Γεωργία: Πώς μπορούν να παραχθούν περισσότερα τρόφιμα – Μια έξυπνη ιδέα

Πώς μπορεί ένα κομμάτι γη, που σήμερα έχει μικρή αξία να μετατραπεί σε κάτι χρήσιμο και πολύτιμο για τη γεωργία και μάλιστα με χαμηλό κόστος; Τον τρόπο να το καταφέρει, υποστηρίζει ότι βρήκε ένας ερευνητής, ο οποίος ξεκίνησε την καριέρα του στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης, προκειμένου να συμβάλει στην παραγωγή περισσότερων τροφίμων.

Ο λόγος για τον Μόσε Αλαμάρο, ο οποίος φαίνεται να ακολουθεί το ρητό που λέει «αγοράστε γη. Δεν μπορεί να δημιουργηθεί νέα». Πέρα από κάποιες σπάνιες παρεμβάσεις αποστράγγισης και ανακατάκτησης εδαφών ή τη δημιουργία νέων ηφαιστειακών νησιών, αυτό είναι αλήθεια.

Η γη που έχει βάλει στο «μάτι» ο κ. Αλαμάρο στο πιο πρόσφατο εγχείρημά του ανήκει στην κατηγορία της ημιάνυδρης

Μεταξύ των προτάσεων του συγκαταλέγονται η αποθήκευση γλυκού νερού για το καλοκαίρι μέσω της δημιουργίας «βουνών πάγου» τον χειμώνα με μηχανές τεχνητού χιονιού όπως αυτές των χιονοδρομικών κέντρων, η κατασκευή θερμοκηπίων δίπλα σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας ώστε να αξιοποιούνται τα θερμά, πλούσια σε διοξείδιο του άνθρακα καυσαέρια τους, η χρήση μεταχειρισμένων κινητήρων αεροσκαφών για τον έλεγχο τυφώνων και —ξεχωριστά— για τη διάλυση της αιθαλομίχλης, καθώς και η αναδάσωση απογυμνωμένων περιοχών με τη ρίψη δενδρυλλίων μέσα σε βιοδιασπώμενα κωνικά δοχεία.

Σύμφωνα με τον «Economist», η γη που έχει βάλει στο «μάτι» ο κ. Αλαμάρο στο πιο πρόσφατο εγχείρημά του ανήκει στην κατηγορία της ημιάνυδρης. Διαθέτει αρκετή υγρασία για να στηρίξει κάποια βλάστηση, όχι όμως αρκετή ώστε να καλλιεργούνται εύκολα αγροτικά προϊόντα. Περίπου το 15% της χερσαίας επιφάνειας της γης ανήκει σε αυτή την κατηγορία, ενώ η καλλιεργήσιμη γη αποτελεί μόλις το 10%. Αν ένα μέρος της πρώτης μπορούσε να μετατραπεί στη δεύτερη, το όφελος θα ήταν τεράστιο.

Η ιδέα

Για να κατανοήσει κανείς την ιδέα του κ. Αλαμάρο, αρκεί να μελετήσει τη φωτογραφία παρακάνω. Δείχνει μια περιοχή του Άινταχο. Η πλαγιά στα αριστερά, που κοιτάζει προς τον βορρά, είναι καλυμμένη με βλάστηση. Εκείνη στα δεξιά, που κοιτάζει προς τον νότο, όχι. Ο λόγος είναι ο ίδιος που κάνει τους πόλους ψυχρούς και τους τροπικούς θερμούς: η γωνία που σχηματίζει μια ηλιακή ακτίνα που φτάνει στο έδαφος. Στην Αρκτική και την Ανταρκτική, όπου ο ήλιος βρίσκεται πάντα χαμηλά στον ορίζοντα, η γωνία είναι μικρή. Στους τροπικούς, όπου ο ήλιος περνά σχεδόν κατακόρυφα πάνω από το κεφάλι το μεσημέρι, είναι πολύ μεγαλύτερη.

