 2023, όταν ο οίκος S&P σηματοδότησε την επικείμενη αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης του δημοσίου στην επενδυτική κατηγορία, οι αποδόσεις των τραπεζικών ομολόγων υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας έχουν μειωθεί κατά περίπου 450 μ.β.
Αυτήν τη στιγμή, μετά τις αναβαθμίσεις της εφετινής χρονιάς, όλες οι ελληνικές σημαντικές τράπεζες έχουν επιστρέψει στην επενδυτική βαθμίδα.
Ως αποτέλεσμα, από τις αρχές του 2025 η απόδοση για τα νεοεκδοθέντα ομόλογα υψηλής και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας έχει πέσει σε σε 3,1% και 5,8% αντίστοιχα έναντι 4,3% και 6,2% ένα χρόνο πριν.
Μάλιστα, όπως επισημαίνει η Τράπεζα της Ελλάδος στην Ενδιάμεση Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, εφέτος η μείωση του κόστους δανεισμού στις νέες εκδόσεις ομολόγων υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η βελτίωση αυτή, σε συνδυασμό με τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής στην Ευρωζώνη, επιτρέπει στις τράπεζες να μειώσουν σημαντικά το κόστος δανεισμού τους από την πρωτογενή αγορά και να χρησιμοποιήσουν τα φρέσκα κεφάλαια μεταξύ άλλων για την πρόωρη αποπληρωμή τίτλων που είχαν διατεθεί κατά την περίοδο του ακριβού χρήματος.
Στα αποτελέσματα 9μήνου που ανακοίνωσαν το προηγούμενο διάστημα αποτυπώνεται ξεκάθαρα το όφελος που έχουν.
Σύμφωνα με αυτά, τα έξοδα για τόκους μειώθηκαν κατά 1 δισ. ευρώ ή 18% σε σχέση με το εννεάμηνο του 2024, αντισταθμίζοντας πλήρως τις απώλειες εσόδων λόγω της υποχώρησης των επιτοκίων στα δάνεια.
Οι αναβαθμίσεις του 2025
Υπενθυμίζεται ότι το 2025 καταγράφηκαν οι ακόλουθες αναβαθμίσεις στο αξιόχρεο των ελληνικών τραπεζών:
– Στις αρχές του έτους ο οίκος S&P προχώρησε σε αναβάθμιση, κατά μία βαθμίδα, της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Εθνικής (σε ΒΒΒ- από ΒΒ+), της Eurobank (σε ΒΒΒ- από ΒΒ+) και της Πειραιώς (σε BB+ από ΒΒ).
– Το Μάρτιο ακολούθησε ο οίκος Morningstar DBRS, με την αναβάθμιση των αξιολογήσεων που δίνει για τις καταθέσεις στην Εθνική και τη Eurobank σε ΒΒΒ από BBB (low). Τον Απρίλιο προχώρησε σε αντίστοιχη αξιολόγηση της Πειραιώς σε ΒΒΒ.
– Ακολούθως, ο οίκος Moody’s αναβάθμισε τις αξιολογήσεις για τις καταθέσεις στην Alpha Bank, την Εθνική και τη Eurobank σε Baa1 από Baa2 και στην Πειραιώς σε Baa2 από Baa3, καθώς και στην Τράπεζα Αττικής σε Ba2 από B1.
– Σε αναβαθμίσεις μέσα στη χρονιά προχώρησε και ο οίκος Fitch, κατά μία βαθμίδα Εθνική και Eurobank σε ΒΒΒ- και κατά δύο βαθμίδες Alpha Bank και Πειραιώς επίσης σε ΒΒΒ-, με θετικές προοπτικές για τις πρώτες.
