Η Ζάμπια είναι η πρώτη αφρικανική χώρα που επιτρέπει στις κινεζικές εταιρείες εξόρυξης να πληρώνουν φόρους σε γιουάν, ανοίγοντας το δρόμο και σε άλλες χώρες καθώς το Πεκίνο επιχειρεί να μειώσει την εξάρτηση του από το δολάριο και να ενισχύσει τον παγκόσμιο ρόλο του γιουάν.
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Αφρικής. Ήδη, η Κένυα έχει μετατρέψει μέρος του χρέους της σε δολάρια προς την Κίνα σε γιουάν και η Αιθιοπία βρίσκεται σε συνομιλίες για να ακολουθήσει το παράδειγμά της. Η Αφρικανική Τράπεζα Εξαγωγών-Εισαγωγών πούλησε πέρυσι το πρώτο της ομόλογο panda.
Τα ομόλογα Panda είναι κινεζικά ομόλογα εκφρασμένα σε renminbi (RMB) από έναν μη Κινέζο εκδότη, που διαπραγματεύεται στην Kίνα. Renminbi είναι η επίσημη ονομασία του νομίσματος της Κίνας.Το γιουάν είναι η κύρια λογιστική μονάδα του εν λόγω νομίσματος.
Γιατί η Αφρική στρέφεται στο γιουάν
Η ανακοίνωση της Ζάμπια στις 31 Δεκεμβρίου προσφέρει «ένα μοντέλο που η Κίνα θα μπορούσε να επαναλάβει και αλλού στην ήπειρο, καθώς επιδιώκει να απομονώσει περαιτέρω τη διεθνή χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική» εξηγεί στο Bloomberg ο Tewodros Sile, επικεφαλής σύμβουλος στην Africa Practice.
«Καθώς οι αφρικανικές χώρες κινούνται προς τον νομισματικό πλουραλισμό, αυτές οι κινήσεις συμβάλλουν στην περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής θέσης της Κίνας στην ήπειρο και της σχέσης της με πολλούς από τους σημαντικότερους διμερείς Αφρικανούς εταίρους της».
Η Αφρική αποδεικνύεται βασικό πεδίο δοκιμών για τις προσπάθειες της Κίνας να ενισχύσει τον παγκόσμιο ρόλο της, μειώνοντας την εξάρτησή της από το χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ. Το Πεκίνο είναι σημαντικός πιστωτής των αφρικανικών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ζάμπιας, και είναι επίσης ο μεγαλύτερος αγοραστής πολλών από τα εμπορεύματα της ηπείρου.
Στην σύνοδο κορυφής για την Κίνα και την Αφρική στο Πεκίνο τον Σεπτέμβριο ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δήλωσε ότι θέλει να «ενθαρρύνει και να υποστηρίξει την Αφρική στην έκδοση ομολόγων panda στην Κίνα».
Η αύξηση της χρήσης του γιουάν προσφέρει οφέλη και για τις δύο πλευρές, σε μια εποχή που η Ουάσινγκτον οπλίζει το δολάριο έναντι των αντιπάλων της μέσω κυρώσεων ή άλλων περιορισμών ενισχύοντας την ανάγκη για εναλλακτικές λύσεις.
Επιπλέον η κλήτευση της Fed από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών δημιούργησε ρωγμή την κυριαρχία του δολαρίου.Η κίνηση αυτή ερμηνεύθηκε ως άσκηση πολιτικής πίεσης στην κεντρική τράπεζα για να μειώσει τα επιτόκια και απειλή για την ανεξαρτησία της που θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.
«Αγκάθι» οι μακροχρόνιοι έλεγχοι κεφαλαίου της Κίνας
Ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η Κίνα ασκεί ρητά πιέσεις στις αφρικανικές κυβερνήσεις για να αυξήσουν τη χρήση του γιουάν, η πίεση του Πεκίνου για έναν μεγαλύτερο διεθνή ρόλο έχει αποκτήσει δυναμική από τότε που ο Πρόεδρος Σι Τζινπινγκ στις αρχές του 2024 ζήτησε ένα ισχυρό νόμισμα για να μετατρέψει το έθνος σε «οικονομική δύναμη».
Χρηματοδότηση σε γιουάν
Το αυξανόμενο εμπόριο με τον κορυφαίο εξαγωγέα στον κόσμο έχει βοηθήσει στην προώθηση της παγκόσμιας χρήσης του κινεζικού νομίσματος στη χρηματοδότηση του εμπορίου, με το μερίδιο αγοράς του να αυξάνεται σε περίπου 7% από 2% τα τελευταία πέντε χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία που παρείχε η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας.
Σε ετήσια έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο, η κεντρική τράπεζα δεσμεύτηκε να ενθαρρύνει περαιτέρω τις ξένες οντότητες να αντλήσουν χρηματοδότηση στο γιουάν, βέβαιη ότι το φθηνό κόστος δανεισμού του νομίσματος, πάνω από 200 μονάδες βάσης κάτω από το δολάριο, θα προσελκύσει παγκόσμιους επενδυτές.
Παρά την πρόοδο, οι μακροχρόνιοι έλεγχοι κεφαλαίου της Κίνας περιορίζουν την ευρύτερη παγκόσμια υιοθέτηση.
Το μερίδιο του γιουάν ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος μειώθηκε στο 1,93% κατά την περίοδο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου του 2025, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Οι πληρωμές σε αυτή τη μονάδα μέσω της Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) μειώθηκαν στο 2,94% τον Νοέμβριο, από το υψηλό επίπεδο του 4,74% το 2024.
«Η αυξημένη κατοχή του γιουάν από τις αφρικανικές χώρες και η προθυμία τους να μετατρέψουν το χρέος τους σε γιουάν σίγουρα αντανακλά μια διευρυμένη εμβέλεια του γιουάν» τονίζει ο Kean Fan Lim στη Σχολή Γεωγραφίας, Πολιτικής και Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Newcastle. «Αλλά αυτή η εμβέλεια έχει έναν περιορισμό: στο βαθμό που το γιουάν δεν είναι πλήρως μετατρέψιμο, τότε η αξία του για όσους το κατέχουν θα ήταν ένα νόμισμα συναλλαγών».
Εάν περισσότερες αφρικανικές χώρες είναι πρόθυμες να το κατέχουν και να το συναλλάσσονται, αυτό σημαίνει ότι «θα είναι περισσότερο ενσωματωμένες στην κινεζική οικονομική σφαίρα επιρροής», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Jito Kayumba, σύμβουλος του προέδρου της Ζάμπια Hakainde Hichilema, τόνισε πώς η χρήση του γιουάν μπορεί να βοηθήσει στην προστασία του έθνους από τα σοκ πολιτικής των ΗΠΑ.
«Προφανώς εκτιμούμε το δολάριο – είναι το αποθεματικό νόμισμα», δήλωσε στο Bloomberg. «Αλλά όσο μεγαλύτερη είναι η ζήτηση για αυτό, τόσο μεγαλύτερος είναι ο συναλλαγματικός κίνδυνος από την πλευρά μας».
