Η αγορά τέχνης βιώνει αναταράξεις. Καθώς οι πλειστηριασμοί και οι πωλήσεις μειώνονται, οι δανειστές που στηρίζουν τα κεφάλαιά τους σε έργα τέχνης βλέπουν τα δάνεια τους να γίνονται επισφαλή.
Ταυτόχρονα, η πρακτική των «loan-to-own» δανειστών επιστρέφει, απειλώντας να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες της αγοράς, σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times.
Αγορά τέχνης: Αύξηση επισφαλειών στα δάνεια με έργα τέχνης
Σύμφωνα με την έκθεση Deloitte Private και ArtTactic Art and Finance 2025, σχεδόν οι μισές μη τραπεζικές εταιρείες που δανείζουν χρήματα με εγγύηση έργων τέχνης αντιμετώπισαν επισφάλειες το 2024.
Το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί σημαντικά από το 17% πριν από δύο χρόνια, αλλά παραμένει καλύτερο από το 2020, όταν η πανδημία είχε σταματήσει την αγορά και οι επισφάλειες αφορούσαν τα δύο τρίτα των δανειστών.
Ο Harry Smith, πρόεδρος της Gurr Johns, σχολίαζει σους Financial Times: «Οι παραδοσιακές αγορές είναι διαιρεμένες ανάμεσα στους κορυφαίους και στους υπόλοιπους. Δάνειο στους κορυφαίους; Οκ. Δάνειο στους υπόλοιπους; Καταστροφικό». Η εταιρεία, που εκτιμά ετησίως έργα αξίας 4-5 δισ. δολαρίων, κλείνει το μικρό τμήμα δανεισμού της.
Πίεση στην αξία των έργων και αυξημένες προειδοποιήσεις
Η πτώση της ζήτησης από Ασιάτες συλλέκτες υψηλής δαπάνης και η γενικότερη οικονομική αβεβαιότητα έχουν περιορίσει την αγορά τέχνης κατά 12% το 2024, στα 57,5 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την Art Basel και την UBS.
Η μείωση της αξίας των έργων που χρησιμοποιούνται ως εγγύηση έχει οδηγήσει τους δανειστές σε margin calls ή, συχνά, σε επισφάλειες. Η Deloitte εκτιμά ότι η αγορά δανείων με εγγύηση έργων τέχνης θα φτάσει τα 33,9-40 δισ. δολάρια το 2025 και πιθανώς 42-50,1 δισ. δολάρια το 2027.
Επιστροφή των «loan-to-own» δανειστών
Η Rebecca Fine, διευθύνουσα σύμβουλος της Athena Art Finance, δήλωσε ότι η αύξηση μη τραπεζικών δανειστών έχει φέρει ξανά στο προσκήνιο τις επιχειρήσεις τύπου «loan-to-own». Ο στόχος τους δεν είναι η σταθερή απόδοση του δανείου, αλλά η απόκτηση έργων τέχνης σε χαμηλή τιμή μέσω επισφάλειας.
Η πρακτική αυτή ταιριάζει με λιγότερο αξιόχρεους δανειολήπτες, καθώς οι δανειστές δεν ενδιαφέρονται για την πιστοληπτική τους ικανότητα. Η Athena Art Finance, ωστόσο, δεν έχει δει αύξηση επισφαλειών.
Τραπεζικές λύσεις και επιτόκια
Οι ιδιωτικές τράπεζες αντιμετώπισαν πολύ καλύτερα την κατάσταση: καμία από τις ερωτηθείσες τράπεζες δεν είχε επισφάλειες το 2024. Οι τράπεζες μπορούν να αναδιατάσσουν τις υποθέσεις των πελατών για να αποφύγουν επισφάλειες και προσφέρουν πιο ανταγωνιστικά επιτόκια, σε αντίθεση με τους εξειδικευμένους δανειστές που χρεώνουν έως και 15% στα δάνεια τους.
Οι δανειστές συνήθως προτιμούν έργα αξίας άνω των 200.000-250.000 δολαρίων, με περισσότερους από έναν καλλιτέχνη για να μειωθεί ο συγκεντρωτικός κίνδυνος. Προτιμούν έργα Impressionist και Modern, από Monet έως Warhol, αντί για ανερχόμενους καλλιτέχνες χωρίς ιστορικό πλειστηριασμών.
Η αγορά τέχνης βρίσκεται σε φάση προσαρμογής.
Οι υψηλές επισφάλειες και η επιστροφή των «loan-to-own» δανειστών φέρνουν νέες προκλήσεις για επενδυτές και συλλέκτες.
Όσοι δραστηριοποιούνται στον χώρο καλούνται να επανεκτιμήσουν στρατηγικές, αξίες έργων και επιλογές χρηματοδότησης, προκειμένου να αποφύγουν απρόβλεπτες απώλειες.
