Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετωπίζουν με αυξανόμενη ανησυχία, που σχετίζεται άμεσα με την Γροιλανδία, την ολοένα και πιο δυναμική εξωτερική πολιτική του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ιδιαίτερα μετά την απόφασή του να συλλάβει τον ηγέτη της Βενεζουέλας και να δικαιολογήσει ανοιχτά την κίνηση χρησιμοποιώντας μια σύγχρονη εκδοχή του Δόγματος Μονρόε του 19ου αιώνα.
Ο Τραμπ, αποκαλώντας το «Δόγμα Ντονρόε», υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν το δικαίωμα να ελέγχουν κρίσιμα ερείσματα σε όλο το Δυτικό Ημισφαίριο.
Η συμπερίληψη ρητά της Γροιλανδίας σε αυτό το στρατηγικό όραμα προκαλεί ανησυχία στην Ευρώπη, εντείνοντας τους φόβους ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να εφαρμόσει παρόμοια καταναγκαστική λογική σε σύμμαχο του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με το Bloomberg.
Για μήνες, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δυσκολεύονταν να ανταποκριθούν στην επανειλημμένη επιμονή του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία, μια αυτοδιοικούμενη περιοχή εντός του Βασιλείου της Δανίας.
Υπήρχε λόγος ανησυχίας για τη Γροιλανδία ακόμη και πριν από τη Βενεζουέλα, αλλά η κατάσταση εντάθηκε καθώς ο Τραμπ ενεργεί πλέον βάσει του δόγματος Μονρόε, δήλωσε στο Bloomberg ο Ράσμους Σόντεργκααρντ, ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ στο Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών. Ο Τραμπ είναι πλέον πρόθυμος να κάνει πολλά για να επιδιώξει τα συμφέροντά του, σημείωσε ο ίδιος.
Ενώ η Δανία και η Γροιλανδία έχουν απορρίψει κατηγορηματικά οποιαδήποτε έννοια ελέγχου από τις ΗΠΑ, η ρητορική του Τραμπ έχει γίνει εντονότερη, ιδιαίτερα μετά την στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα που έδειξε την προθυμία του να ενεργήσει μονομερώς και με ελάχιστο σεβασμό για το διεθνές δίκαιο.
Ο Τραμπ δεν αστειεύεται για την Γροιλανδία
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πιστεύουν πλέον ότι οι απειλές για τη Γροιλανδία πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και όχι να απορριφθούν ως υπερβολές.
Η κατάσταση έχει αφήσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να πλοηγούνται σε μια λεπτή διαδικασία ισορροπίας. Η αλληλεγγύη με τη Δανία είναι ευρέως διαδεδομένη, ιδίως μεταξύ των σκανδιναβικών και των βαλτικών χωρών, με τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο να εκφράζουν επίσης την υποστήριξή τους. Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, υποστήριξε δημόσια την πρωθυπουργό της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, τονίζοντας ότι το μέλλον της Γροιλανδίας μπορεί να αποφασιστεί μόνο από τη Γροιλανδία και τη Δανία.
Ωστόσο, λίγοι ηγέτες έχουν επικρίνει άμεσα τον Τραμπ ονομαστικά, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από την Ουάσιγκτον για εγγυήσεις ασφαλείας και υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Οι ενέργειες του Τραμπ έχουν επιδεινώσει την ευρύτερη αβεβαιότητα σχετικά με τη διατλαντική συμμαχία. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η ανοιχτή αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη συνεργασία στην Ουκρανία ή να επιβαρύνει το ΝΑΤΟ σε μια στιγμή που η ενότητα είναι απαραίτητη. Ταυτόχρονα, η προφανής περιφρόνηση των κανόνων της συμμαχίας από τον Τραμπ έχει αναγκάσει την Ευρώπη να αντιμετωπίσει την πιθανότητα ο ισχυρότερος σύμμαχός της να μην θεωρεί πλέον δεσμευτικές τις μακροχρόνιες δεσμεύσεις.
