Deutsche Bank: Ανθεκτικότητα ή ακαμψία…Tο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομίας το 2026

Στο Outlook 2026 που δημοσίευσε τον Δεκέμβριο, η Deutsche Bank περιέγραψε την Ευρώπη ως μια οικονομία με «δύο ταχυτήτων». Από τη μία πλευρά εμφανίζει κυκλική ανθεκτικότητα, ενώ από την άλλη παραμένει εγκλωβισμένη σε δομικές ακαμψίες.

Το ποια από τις δύο δυνάμεις θα επικρατήσει στο μακροοικονομικό σκηνικό του 2026 θα εξαρτηθεί από την επίδραση και την αλληλεπίδραση έξι βασικών θεμάτων.

Το βασικό σενάριο της Deutsche Bank είναι ότι η ανθεκτικότητα θα υπερισχύσει το 2026. Ωστόσο, η τράπεζα προειδοποιεί ότι, αν οι δομικές αδυναμίες δεν αντιμετωπιστούν, η ευρωπαϊκή οικονομία δύσκολα θα μπορέσει να συνεχίσει να υπεραποδίδει μεσοπρόθεσμα χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα.

Στο πλαίσιο σειράς αναλύσεων, η Deutsche Bank εξετάζει διεξοδικά τα έξι θέματα που θα καθορίσουν την πορεία της Ευρώπης.

Το «πρόβλημα των δύο ταχυτήτων»

Σύμφωνα με τη Deutsche Bank, υπάρχουν δύο τρόποι να δει κανείς σήμερα την ευρωπαϊκή οικονομία.

Η πιο αισιόδοξη προσέγγιση εστιάζει στην κυκλική ανθεκτικότητα. Παρά τις εξωτερικές πιέσεις, η Ευρωζώνη έδειξε αξιοσημείωτη αντοχή το 2025, με ισχυρές αγορές εργασίας, μειώσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ και συνεχιζόμενες δαπάνες μέσω του προγράμματος NGEU. Η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική της Γερμανίας αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω αυτή την ανθεκτικότητα το 2026, αντισταθμίζοντας τη δημοσιονομική σύσφιξη σε άλλες χώρες.

Παρότι ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα επιβραδυνθεί από 1,4% το 2025 σε 1,1% το 2026, η Deutsche Bank σημειώνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης σε βάση δ’ τριμήνου προς δ’ τρίμηνο αποτελεί καλύτερο δείκτη δυναμικής και προβλέπεται να ενισχυθεί από 1% σε 1,5%.

Αυτό το περιβάλλον αναμένεται να σταθεροποιήσει τις πληθωριστικές προσδοκίες και να επιτρέψει στην ΕΚΤ να διατηρήσει τα επιτόκια στο 2% καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026. Οι πρώτες αυξήσεις επιτοκίων τοποθετούνται χρονικά μετά τα μέσα του 2027, καθώς η δημοσιονομική χαλάρωση και οι σφιχτές αγορές εργασίας ενέχουν ανοδικούς κινδύνους για τον μεσοπρόθεσμο πληθωρισμό.

Η πιο απαισιόδοξη οπτική, ωστόσο, αναδεικνύει τη δομική ακαμψία της Ευρώπης. Η ήπειρος βρίσκεται πλέον σε έναν κόσμο έντονου γεωοικονομικού ανταγωνισμού, αλλά αντί να επενδύει δυναμικά, να καινοτομεί, να υιοθετεί την τεχνητή νοημοσύνη και να προχωρά σε μεταρρυθμίσεις, καθυστερεί να αντιμετωπίσει τις ευπάθειές της. Το υψηλό δημόσιο χρέος, ο πολιτικός κατακερματισμός και οι εξαρτήσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα λειτουργούν ανασταλτικά.

Η Deutsche Bank τονίζει ότι ανθεκτικότητα και ακαμψία μπορούν να συνυπάρχουν για ένα διάστημα. Το ποια θα κυριαρχήσει το 2026 θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως η δημοσιονομική πολιτική, η ανταγωνιστικότητα, η τεχνητή νοημοσύνη και η πολιτική σταθερότητα, μαζί με τις αμυντικές δαπάνες και τον πληθωρισμό.

