Μέσα στα μέτρα που ανακοίνωσε χθες η κυβέρνηση για τους αγρότες είναι και η αλλαγή του τρόπου επιστροφής του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο. Το νέο σύστημα αναμένεται να βρίσκεται στο «αέρα» από τον ερχόμενο Νοέμβριο δηλαδή περίπου σε 11 μήνες.
Η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο αγροτικό πετρέλαιο αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα μέτρου που κρίνεται όχι από τη θεσμοθέτησή του, αλλά από την εφαρμογή του. Για τον αγρότη, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος της επιστροφής, αλλά και στον χρόνο καταβολής και στη σύνδεσή της με τον πραγματικό κύκλο παραγωγής.
To αγροτικό πετρέλαιο
Σήμερα, το ισχύον σύστημα προβλέπει επιστροφή του ΕΦΚ για το πετρέλαιο κίνησης που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για αγροτική χρήση, βάσει τιμολογίων αγοράς και δηλωμένων στοιχείων ΟΣΔΕ. Η διαδικασία περνά μέσα από διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ, με ανώτατα όρια λίτρων ανά εκμετάλλευση και καλλιέργεια, τα οποία έχουν μάλιστα αυξήθηκαν τον Νοέμβριο ώστε να αντανακλούν πιο ρεαλιστικά τις ανάγκες μηχανοκίνητης παραγωγής.
Μάλιστα ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς κατά την εξειδίκευση των μέτρων προανήγγειλε και την σύσταση ειδικής επιτροπής η οποία θα επανεξετάσει τα όρια ώστε να είναι πιο ρεαλιστικά.
Το σχέδιο προβλέπει ψηφιακή πιστοποίηση του δικαιούχου αγρότη, σύνδεση με τα στοιχεία ΟΣΔΕ και τα δεδομένα myDATA
Το βασικό δομικό πρόβλημα για το ισχύον σύστημα, το οποίο θα συνεχίσει να ισχύσει μέχρι και τον Νοέμβριο είναι ότι ο αγρότης προκαταβάλλει ολόκληρο τον φόρο στο πρατήριο και αναμένει την επιστροφή σε μεταγενέστερο χρόνο, μέσω τμηματικών πιστώσεων.
Πώς λειτουργεί τεχνικά η επιστροφή σήμερα
Η επιστροφή του ΕΦΚ βασίζεται:
· στα τιμολόγια αγοράς πετρελαίου (diesel κίνησης),
· στη δήλωση ενεργού αγρότη,
· στα δηλωμένα στρέμματα και είδη καλλιέργειας μέσω ΟΣΔΕ,
· και σε προκαθορισμένους συντελεστές κατανάλωσης ανά καλλιέργεια.
Η εκκαθάριση γίνεται κεντρικά και οι πληρωμές πραγματοποιούνται σε δόσεις
Η επιστροφή αφορά αποκλειστικά τον ΕΦΚ ανά λίτρο πετρελαίου κίνησης και όχι τον ΦΠΑ ή άλλες επιβαρύνσεις. Το ποσό επιστροφής προκύπτει από τον ισχύοντα συντελεστή ΕΦΚ επί τα επιλέξιμα λίτρα. Αγορές πέραν αυτών των ορίων δεν επιδοτούνται, ακόμη κι αν έχουν τιμολόγιο.
Για να ληφθούν υπόψη τα τιμολόγια αγοράς θα πρέπει να αφορούν μόνο αγορά πετρελαίου κίνησης, να έχουν εκδοθεί στο όνομα του δικαιούχου αγρότη, να είναι δηλωμένα ηλεκτρονικά και να έχουν διασταυρωθεί φορολογικά μέσω της ΑΑΔΕ .Το ποσό που επιστρέφεται αντιστοιχεί στον ΕΦΚ ανά λίτρο, εντός των ανώτατων ορίων που ορίζει το πλαίσιο.
