Βενεζουέλα: Οι ΗΠΑ βάζουν στο μάτι τον «σκιώδη στόλο»

Με μια εντυπωσιακή επιχείρηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες κλιμακώνουν το παγκόσμιο «κυνήγι» κατά του λεγόμενου «σκοτεινού στόλου» δεξαμενοπλοίων — ενός παιχνιδιού γάτας και ποντικιού που εξελίσσεται στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας.

Το πιο πρόσφατο επεισόδιο αυτής της κινηματογραφικής σειράς καταδιώξεων ήταν η κατάσχεση του δεξαμενόπλοιου Olina, του πέμπτου πλοίου που κατέσχεσαν οι αμερικανικές δυνάμεις μέσα σε τρεις εβδομάδες.

Το Olina, ένα δεξαμενόπλοιο τύπου Aframax που είχε τεθεί εδώ και καιρό υπό αμερικανικές κυρώσεις, καταλήφθηκε από τις αμερικανικές δυνάμεις τις πρωινές ώρες της Παρασκευής. Σταμάτησε να μεταδίδει δεδομένα του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης τον Νοέμβριο, όταν φερόταν ψευδώς με σημαία του Ανατολικού Τιμόρ. Στο πλοίο εκδόθηκε πλαστό προσωρινό πιστοποιητικό νηολόγησης, το οποίο έληξε στις αρχές Δεκεμβρίου, σύμφωνα με έγγραφα που είδε η Lloyd’s List.

Σύμφωνα με την Vortexa, το πλοίο φόρτωσε αργό πετρέλαιο από τον τερματικό σταθμό Jose της Βενεζουέλας στα τέλη Δεκεμβρίου. Στο παρελθόν είχε επίσης μεταφέρει ιρανικό και ρωσικό πετρέλαιο.

Η επιχείρηση κατά του Olina εντάσσεται σε μια εντατική εκστρατεία της Ουάσιγκτον για την αποδιάρθρωση του λεγόμενου «σκοτεινού στόλου», ενός δικτύου πλοίων «φαντασμάτων» που επιχειρούν παρακάμπτοντας κανονισμούς, αλλάζοντας ονόματα, σημαίες και συχνά απενεργοποιώντας τα συστήματα εντοπισμού τους.

Μια ανάλυση της Lloyd’s List για τα δεξαμενόπλοια που ήταν φορτωμένα με πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα ή ήταν καθ’ οδόν για να παραλάβουν φορτίο όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν τον ναυτικό αποκλεισμό, αποκαλύπτει ότι περίπου 50 πλοία βρίσκονται μεταξύ σφύρας και άκμονος: από τη μία η αυστηρότερη εκστρατεία επιβολής κυρώσεων από τις ΗΠΑ, από την άλλη η συνεχιζόμενη ζήτηση της Κίνας για φθηνό πετρέλαιο.

Ενδεικτική είναι η εικόνα που δίνουν τα δεδομένα της Lloyd’s List Intelligence: από τα πλοία που εντοπίστηκαν να εισέρχονται στη Βενεζουέλα όταν ξέσπασε η κρίση στα μέσα Δεκεμβρίου, τουλάχιστον έξι παραμένουν στα ανοικτά με τους διαχειριστές τους να μην είναι σίγουροι αν πρέπει να προχωρήσουν.

Επτά άλλα έχουν στραφεί στην αναζήτηση εναλλακτικής απασχόλησης, με τουλάχιστον δύο να ανακατευθύνονται στην εξυπηρέτηση του ιρανικού ή ρωσικού εμπορίου πετρελαίου.

Επίσης, άλλα 11 δεξαμενόπλοια που έχουν φορτώσει πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα φαίνεται να συνεχίζουν το ταξίδι τους προς την Κίνα με κανονική ταχύτητα, ενώ επτά πλοία είτε έχουν σταματήσει στα ανοικτά των κινεζικών ακτών περιμένοντας να προσαράξουν, είτε παραμένουν στα ύδατα της Μαλαισίας.

Το μέλλον του πετρελαίου της Βενεζουέλας

Στο μεταξύ, παραμένουν τα ερωτηματικά σχετικά με το μέλλον της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας. Σε μια ανάλυση του ναυλομεσιτικού οίκου Gibson σημειώνεται ότι, μετά τη σύλληψη του προέδρου της, η προσωρινή κυβέρνηση της Βενεζουέλας συμφώνησε να «παραδώσει» 30–50 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου στις ΗΠΑ, με τα πρώτα βαρέλια να είναι «αποθηκευμένα».

Ενώ ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ, αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν ότι όλη η περαιτέρω παραγωγή της Βενεζουέλας θα πωληθεί μέσω ΗΠΑ σε τιμή αγοράς, ενώ οι ΗΠΑ θα προμηθεύσουν διαλυτικό ναφθά στη Βενεζουέλα για να ενισχύσουν την παραγωγή αργού πετρελαίου. Υποσχέσεις έχουν δοθεί ότι οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν να σταθεροποιήσουν και να αυξήσουν την παραγωγή της Βενεζουέλας το συντομότερο δυνατό, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή άρση των κυρώσεων.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ, όπως αναφέρει ο Gibson, φαίνεται να συνεργάζεται ενεργά με πετρελαϊκές εταιρείες, εμπόρους, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τον ιδιωτικό τομέα για να θέσει τα πράγματα σε κίνηση: χθες έγινε γνωστό ότι ένας μεγάλος έμπορος έλαβε προκαταρκτική ειδική άδεια από την κυβέρνηση των ΗΠΑ για να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις εισαγωγής και εξαγωγής πετρελαίου από τη Βενεζουέλα για 18 μήνες.

