«Ο Καναδάς δεν έχει καμία πρόθεση να επιδιώξει συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Κίνα». Με αυτή τη φράση, ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ δεν απάντησε απλώς σε μια ερώτηση· επιχείρησε να κλείσει τη συζήτηση πριν αυτή εξελιχθεί σε κρίση. Η δήλωση λειτουργεί ως πολιτικό φρένο σε μια κλιμακούμενη ένταση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια στιγμή που η εμπορική πολιτική έχει μετατραπεί σε εργαλείο πίεσης και οι διατυπώσεις μετρούν όσο και οι πράξεις. Ο Καναδός πρωθυπουργός γνώριζε ότι οποιαδήποτε ασάφεια απέναντι στην Κίνα θα μπορούσε να ερμηνευθεί στην Ουάσιγκτον ως πρόκληση — ή χειρότερα, ως στρατηγική μετατόπιση.
Η τοποθέτηση του Κάρνεϊ ήρθε μετά τις ανοιχτές απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών 100% στα καναδικά προϊόντα, εάν ο Καναδάς μετατραπεί στην «πίσω πόρτα» των κινεζικών εξαγωγών προς την αμερικανική αγορά. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Κάρνεϊ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη της εμπορικής διαφοροποίησης και στη σκληρή πραγματικότητα της εξάρτησης από τον ισχυρότερο σύμμαχο και εμπορικό εταίρο της χώρας.
Η ένταση αυτή είχε ήδη αποτυπωθεί λίγες ημέρες νωρίτερα στο Νταβός, όπου ο Κάρνεϊ με την ομιλία του για την παγκόσμια τάξη προκάλεσε πλήθος δημοσιευμάτων στα ξένα μέσα. Ο Καναδός πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι «ο παλιός κόσμος δεν επιστρέφει» και ότι οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν πλέον το εμπόριο, τους δασμούς και τις αλυσίδες εφοδιασμού ως μέσα εξαναγκασμού. Η ρητορική του, στραμμένη προς τις «μεσαίες δυνάμεις», αποκτά τώρα πρακτικό περιεχόμενο, καθώς ο ίδιος καλείται να εφαρμόσει όσα περιέγραψε θεωρητικά.
Η απόσταση ανάμεσα στον πολιτικό λόγο και την ωμή πραγματικότητα αντανακλά τη διαδρομή που έχει διανύσει ο ίδιος ο Μαρκ Κάρνεϊ : Από τραπεζίτης και παγκόσμιος εκφραστής της κλιματικής ηθικής των αγορών, σε πρωθυπουργό που αποδέχεται τον ενεργειακό και γεωπολιτικό ρεαλισμό — ακόμη κι αν αυτό σημαίνει επιστροφή στο πετρέλαιο σε μια εποχή που οι βεβαιότητες της πράσινης μετάβασης δοκιμάζονται.
Μαρκ Κάρνεϊ: Ο άνθρωπος των αγορών
Πριν γίνει πρωθυπουργός, ο Μαρκ Κάρνεϊ υπήρξε διοικητής της Τράπεζας του Καναδά και της Τράπεζας της Αγγλίας — ο πρώτος μη Βρετανός σε αυτή τη θέση.
Η φήμη του χτίστηκε πάνω στη διαχείριση κρίσεων, στην πίστη του στη ρυθμιστική παρέμβαση και στη βαθιά γνώση των μηχανισμών της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής ισχύος.
Δεν είναι τυχαίο ότι, ακόμη και ως πρωθυπουργός, προσεγγίζει την πολιτική περισσότερο ως άσκηση διαχείρισης κινδύνου παρά ως ιδεολογική αντιπαράθεση, μεταφέροντας στη δημόσια σφαίρα τη λογική των αγορών: πρόληψη, σταθερότητα και έλεγχος της αστάθειας.
Ο Κάρνεϊ, η κλιματική δέσμευση και το οικονομικό όραμα
Για χρόνια, ο Carney υπήρξε ένας από τους πιο ισχυρούς υποστηρικτές της κλιματικής δράσης στον χρηματοπιστωτικό κόσμο, προειδοποιώντας για τον «κλιματικό κίνδυνο» στις αγορές και προωθώντας τη μετάβαση σε καθαρές επενδύσεις ως ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για το κλίμα.
Κατά την πρώτη του θητεία ως πρωθυπουργός μετά τις εκλογές του 2025, μείωσε τον φόρο άνθρακα για νοικοκυριά που πλήρωνε απευθείας ο καταναλωτής και επέλεξε να αντιμετωπίσει τις οικονομικές πιέσεις (π.χ. δασμοί ΗΠΑ) με μέτρα που υποδέχτηκαν θετικά οι ενεργειακές βιομηχανίες. Η κυβέρνηση του Κάρνεϊ τόνιζε ότι «η επίτευξη στόχων δεν γίνεται μόνο με ρυθμίσεις» αλλά και με επενδύσεις και πολιτική σταθερότητα — μια τομή που επέτρεψε μεγάλη ευελιξία στη ρύθμιση των εκπομπών.