Η εκκαθάριση γίνεται κεντρικά και οι πληρωμές πραγματοποιούνται σε δόσεις, γεγονός που δημιουργεί χρονική υστέρηση μεταξύ κατανάλωσης καυσίμου και επιστροφής φόρου.
Το νέο μοντέλο
Από τον Νοέμβριο λοιπόν θα υπάρξει μετάβαση στο μοντέλο της επιστροφής ΕΦΚ στην αντλία, δηλαδή τη στιγμή της αγοράς του πετρελαίου. Το σχέδιο προβλέπει ψηφιακή πιστοποίηση του δικαιούχου αγρότη, σύνδεση με τα στοιχεία ΟΣΔΕ και τα δεδομένα myDATA, καθώς και αυτόματη αφαίρεση του ποσού του ΕΦΚ από την τελική τιμή.
Τεχνικά, το σύστημα θα λειτουργεί με:
· έλεγχο δικαιούμενων λίτρων σε πραγματικό χρόνο,
· μοναδική ταυτοποίηση αγρότη (π.χ. μέσω QR ή εφαρμογής),
· αυτόματη καταχώριση της συναλλαγής στο φορολογικό σύστημα.
Η αλλαγή αυτή θα μετατοπίσει το βάρος από τον έλεγχο εκ των υστέρων στη διασταύρωση σε πραγματικό χρόνο, περιορίζοντας τόσο τη γραφειοκρατία όσο και τον κίνδυνο καταστρατηγήσεων.
Γιατί ο χρόνος είναι το πραγματικό κλειδί
Η επιστροφή του ΕΦΚ αποκτά πραγματική οικονομική αξία μόνο όταν συνδέεται χρονικά με τις περιόδους αυξημένης κατανάλωσης καυσίμων: σπορά, συγκομιδή, άρδευση.
Αυτό το πρόβλημα έρχεται να λύσει το νέο μοντέλο επιστροφής. Ωστόσο ,η αποτελεσματικότητα της επιστροφής ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο με το νέο σύστημα θα κριθεί από τη λειτουργία του συστήματος στην καθημερινή συναλλαγή.
Στην πράξη, οι βασικοί παράγοντες που θα αξιολογηθούν είναι οι εξής:
1. Χρονική ταύτιση με την κατανάλωση
Το ζητούμενο είναι η έκπτωση να εφαρμόζεται τη στιγμή της αγοράς και να συνδέεται άμεσα με την κατανάλωση καυσίμου, ώστε το όφελος να ενσωματώνεται στο πραγματικό κόστος παραγωγής και όχι εκ των υστέρων.
2. Λειτουργία των ορίων κατανάλωσης
Τα ανώτατα όρια λίτρων ανά καλλιέργεια και εκμετάλλευση αποτελούν βασικό τεχνικό φίλτρο. Η επάρκειά τους κρίνεται από το αν καλύπτουν ολόκληρο τον παραγωγικό κύκλο ή αν εξαντλούνται πρόωρα, μεταφέροντας ξανά μέρος του κόστους στον παραγωγό.
3. Ομαλή ψηφιακή διασταύρωση
Η επιστροφή στην αντλία προϋποθέτει αδιάλειπτη ψηφιακή σύνδεση μεταξύ στοιχείων ΟΣΔΕ, τιμολογίων καυσίμου και φορολογικών δεδομένων. Η απρόσκοπτη διασταύρωση είναι κρίσιμη ώστε η διαδικασία να μην αναστέλλεται σε περιόδους αυξημένης ζήτησης.
4. Διαχείριση αποκλίσεων χωρίς καθυστερήσεις
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος αντιμετώπισης διαφορών ή μεταβολών στα δηλωμένα στοιχεία εντός του έτους, χωρίς να απαιτείται επαναφορά σε χρονοβόρες διοικητικές διαδικασίες ή αναμονή επόμενης εκκαθάρισης από την ΑΑΔΕ.
