Καθοριστικό ρόλο στην κάμψη έπαιξαν οι αλλαγές στη Golden Visa –με την αύξηση του ελάχιστου ορίου επένδυσης έως και τις 800.000 ευρώ σε βασικές περιοχές– αλλά και οι αποφάσεις του ΣτΕ για τον ΝΟΚ που «πάγωσαν» προσωρινά την αγορά, σε ένα ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας. Παρά τη φετινή υποχώρηση, πάντως, η εικόνα της τελευταίας δεκαετίας παραμένει θετική, καθώς οι επενδύσεις από μόλις 222 εκατ. ευρώ το 2016 εκτινάχθηκαν σε επίπεδα-ρεκόρ έως το 2024, επιβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα είχε επιστρέψει δυναμικά στον επενδυτικό χάρτη.
Θα πλημμυρίσουμε στο πετρέλαιο!
Ούτε τη Μεγάλη Παρασκευή των Καθολικών δεν έμεινε «ήσυχος» ο Αμερικανός πρόεδρος.
Εντάξει, αυτοπροσδιορίζεται και ως «μη θρησκευτικός Χριστιανός» (non-denominational Christian)…
Γι’ αυτό και φάνηκε τόσο γενναιόδωρος με την ανθρωπότητα, και δήλωσε ότι «με λίγο περισσότερο χρόνο, μπορούμε εύκολα να ανοίξουμε το Στενό του Ορμούζ, να πάρουμε το πετρέλαιο και να βγάλουμε μια περιουσία. Θα ήταν μια “εκρηκτική πηγή πλούτου” για όλο τον κόσμο», πρόσθεσε.
Αλλά με δελτία…
Και όλα αυτά λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις του Ευρωπαίου Επιτρόπου, Νταν Γιόργκενσεν στους Financial Times που συνιστούν μία από τις πιο ωμές παραδοχές των τελευταίων μηνών για το εύρος της ενεργειακής απειλής που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.
Ο Επίτροπος προειδοποίησε ότι η Ένωση πρέπει να προετοιμαστεί για ένα «μακροχρόνιο» σοκ, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο δελτίου καυσίμων!
Οι υψηλές τιμές ενέργειας μπορεί να επιμείνουν για μεγάλο διάστημα, εκτίμησε.
Τι να πιστέψει κανείς…
Τώρα αν βρίσκεστε στο δίλλημα τι να πιστέψετε από αυτήν την εικόνα, να σας θυμίσω τα μηνύματα που δίνει η αγορά.
Η τιμή spot του Brent εκτινάχθηκε στα 141,36 δολάρια το βαρέλι, στα υψηλότερα επίπεδα από την κρίση του 2008, σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global.
Αυτές είναι οι τιμές για άμεσες παραδόσεις, μέσα στις επόμενες 10 έως 30 ημέρες δηλαδή, και θεωρούνται ο πιο «καθαρός» δείκτης της πραγματικής προσφοράς και ζήτησης.
Η εκρηκτική αυτή άνοδος συνδέεται άμεσα με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενώ η μεγάλη απόκλιση από τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, πάνω από 30 δολάρια, υποδηλώνει ότι οι χρηματοοικονομικές αγορές ίσως υποτιμούν την πραγματική ένταση της κρίσης.
Και ο Τραμπ φυσικά, εκτός αν ξέρει κάτι παραπάνω, ή ετοιμάζει κάτι.
Τα καμπανάκια της ΤτΕ
Μέσα σε αυτό το κλίμα, προφανώς η προσοχή πέφτει τη Μ. Δευτέρα, 6 Απριλίου καθώς κατά την 93η ετήσια Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Τράπεζας της Ελλάδος, θα παρουσιαστεί η Έκθεση του Διοικητή.
Σύμφωνα με πληροφορίες της στήλης, η εκτίμηση της ΤτΕ για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026 θα είναι πέριξ του 2%, από 2,1% που ήταν η προηγούμενη εκτίμηση, και αυτό λόγω των κλυδωνισμών που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον στοιχείο είναι φυσικά στο μέτωπο του πληθωρισμού, αλλά και στη σημασία της πολιτικής σταθερότητας στη χώρα, ειδικά μετά τις τελευταίες εξελίξεις με τις παραιτήσεις υπουργών.
Θυμίζω ότι σε πρόσφατη ραδιοφωνική συνέντευξή του, ο διοικητής Γ. Στουρνάρας είχε τονίσει τη σημασία της πολιτικής σταθερότητας στην Ελλάδα, χαρακτηρίζοντας «τεράστιο λάθος» το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών σε περίοδο πολεμικών συγκρούσεων.
Το Μαρούσι των 7.000 ευρώ το τετραγωνικό
Στο μεταξύ, μπορεί η κρίση στη Μέση Ανατολή να γεμίζει τις τηλεοπτικές οθόνες με στρατιωτικούς χάρτες, όμως οι «παροικούντες την Ιερουσαλήμ» του εγχώριου real estate βλέπουν άλλους χάρτες: αυτούς των τιμολογίων.
Τα μηνύματα που καταφθάνουν από τα εργοτάξια μόνο ευχάριστα δεν είναι. Το κόστος για το μπετόν και τα βασικά οικοδομικά υλικά ετοιμάζεται για νέο άλμα, καθώς η αβεβαιότητα στις διεθνείς μεταφορές και την ενέργεια παγιώνεται.
