Αγρότες: Στην πρώτη γραμμή κινδύνου – Το κρυφό κόστος της γεωργίας

Σε συνθήκες υψηλού ρίσκου εξακολουθούν να εργάζονται οι αγρότες, καθώς η εργασία στο χωράφι ή στην κτηνοτροφική εκμετάλλευση συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους και τη γεωργία να καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά θανατηφόρων ατυχημάτων στην Ευρώπη.

Τρακτέρ που ανατρέπονται, μηχανήματα χωρίς επαρκή προστασία, σιλό που μετατρέπονται σε παγίδες θανάτου, έκθεση σε ζωονόσους, αποτελούν τους σημαντικότερους λόγους, που η γεωργία παραμένει ένας από τους πιο επικίνδυνους επαγγελματικούς κλάδους στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), με τα ατυχήματα να ξεπερνούν κατά πολύ τον μέσο όρο των υπόλοιπων τομέων.

Το 2021 ο αγροτικός τομέας στην ΕΕ κατέγραψε 4,5 θανατηφόρα ατυχήματα ανά 100.000 εργαζομένους

Το 2021, η γεωργία αντιπροσώπευε το 4,1 % της απασχόλησης στην ΕΕ, που αντιστοιχεί σε 8,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, με σημαντικές περιφερειακές διαφορές. Ωστόσο, δεδομένου ότι πολλοί άνθρωποι βοηθούν στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις χωρίς να είναι επίσημα απασχολούμενοι, το αγροτικό εργατικό δυναμικό της ΕΕ εκτιμήθηκε σε 17 εκατομμύρια άτομα.

Σε ολόκληρη την ΕΕ, οι εργαζόμενοι στον αγροτικό τομέα κάνουν πολύ περισσότερα από το να παράγουν τρόφιμα. Η εργασία τους στηρίζει τον κοινωνικό ιστό, την οικονομική δύναμη και την περιβαλλοντική ισορροπία της υπαίθρου, καθιστώντας τους απαραίτητους για τη μακροπρόθεσμη ευημερία και ασφάλεια των χωρών της ΕΕ.

Σύμφωνα με έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS), η υγεία των αγροτών είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την επισιτιστική ασφάλεια, καθώς οι επαγγελματικές ασθένειες, η έκθεση σε φυτοφάρμακα, η κλιματική αλλαγή και οι ζωονόσοι μειώνουν την παραγωγικότητα και αποδυναμώνουν τη βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, ενώ οι επιδημίες και οι κακές συνθήκες εργασίας διαταράσσουν τις συγκομιδές και τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Το ρίσκο για τους αγρότες

Το 2021, τα στοιχεία της Eurostat έδειξαν ότι ο αγροτικός τομέας σε ολόκληρη την ΕΕ κατέγραψε 4,5 θανατηφόρα ατυχήματα ανά 100.000 εργαζομένους, ποσοστό 2,6 φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο όλων των άλλων τομέων της οικονομίας, ο οποίος ήταν 1,8 θανατηφόρα ατυχήματα ανά 100.000 εργαζομένους.

Ωστόσο, ο πραγματικός ετήσιος αριθμός θανατηφόρων ατυχημάτων εκτιμάται κατά 40%. Τα ατυχήματα με τρακτέρ και γεωργικά οχήματα αποτελούν την κύρια αιτία θανάτων.

Τα ατυχήματα με τρακτέρ και γεωργικά οχήματα αποτελούν την κύρια αιτία θανάτων

Όμως και τα μη θανατηφόρα ατυχήματα μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική απώλεια εργάσιμων ημερών και συχνά προκαλούν σημαντική βλάβη στα άτομα που έχουν πληγεί και στις οικογένειές τους. Αυτά τα ατυχήματα μπορεί επίσης να έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες, όπως μόνιμες αναπηρίες, αποχώρηση από την αγορά εργασίας ή μετάβαση σε εναλλακτική απασχόληση.

Καθημερινοί οι κίνδυνοι για τους αγρότες

Οι αγρότες αντιμετωπίζουν καθημερινά κινδύνους από ατυχήματα που αφορούν μηχανήματα και οχήματα, πτώσεις από ύψος, πνιγμούς, ηλεκτροπληξία και τραυματισμούς που σχετίζονται με τον χειρισμό ζώων, παράλληλα με την έκθεση σε βιολογικούς παράγοντες όπως σκόνη, μύκητες, τσιμπούρια και ζωονόσους. Αυτές οι απειλές επιδεινώνονται από την έκθεση σε φυτοφάρμακα, που σχετίζονται με οξεία δηλητηρίαση, καρκίνους, νευρολογικές διαταραχές και προβλήματα ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης και της αυτοκτονίας.

Οι εποχιακοί και οι ξένοι εργάτες γης, όπως αναφέρει η έκθεση, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι λόγω ανεπαρκούς εκπαίδευσης, κακών συνθηκών διαβίωσης και περιορισμένης πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη, ενώ το πολιτισμικό στίγμα και η απομόνωση περιορίζουν περαιτέρω την πρόσβαση σε υποστήριξη ψυχικής υγείας.

Παράγοντες όπως οι περιορισμένοι πόροι στις αγροτικές περιοχές, η ανάγκη να διανύουν μεγάλες αποστάσεις για να έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστη υγειονομική περίθαλψη, οι μακροχρόνιοι χρόνοι αναμονής, η τάση να καθυστερούν ή να αποφεύγουν να αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, οι δυσκολίες επικοινωνίας με τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης (συμπεριλαμβανομένων των γλωσσικών φραγμών) και το στίγμα που περιβάλλει τις ψυχικές ασθένειες συντελούν συλλογικά στη δημιουργία σημαντικών εμποδίων για τους αγρότες που αναζητούν επαγγελματική υγειονομική περίθαλψη.

Πάντως, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία αναγνωρίζει τα ακόλουθα ως κύριες αιτίες θανατηφόρων ατυχημάτων στον αγροτικό τομέα: ατυχήματα κατά τη μεταφορά και τη χρήση μηχανημάτων, πτώσεις από ύψος, πνιγμός και παγίδευση, ηλεκτροπληξία και χειρισμός ζώων (συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων ή της σύνθλιψης από ζώα, καθώς και της έκθεσης σε ζωονόσους).