Κατά παρόμοιο τρόπο, στο βόρειο ημισφαίριο, όπου ο ήλιος εμφανίζεται συνήθως στο νότιο τμήμα του ουρανού, οι ακτίνες του «γλείφουν» απλώς μια βόρεια πλαγιά, ενώ χτυπούν κάθετα μια νότια. Αυτό κάνει τη νότια πλαγιά θερμότερη και συνεπώς πιο ξηρή από τη βόρεια — ενώ στο νότιο ημισφαίριο ισχύει το αντίστροφο. Σε ημιάνυδρα κλίματα, αυτή η διαφορά στην υγρασία είναι συχνά αρκετή ώστε να αποθαρρύνει ή να ενθαρρύνει την ανάπτυξη φυτών.

Η ιδέα του κ. Αλαμάρο είναι βασίζεται στα παραπάνω. Δηλαδή να χρησιμοποιηθούν χωματουργικά μηχανήματα για να αναδιαμορφωθούν τα ημιάνυδρα τοπία σε αναχώματα που εκτείνονται από ανατολή προς δύση και έχουν πλατιές, ήπιες πλαγιές στραμμένες μακριά από τον ήλιο και στενές, απότομες πλαγιές στραμμένες προς αυτόν. Έπειτα, να καλλιεργηθούν οι πρώτες.

Για τον σκοπό αυτό, συνεργάστηκε με τον Ρενάτο Μορμπιντέλι του Πανεπιστημίου της Περούτζια και ίδρυσαν την ReSlope Global, έναν οργανισμό που θα πραγματοποιήσει δύο πιλοτικές δοκιμές πεδίου — μία στην Ιταλία και μία στην Κένυα — καθεμία σε έκταση δύο εκταρίων. Οι δοκιμές αυτές θα καθορίσουν τόσο το κόστος της αναμόρφωσης του τοπίου σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κ. Αλαμάρο όσο και τον βέλτιστο τρόπο εφαρμογής της.

Η ιταλική δοκιμή θα εξετάσει ποια είναι η καλύτερη γωνία για τις βόρειες πλαγιές σε εκείνο το τμήμα του βόρειου ημισφαιρίου. Εκείνη στην Κένυα θα είναι διαφορετική. Η Κένυα διασχίζεται από τον Ισημερινό, πράγμα που σημαίνει ότι ο ήλιος εναλλάσσεται, στη διάρκεια του έτους, ανάμεσα στο βόρειο και το νότιο τμήμα του ουρανού. Εκεί, η ιδέα είναι οι πλαγιές να έχουν ίση κλίση και επιφάνεια και οι καλλιέργειες να εναλλάσσονται μεταξύ της βόρειας και της νότιας πλευράς ενός αναχώματος, ανάλογα με την εποχή.

Άλλοτε κέρδη, άλλοτε απώλειες

Οι προηγούμενες ιδέες του κ. Αλαμάρο είχαν ανάμεικτη τύχη. Η ιδέα της διοχέτευσης των καυσαερίων των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής σε θερμοκήπια είχε επιτυχία, ενώ η εναέρια αναδάσωση γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής με την εμφάνιση των drones που μεταφέρουν τα δενδρύλλια.

Η παρέμβαση στους τυφώνες, ωστόσο, ήταν μάλλον υπερβολικά φιλόδοξη. Και, παρότι η διάλυση της αιθαλομίχλης και η δημιουργία «χερσαίων παγόβουνων» θα μπορούσαν πιθανότατα να λειτουργήσουν τεχνικά, δεν εφαρμόστηκαν ποτέ.

Το αν η προσπάθειά του να επανασχεδιάσει τμήματα της επιφάνειας της γης θα πετύχει, μένει να φανεί. Αν όμως πετύχει, θα μπορούσε να είναι μεταμορφωτική. Ίσως, πράγματι, να δώσει ένα εντελώς νέο νόημα στην έκφραση «γόνιμο μυαλό».