Έμπειροι παράγοντες της κτηματαγοράς κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Αν το κατασκευαστικό ράλι συνεχιστεί με την ίδια ένταση, οι τιμές στα νεόδμητα διαμερίσματα στο Μαρούσι δεν αποκλείεται να αγγίξουν το εξωπραγματικό νούμερο των 7.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
Μιλάμε για μια περιοχή που παραδοσιακά στέγαζε τη μεσαία τάξη και τα νέα ζευγάρια.
Αν επιβεβαιωθούν αυτοί οι φόβοι, το όνειρο της ιδιόκτητης στέγης θα χαθεί οριστικά, οδηγώντας τους αγοραστές είτε στα ενοίκια είτε σε μακρινά προάστια.
Πάγωσαν…
Φυσικά μια τέτοια εξέλιξη μόνο θνησιγενής είναι, καθώς όπως έδειξαν και τα στοιχεία του 2025, οι ξένοι απείχαν, για να το πω κομψά, από τις επενδύσεις σε ελληνικά ακίνητα.
Στα 2,05 δισ. έπεσαν οι ξένες επενδύσεις σε ακίνητα, από 2,75 δισ. το 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, βάζοντας φρένο σε μια δεκαετία συνεχούς ανόδου.
Η πτώση, όπως μου εξηγούν από την αγορά, δεν αποδίδεται μόνο σε συγκυριακούς παράγοντες, αλλά ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι το «story» του real estate αρχίζει να χάνει δυναμική.
Επίσης, εντείνονται και τα σημάδια κόπωσης στην ευρύτερη επενδυτική δραστηριότητα, ιδίως καθώς σταδιακά ολοκληρώνεται και ο κύκλος των έργων που στηρίχθηκαν στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Καθοριστικές ήταν και οι αλλαγές στη Golden Visa (με την αύξηση του ελάχιστου ορίου επένδυσης έως και τις 800.000 ευρώ σε βασικές περιοχές) αλλά και οι αποφάσεις του ΣτΕ για τον ΝΟΚ που «πάγωσαν» προσωρινά την αγορά.
Η Aqua Bridge μετά το ναύαγιο της Avramar
Μετά το πολύκροτο «ναυάγιο» με την Avramar, η αραβικών συμφερόντων Aqua Bridge φαίνεται πως αλλάζει ρότα και στρέφεται σε πιο… high-tech θάλασσες.
Όπως έγραψε στα social media ο CEO της εταιρείας, Mohammad Tabish, η εταιρεία υιοθετεί το Aquacortex. Πρόκειται για ένα ψηφιακό εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης που φιλοδοξεί να φέρει την επανάσταση στη λήψη αποφάσεων στην ιχθυοκαλλιέργεια.
Ουσιαστικά, η Aqua Bridge επιχειρεί να αντικαταστήσει την εμπειρική γνώση δεκαετιών με προβλέψεις με βάση ανάλυση δεδομένων, μειώνοντας τις απώλειες και αυξάνοντας την αποδοτικότητα. Για χρόνια, ο κλάδος βασιζόταν σε ανθρώπους που απλώς «διάβαζαν» τη θάλασσα.
Ωστόσο, οι αναταράξεις των τελευταίων ετών δείχνουν ότι το ένστικτο δεν αρκεί. Οι επενδυτές πλέον προτιμούν να ποντάρουν στην τεχνολογία παρά στην καθαρή παραγωγή, και η Aqua Bridge θέλει να περάσει πρώτη στην εποχή των δεδομένων.
Μεγαλώνουν οι… άγγελοι
Θυμάστε το τελευταίο νομοσχέδιο για την ενίσχυση της κεφαλαιαγοράς;
Μεταξύ άλλων, έδωσε μια ουσιαστική ώθηση στον θεσμό των angel investors, επεκτείνοντας τα φορολογικά κίνητρα και για επενδύσεις στην Εναλλακτική Αγορά.
Με βάση το νέο πλαίσιο, το 50% της επένδυσης μπορεί να εκπέσει από το φορολογητέο εισόδημα, έως το ποσό των 300.000 ευρώ. Στόχος φυσικά ήταν να ενεργοποιηθούν περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια προς τις νεοφυείς επιχειρήσεις.
Παρότι ο θεσμός παραμένει σε πρώιμο στάδιο στην Ελλάδα, το οικοσύστημα ενισχύεται σταδιακά, με τη συνδρομή και των venture capital funds που δραστηριοποιούνται στη χώρα.
Έγινε και η Ένωση
Όπερ και εγένετο. Ενδεικτικό της δυναμικής είναι η πορεία του Hellenic Business Angels Network, το οποίο συμπλήρωσε πέντε χρόνια δράσης και αριθμεί πλέον πάνω από 90 μέλη.
Το δίκτυο έχει συντονίσει επενδύσεις σε 26 startups, διοχετεύοντας κεφάλαια άνω των 3 εκατ. ευρώ, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις λειτούργησε ως lead investor ή συνεπένδυσε με ελληνικά και διεθνή funds.
Οι πρώτες επενδύσεις φαίνεται να αποδίδουν, με εταιρείες όπως οι Moveo.ai, Planet Foods και Caroo να πετυχαίνουν επόμενους γύρους χρηματοδότησης σε υψηλότερες αποτιμήσεις, ενώ πιο πρόσφατα projects, όπως η Terra Robotics και η Huupe, εξασφάλισαν σημαντικά κεφάλαια ανάπτυξης.
Το 2025 προστέθηκαν νέες συμμετοχές στο χαρτοφυλάκιο, επιβεβαιώνοντας ότι, παρά το μικρό του μέγεθος, το ελληνικό angel investing αρχίζει να αποκτά βάθος.