Η μεγάλη στροφή: από την πράσινη ηθική στον ενεργειακό ρεαλισμό
Σύμφωνα με το Reuters, ο Κάρνεϊ υπέγραψε τον Νοέμβριο του 2025 συμφωνία με την επαρχία της Αλμπέρτα, καταργώντας το προγραμματισμένο ανώτατο όριο εκπομπών για τον τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου και χαλαρώνοντας κάποιους κανονισμούς καθαρής ενέργειας, με αντάλλαγμα την αύξηση του βιομηχανικού τιμολογίου άνθρακα και τη στήριξη έργων σύλληψης άνθρακα.
Αυτή η κίνηση αποτέλεσε σημείο καμπής: για το πετρέλαιο και τη βιομηχανία φυσικού αερίου, σηματοδότησε τη διεύρυνση της παραγωγής και την εξουσιοδότηση νέων έργων, ενώ για τους επικριτές του ήταν μια απόκλιση από προηγούμενη φιλοπεριβαλλοντική ρητορική.
Παρά τις δηλώσεις ότι η κυβέρνηση εξακολουθεί να δεσμεύεται σε καθαρό μηδενικό (net‑zero) μέχρι το 2050, οι πολιτικές του δείχνουν μια πιο «πραγματιστική» προσέγγιση, που επιχειρούν τη διαφοροποίηση εξαγωγών και συνεργασιών για να μειωθεί η εξάρτηση από τις ΗΠΑ και να ενισχυθεί ο ενεργειακός ρόλος του Καναδά διεθνώς.
Αντιδράσεις και εσωτερικές προκλήσεις
Η στροφή προς μεγαλύτερη ευελιξία στην ενεργειακή πολιτική προκάλεσε αντιδράσεις: ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος, Στίβεν Γκιλμπω, απέσυρε την υποστήριξή του στην κυβέρνηση με αφορμή την χαλάρωση των εκπομπών, χαρακτηρίζοντας τον νέο προσανατολισμό «απόκλιση από τα κλιματικά σχέδια».
Εμπειρογνώμονες για το κλίμα έχουν μπερδευτεί – όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν οι Financial Times – ή ανησύχησει με την εστίαση στην ανάπτυξη υδρογονανθράκων, καθώς η παραγωγή και εξαγωγή ορυκτών καυσίμων αυξάνει τις συνολικές εκπομπές σε διεθνές επίπεδο.
Παράλληλα, οι νέες συμφωνίες με την Κίνα για συνεργασία σε τομείς της ενέργειας, της τεχνολογίας και της καθαρής ανάπτυξης δείχνουν μια διευρυμένη εξωτερική πολιτική που αναζητά εναλλακτικές στους παραδοσιακούς εταίρους, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση πολιτικής με στρατηγική διαφοροποίησης.
Η κυβέρνησή του αποδέχθηκε εκ νέου τον ρόλο του καναδικού πετρελαίου ως «μεταβατικού πυλώνα», προκαλώντας επικρίσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις που μιλούν για υπαναχώρηση αρχών.
Νταβός: «Ο παλιός κόσμος δεν επιστρέφει»
Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, ο Κάρνεϊ επικαλούμενος τον Vaclav Havel, κάλεσε τις χώρες αλλά και τις εταιρείες να «κατεβάσουν τις πινακίδες» της υποκρισίας και να παραδεχτούν ότι η αμερικανική ομπρέλα ασφάλειας δεν είναι πια δεδομένη. Ήταν μια σπάνια στιγμή φιλοσοφικού λόγου σε ένα φόρουμ ισχύος.
Είπε ακόμα ότι ο κόσμος βρίσκεται σε «ρήξη, όχι σε μετάβαση», και κάλεσε τις μεσαίες δυνάμεις να συνεργαστούν, γιατί «αν δεν είσαι στο τραπέζι, είσαι στο μενού». Η φράση έγινε viral — και θεωρήθηκε έμμεση απάντηση στον πρόεδρο Τραμπ.
Ένας πραγματιστής σε έναν κυνικό κόσμο;
Ο Μαρκ Κάρνεϊ δεν είναι πια ο «ιεροκήρυκας» του πράσινου καπιταλισμού. Είναι ένας ηγέτης που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ηθική, την οικονομία και τη γεωπολιτική επιβίωση.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ειλικρινές πολιτικό του πρόσωπο.