Οι επιπτώσεις για το ΝΑΤΟ είναι βαθιές. Η Γροιλανδία καλύπτεται από τη ρήτρα συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, που σημαίνει ότι μια επίθεση εναντίον της θα υποχρέωνε θεωρητικά όλους τους συμμάχους να απαντήσουν. Ωστόσο, τα ιδρυτικά έγγραφα του ΝΑΤΟ δεν εξετάζουν την πιθανότητα ένα μέλος να επιτεθεί σε ένα άλλο.
Οποιαδήποτε κίνηση των ΗΠΑ κατά της Γροιλανδίας θα έθετε τη συμμαχία σε μια άνευ προηγουμένου κρίση, αναγκάζοντας ενδεχομένως άλλα μέλη να επιλέξουν πλευρά και υπονομεύοντας την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ. Η Δανή πρωθυπουργός Φρέντερικσεν προειδοποίησε έντονα ότι μια επίθεση των ΗΠΑ σε έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ θα έβαζε τη συμμαχία σε αδιέξοδο, σημειώνουν οι FT.
Παρά αυτούς τους κινδύνους, ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του υποστηρίζουν ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια της Αρκτικής, επικαλούμενοι την κλιματική αλλαγή, τις αναδυόμενες εμπορικές οδούς και την πρόσβαση σε φυσικούς πόρους.
Η Δανία θα επέτρεπε περαιτέρω αμερικανική παρουσία
Οι ΗΠΑ διατηρούν ήδη στρατιωτική βάση στο νησί βάσει μιας μακροχρόνιας αμυντικής συμφωνίας και η Δανία έχει σηματοδοτήσει ότι είναι ανοιχτή στην επέκταση της συνεργασίας ασφαλείας μεταξύ ΗΠΑ και ΝΑΤΟ.
Η Κοπεγχάγη ανακοίνωσε πρόσφατα δισεκατομμύρια δολάρια σε νέες αμυντικές δαπάνες για την Αρκτική, συμπεριλαμβανομένων πλοίων, συστημάτων επιτήρησης και μιας αναβαθμισμένης δομής διοίκησης.
Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες σημειώνουν, στους Financial Times, το παράδοξο: οι ΗΠΑ μπορούν ήδη να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους στη Γροιλανδία χωρίς προσάρτηση, γεγονός που καθιστά την εμμονή του Τραμπ ακόμη πιο αινιγματική.
Δανοί αξιωματούχοι ανησυχούν ολοένα και περισσότερο ότι ο Τραμπ μπορεί να επιχειρήσει να παρακάμψει την Κοπεγχάγη απευθυνόμενος απευθείας στους Γροιλανδούς, εγείροντας φόβους για πολιτική πίεση ή εξαναγκασμό. Ενώ η κυβέρνηση της Γροιλανδίας ελέγχει τις εσωτερικές υποθέσεις, η Δανία διατηρεί την ευθύνη για την άμυνα, καθιστώντας οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση εξαιρετικά ευαίσθητη.
Η κρίση δοκιμάζει επίσης τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν το ΝΑΤΟ παρέλυε, η Δανία πιθανότατα θα στρεφόταν σε εταίρους της ΕΕ βάσει του Άρθρου 42, το οποίο υποχρεώνει την αμοιβαία βοήθεια. Ωστόσο, τα μέλη της ΕΕ δεν έχουν τη στρατιωτική ικανότητα να αντιμετωπίσουν τις ΗΠΑ και παραμένουν βαθιά εξαρτημένα από την αμερικανική ισχύ, ειδικά εν μέσω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ορισμένοι αναλυτές φοβούνται ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί αυτές τις διαιρέσεις για να αποδυναμώσει την Ευρώπη από μέσα.
Προς το παρόν, οι ηγέτες της ΕΕ και του ΝΑΤΟ συνεχίζουν να δίνουν δημόσια έμφαση στην ενότητα και την αποτροπή, απορρίπτοντας τις συγκρίσεις μεταξύ Γροιλανδίας και Βενεζουέλας. Ωστόσο, η επίκληση της κυριαρχίας του ημισφαιρίου από τον Τραμπ και η προθυμία του να δράσει επ’ αυτής έχουν αλλάξει ριζικά τις αντιλήψεις στην Ευρώπη. Όπως το έθεσε στο Bloomberg η Φρέντερικσεν, δεν είναι ούτε αφελής ούτε κινδυνολόγος – αλλά παρακολουθεί στενά τον χάρτη.
