Οι τεράστιες διαδηλώσεις στο Ιράν έχουν σταματήσει αλλά ο απόηχος των όσων έγιναν σχεδόν σε όλη την επικράτεια της μεγάλης αυτης χώρας των σχεδόν 100 εκατομμυρίων κατοίκων συνεχίζεται, υπάρχει ακόμα… Κυρίως επειδή οι αναφορές για χιλιάδες νεκρούς επιμένουν …
Αυτό που ελάχιστα ήταν γνωστό, χωρις σε καμιά περίπτωση να μειώνει την έκταση και την απήχηση των διαμαρτυριών, είναι ότι όλα ξεκίνησαν απο την κατάρρευση μιας τράπεζας.
Στα τέλη του περασμένου έτους, η Ayandeh Bank, που διευθυνόταν από στενούς συνεργάτες του καθεστώτος και είχε υποστεί ζημίες ύψους σχεδόν 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων από μια σειρά επισφαλών δανείων, χρεοκόπησε. Η κυβέρνηση ενσωμάτωσε τα απομεινάρια της σε μια κρατική τράπεζα και τύπωσε τεράστιο ποσό χρημάτων για να καλύψει τα ελλείμματα. Αυτό έθαψε το πρόβλημα, αλλά δεν το έλυσε.
Αντίθετα, η χρεοκοπία έγινε σύμβολο και καταλύτης μιας οικονομικής κατάρρευσης που τελικά πυροδότησε τις διαμαρτυρίες που σήμερα αποτελούν τη σημαντικότερη απειλή για το καθεστώς από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας πριν από μισό αιώνα, επισημαίνει η Wall Stret Journal.
Η κατάρρευση της τράπεζας έδειξε ότι το ιρανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, κάτω απο το βάρος των κυρώσεων για αρκετα χρόνια, των επισφαλών δανείων και της εξάρτησης από το πληθωριστικά τυπωμένο χρήμα, είχε καταστεί όλο και πιο αφερέγγυο. Πέντε άλλες τράπεζες θεωρούνται εξίσου αδύναμες.
Η κρίση έπληξε τη χώρα σε μια περίοδο που το Ιραν προσπαθούσε να ανασυνταχθεί μετα τη σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, τον περασμένο Ιούνιο.
Οι πολυετείς κυρώσεις
Οι ηγέτες της αρνήθηκαν να υποχωρήσουν στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, καθιστώντας αδύνατη την άρση των κυρώσεων. Τον Νοέμβριο, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ απείλησαν να επιτεθούν ξανά αν το Ιράν προσπαθούσε να ανασυγκροτήσει το οπλοστάσιό του με βαλλιστικούς πυραύλους ή να συνεχίσει τις πυρηνικές του δραστηριότητες.
Το ταλαιπωρημένο νόμισμα της χώρας, το ριάλ, μπήκε σε μια νέα καθοδική σπείρα που η χώρα δεν είχε τη δυνατότητα να σταματήσει, σημειώνει η WSJ. Οι αμερικανικές κυρώσεις έκοψαν το Ιράν από τη ζωτική ροή δολαρίων από το Ιράκ, μείωσαν σημαντικά τα έσοδα σε σκληρό νόμισμα από τις πωλήσεις πετρελαίου και έκαναν τα αποθέματα συναλλάγματος στο εξωτερικό απρόσιτα λόγω των κυρώσεων.
Μετά από δεκαετίες τεχνικών λύσεων και χρήσης αμφιλεγόμενων ροών μετρητών για να διατηρηθεί η λειτουργία της ταλαιπωρημένης οικονομίας της χώρας, η Τεχεράνη είχε φτάσει σε αδιέξοδο, χωρίς εργαλεία για να αντιμετωπίσει την επιδεινούμενη οικονομική κρίση ή να καλύψει τις ανάγκες ενός πληθυσμού που βρισκόταν σε όλο και μεγαλύτερη απόγνωση.
