Reuters Brakingviews
Άλλη μια μέρα, άλλη μια απειλή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από τον Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με ενδεχόμενους θανατηφόρους δασμούς. Η προειδοποίηση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών το Σάββατο για την επιβολή δασμών 10% στις εισαγωγές από τις ευρωπαϊκές χώρες που έχουν αποστείλει στρατεύματα στη Γροιλανδία είναι εξίσου συγκλονιστική με την ξεχωριστή ανακοίνωση της περασμένης Δευτέρας για την επιβολή δασμών 25% στις χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν.
Αν και μοιάζει με μια δοκιμασία για την ενότητα της ηπείρου, υπάρχει ένας σαφής τρόπος για να την περάσει.
Όπως και με τους δασμούς για το Ιράν, η ανάρτηση του Τραμπ στο Truth Social σχετικά με την Ευρώπη δεν έχει ακόμη ακολουθηθεί από επίσημη εκτελεστική εντολή με κρίσιμες λεπτομέρειες σχετικά με το τι θα καλύπτουν οι νέες περιοριστικές διατάξεις. Η τάση του να εκτοξεύει εμπορικές απειλές χρησιμοποιώντας τον Νόμο για τις Διεθνείς Οικονομικές Εξουσίες Έκτακτης Ανάγκης θα μπορούσε επίσης να περιοριστεί από μια πολυαναμενόμενη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που ενδέχεται να εκδοθεί την Τρίτη. Όσο γελοίο και αν είναι όλο αυτό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να τον πάρουν στα σοβαρά.
Σε αντίθεση με την τριμηνηαία σαπουνόπερα του περασμένου έτους, που τελικά τον Ιούλιο οδήγησε την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να συναινέσει σε δασμό 15% στις εισαγωγές των ΗΠΑ από την ΕΕ, η τελευταία επίθεση του Τραμπ στοχεύει μεμονωμένα κράτη όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Δανία, τα οποία αντιστάθηκαν στην αξίωσή του ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να προσαρτήσει το αυτόνομο έδαφος της Γροιλανδίας. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο ενός καταστροφικού σεναρίου, όπου κράτη μέλη της ΕΕ που δεν επηρεάζονται, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, θα προσπαθήσουν να παραμείνουν στην εύνοια του Τραμπ, ψηφίζοντας κατά των ισχυρών αντιμέτρων σε επίπεδο μπλοκ, διαλύοντας έτσι την ένωση.
Πέρα από το γεγονός ότι είναι δύσκολο να επιβληθούν δασμοί μόνο σε τμήματα μιας ενιαίας αγοράς -και ότι τα μέτρα του Τραμπ θα μπορούσαν να αυξήσουν τον εγχώριο πληθωρισμό, ακριβώς καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ- η φον ντερ Λάιεν έχει και κάποια δικά της χαρτιά. Η στόχευση του Παρισιού και του Βερολίνου, καθώς και της Κοπεγχάγης, είναι αναμφισβήτητα ευκολότερη από ό,τι αν μόνο η τελευταία είχε επιλεγεί για την επιβολή δασμών. Ακόμη και αν η Ρώμη, η Μαδρίτη και άλλες χώρες διαφωνήσουν, η κ. φον ντερ Λάιεν θα μπορούσε πιθανώς να κερδίσει την ψηφοφορία για την εφαρμογή αντιποίνων μέτρων με τη λεγόμενη ειδική πλειοψηφία, η οποία δεν απαιτεί ομοφωνία. Και είναι αρκετά προφανές ποια θα μπορούσαν να είναι αυτά τα μέτρα.
Το Μέσο κατά της Εξαναγκαστικής Πρακτικής (ACI), το οποίο βρίσκεται στο οπλοστάσιο της ΕΕ από το 2023, της επιτρέπει να ανταποκρίνεται σε προφανείς προσπάθειες εκφοβισμού μεμονωμένων μελών με περιορισμούς σε ολόκληρη την Ένωση σε ένα ευρύ φάσμα εμπορικών συναλλαγών, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών. Ένα προφανές πεδίο εφαρμογής του θα ήταν οι εξαγωγές αμερικανικών εταιρειών όπως οι Big Tech, οι οποίες στήριξαν το πλεόνασμα 148 δισεκατομμυρίων ευρώ των αμερικανικών υπηρεσιών με την ΕΕ το 2024 – το αντίστροφο του πλεονάσματος 198 δισεκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ σε αγαθά με την Ουάσιγκτον.
Η φον ντερ Λάιεν δεν έχει εφαρμόσει το ACI στο παρελθόν, οπότε ίσως δεν χρειάζεται να προσδιορίσει ακριβώς πώς θα το χρησιμοποιήσει. Ωστόσο, δεδομένου ότι η διαδικασία θα χρειαστεί χρόνο για να εφαρμοστεί, ίσως αρκεί απλώς η επίσημη ενεργοποίησή του. Το ACI θα μπορούσε τότε να χρησιμοποιηθεί σοβαρά αν ο Τραμπ δεν αποτραπεί από τους δασμούς ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα αμερικανικά αγαθά, οι οποίοι ενδέχεται να τεθούν σε ισχύ μετά τη λήξη της παρέκκλισης στις 7 Φεβρουαρίου. Το επιχείρημα να μην χρησιμοποιηθεί το ACI – ότι δηλαδή πρόκειται για ένα εργαλείο που πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις – θέτει το ερώτημα ποιες είναι οι τρέχουσες περιστάσεις.