Τεχνητή Νοημοσύνη: Υπόσχεση επανάστασης, αλλά με αβεβαιότητες

Το 2026, σύμφωνα με τη Deutsche Bank, δεν προμηνύεται καθόλου «βαρετό» για την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές, κυρίως λόγω της κούρσας για την τεχνητή νοημοσύνη. Το τελικό αποτέλεσμα των τεράστιων επενδύσεων στην AI ενδέχεται να είναι μια σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας και μια νέα τεχνολογική επανάσταση. Ωστόσο, η διαδρομή προς αυτόν τον στόχο δεν θα είναι ομαλή, με τις αγορές να εναλλάσσονται μεταξύ αφηγήσεων «έκρηξης» και «φούσκας».

Η Ευρώπη, αν και σε μικρότερη κλίμακα, αρχίζει να συμμετέχει στο παγκόσμιο επενδυτικό κύμα στην τεχνολογία. Σύμφωνα με την Κριστίν Λαγκάρντ, η αυξημένη επένδυση σε πληροφορική και η προετοιμασία για την AI αποτυπώνονται ήδη στις έρευνες της ΕΚΤ και ίσως εξηγούν μέρος της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής ανάπτυξης το 2025.

Παρά τα θετικά σημάδια, η Deutsche Bank επισημαίνει σημαντικές αβεβαιότητες:

– Θα ενισχύσουν οι επενδύσεις στην AI ουσιαστικά το ΑΕΠ ή θα «διοχετευτούν» στις εισαγωγές τεχνολογίας;

– Θα επιβραδύνουν οι δομικές ακαμψίες τη διάχυση της AI και τα κέρδη παραγωγικότητας;

– Σε περίπτωση «ξεφουσκώματος» μιας πιθανής φούσκας AI, πόσο ευάλωτη θα είναι η ευρωπαϊκή οικονομία;

Για να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη της AI, η ΕΕ χρειάζεται να επενδύσει σε στρατηγικούς πυλώνες, όπως η ενεργειακή επάρκεια, ενισχύοντας τη στρατηγική της αυτονομία.

Ανταγωνιστικότητα: Το μεγάλο αγκάθι της Ευρώπης

Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, σύμφωνα με τη Deutsche Bank, αντιμετωπίζει μια πολύπλοκη και πολυδιάστατη κρίση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει επίμονα αρνητικά σήματα, ανεξάρτητα από τις κινήσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Από το 2022 και μετά, το σοκ στην ανταγωνιστικότητα είναι ασυνήθιστα επίμονο.

Οι λόγοι είναι πολλοί, όπως υψηλότερες τιμές ενέργειας σε σχέση με άλλες περιοχές (περίπου τριπλάσιες από τις ΗΠΑ), γεωοικονομικός ανταγωνισμός μέσω βιομηχανικής πολιτικής, ευάλωτες εφοδιαστικές αλυσίδες, αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο, περιορισμένη πρόσβαση σε εργατικό δυναμικό και ρηχές κεφαλαιαγορές.

Κατά τη Deutsche Bank, το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Η ΕΕ δεν σχεδιάστηκε για έναν κόσμο γεωπολιτικών τριβών. Χρειάζεται ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, λιγότερο εξαρτημένο από το εμπόριο και περισσότερο προσανατολισμένο στη στρατηγική αυτονομία σε τομείς όπως η ενέργεια, η τεχνολογία, οι αλυσίδες εφοδιασμού και η χρηματοδότηση.

Παρά τις σημαντικές εκθέσεις των Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα το 2024, η πρόοδος στην εφαρμογή πολιτικών ήταν αργή το 2025 και αναμένεται να παραμείνει περιορισμένη και το 2026. Η ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών θα μπορούσε να αποτελέσει το πιο ισχυρό σήμα ουσιαστικής αλλαγής.

Προοπτικές και κίνδυνοι για το 2026

Η Deutsche Bank αναγνωρίζει ότι οι κίνδυνοι παραμένουν. Η ασθενής ανταγωνιστικότητα, αμερικανικοί δασμοί και ένα ισχυρότερο ευρώ επιβαρύνουν τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Παράλληλα, η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί ανταγωνιστική απειλή, εξάγοντας αποπληθωριστικές πιέσεις.

Ωστόσο, υπάρχουν και πιθανές θετικές εξελίξεις, καθώς η κινεζική πολιτική «anti-involution» θα μπορούσε να περιορίσει τον αποπληθωρισμό, ενώ μια ισχυρότερη αμερικανική οικονομία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών θα μπορούσε να στηρίξει τη ζήτηση για ευρωπαϊκά προϊόντα.

Για το 2026, η Deutsche Bank εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή οικονομία θα συνεχίσει να δείχνει ανθεκτικότητα. Όμως, χωρίς βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές, η υπεραπόδοση δεν θα μπορεί να διατηρηθεί επ’ αόριστον.