Εκατοντάδες έμποροι, οι οποίοι συνήθως δεν συμμετέχουν στις μαζικές διαμαρτυρίες της χώρας, βγήκαν στους δρόμους της Τεχεράνης για να ζητήσουν βοήθεια.
Η χρεοκοπία μιας τράπεζας
«Ήταν μια τράπεζα με πολύ καλές διασυνδέσεις, διεφθαρμένη κ.λπ., γεγονός που υπογράμμισε ότι το τραπεζικό σύστημα από μόνο του αποτελεί ένα κανάλι για τον πλουτισμό των ανθρώπων με καλές διασυνδέσεις», δήλωσε ο Αντνάν Μαζαρέι, πρώην αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος Μέσης Ανατολής και Κεντρικής Ασίας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Η χρεοκοπία της τράπεζας προστέθηκε σε αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε «κρεσέντο της απώλειας νομιμότητας του καθεστώτος μετά την ισραηλινή επίθεση».
Η Ayandeh Bank ιδρύθηκε το 2013 από τον Ali Ansari, έναν Ιρανό επιχειρηματία που συγχώνευσε δύο κρατικές τράπεζες με μια άλλη που είχε ιδρύσει προηγουμένως για να δημιουργήσει τη νέα τράπεζα. Προέρχεται από μια από τις πλουσιότερες οικογένειες της χώρας και κατέχει μια πολυτελή έπαυλη αξίας πολλών εκατομμυρίων δολαρίων στο βόρειο Λονδίνο.
Από πολιτική άποψη, θεωρείται στενός συνεργάτης του πρώην συντηρητικού προέδρου Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ.
Μη εξυπηρετούμενα δάνεια
Το Ηνωμένο Βασίλειο επέβαλε κυρώσεις στον Ανσάρι πέρυσι, λίγες μέρες μετά την κατάρρευση της Ayandeh, χαρακτηρίζοντάς τον «διεφθαρμένο Ιρανό τραπεζίτη και επιχειρηματία» που συνέβαλε στη χρηματοδότηση της εκτεταμένης ιρανικής ελίτ παραστρατιωτικής και επιχειρηματικής οργάνωσης, του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Σε δήλωση τον Οκτώβριο, ο Ανσάρι απέδωσε την ευθύνη για την πτώχευση της τράπεζας σε «αποφάσεις και πολιτικές που ελήφθησαν πέραν του ελέγχου της τράπεζας».
Η Ayandeh προσέφερε τα υψηλότερα επιτόκια από οποιαδήποτε άλλη ιρανική τράπεζα, προσελκύοντας εκατομμύρια καταθέτες και δανειζόμενη σε μεγάλο βαθμό από την κεντρική τράπεζα, η οποία τύπωσε χρήματα για να κρατήσει το ίδρυμα σε λειτουργία, σύμφωνα με οικονομολόγους. Όπως και άλλες προβληματικές ιρανικές τράπεζες, η Ayandeh είχε μεγάλο αριθμό μη εξυπηρετούμενων δανείων, ένας από τους παράγοντες που τελικά την οδήγησαν στην πτώχευση.
Το Ιραν είναι μια χώρα που βρισκεται για σχεδόν δυο δεκαετίες αυστηρων κυρώσεων, γεγονός που καθιστά τεράστιο πρόβλημα για μια χώρα που θα μπορούσε να βασιζεται στις εξαγωγές πετρελαίου.
Οπως σχολιάζει η γαλλική Le Monde «η χρεοκοπία της Ayandeh Bank έπαιξε ρόλο επιταχυντή στην παρακμή μιας εξουσίας που είχε αποδυναμωθεί από χρόνια διεθνών κυρώσεων.
Αμφίβολες πρακτικές, χαλαρή ρύθμιση, αιμομικτικές σχέσεις μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα και καταχρήσεις που καλύπτονταν στα ανώτατα κλιμάκια του κράτους οδήγησαν στη δημιουργία μιας ωρολογιακής βόμβας ικανής να κλονίσει το καθεστώς».