Προς το παρόν, ωστόσο, η Βενεζουέλα παραμένει σε ευάλωτη και ασταθή κατάσταση. Παρά την αλλαγή στην ηγεσία, η δομή της κυβέρνησης παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη. Στο εξωτερικό, η νέα πρόεδρος στέλνει «μικτά» μηνύματα: από τη μία πλευρά, η Rodríguez επιμένει ότι ο Nicolás Maduro παραμένει ο νόμιμος πρόεδρος, από την άλλη συνεργάζεται με την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Ο ρόλος των αμερικανικών εταιρειών

Όσον αφορά την παραγωγή πετρελαίου, η κατάσταση είναι επίσης δύσκολη. Δεκαετίες κακοδιαχείρισης και παρακμής των υποδομών μείωσαν την παραγωγή της χώρας σε μόλις 1,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πέρυσι, από το υψηλότερο επίπεδο των 3,5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα το 1997.

Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές για την παραγωγή παραμένουν δύσκολες, σύμφωνα με τον Gibson, αν και είναι πιθανές μικρές αυξήσεις εάν αρθούν τα εμπόδια και εφαρμοστούν γρήγορες λύσεις. Μακροπρόθεσμα, εάν επιτευχθεί πολιτική σταθερότητα και ένα ασφαλέστερο περιβάλλον λειτουργίας, η αύξηση της παραγωγής θα μπορούσε να είναι σημαντική, αν και οι εκτιμήσεις των αναλυτών διαφέρουν.

Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες ενδέχεται να ενθαρρυνθούν να επενδύσουν, εάν η ταχεία απόδοση και η μεγάλη διάθεση κεφαλαίων συνδέονται με αποζημίωση για τα περιουσιακά στοιχεία που απαλλοτριώθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Στις ΗΠΑ τα βαρέλια αντί στην Κίνα – Αλλαγή ρότας

Βραχυπρόθεσμα, οι ροές αργού πετρελαίου είναι πιθανότερο να αλλάξουν κατεύθυνση παρά να ανακάμψουν έντονα. Αναμένεται ότι περισσότερα βαρέλια από τη Βενεζουέλα θα ανακατευθυνθούν προς τις ΗΠΑ και ότι οι ροές αργού προς την Ευρώπη θα ξαναρχίσουν, ιδίως προς την Ιταλία και την Ισπανία, καθώς και προς την Ινδία.

Είναι επίσης πιθανές οι νόμιμες ροές προς την Κίνα, αλλά σε αυτό το στάδιο δεν υπάρχει σαφήνεια, δεδομένης της ευρύτερης πολιτικής κατάστασης, αναφέρει ο Gibson. Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ αναμένεται να ξαναρχίσουν τις αποστολές καθαρών προϊόντων στη Βενεζουέλα, οι οποίες σταμάτησαν σε μεγάλο βαθμό το δεύτερο εξάμηνο του 2025.

Όλα αυτά θα στηρίξουν τη ζήτηση για συμβατικά πλοία σε βάρος των «σκοτεινών» ή υπό κυρώσεις πλοίων. Τα Aframax θα είναι τα κύρια ωφελούμενα, καθώς αποτελούν το κύριο εργαλείο στο υπάρχον εμπόριο μεταξύ Βενεζουέλας και ΗΠΑ. Οι εξαγωγές προς την Ευρώπη θα χρησιμοποιούν κυρίως Aframax και Suezmax, ενώ οι νόμιμες ροές προς την Ασία θα μεταφέρονται με VLCC.

Οι ανεξάρτητες κινεζικές εταιρείες είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στην απώλεια του υπό κυρώσεις πετρελαίου της Βενεζουέλας και πιθανότατα θα στραφούν σε φθηνότερο ιρανικό ή ρωσικό πετρέλαιο, όπου αυτό είναι δυνατό. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο εάν το Ιράν και η Ρωσία μπορούν να αντισταθμίσουν πλήρως την απώλεια του εφοδιασμού από τη Βενεζουέλα, και δεν μπορεί να αποκλειστεί κάποια πρόσθετη ζήτηση για συμβατικό αργό πετρέλαιο, τόσο από τη Μέση Ανατολή όσο και από τον Καναδά.

Ο κίνδυνος περαιτέρω κατάσχεσης πλοίων που υπόκεινται σε κυρώσεις από τις ΗΠΑ έχει επίσης αυξηθεί, ιδίως στο δυτικό ημισφαίριο.

Μεγαλύτερη σαφήνεια αναμένεται τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, για τις αγορές δεξαμενόπλοιων, η όλη κατάσταση στην Καραϊβική προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο γεωπολιτικού κινδύνου και υποδηλώνει αυξημένη μεταβλητότητα των ναύλων, με τις ροές πετρελαίου να καθορίζονται όλο και περισσότερο από πολιτικές αποφάσεις και όχι από καθαρά οικονομικούς παράγοντες