«Σκιώδης στόλος»: Μετωπική σύγκρουση επιλέγει η Ευρώπη – Κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα

Μετωπική σύγκρουση με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» που κινείται στο περιθώριο της διεθνούς νομιμότητας ξεκινούν ευρωπαϊκές χώρες, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και καταγγέλλοντας οργανωμένες παρεμβολές σε κρίσιμα συστήματα πλοήγησης. Στο στόχαστρο βρίσκονται πλοία αμφίβολης ιδιοκτησίας και σημαίας, τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως για την παράκαμψη των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο.

Κοινή ευρωπαϊκή επιστολή από 14 χώρες

Χθες, 14 χώρες της Βόρειας και της Βαλτικής Θάλασσας — Βέλγιο, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ισλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Πολωνία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο — με κοινή επιστολή τους προς τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα και τις εθνικές αρχές, αναδεικνύουν τα σοβαρά ζητήματα ασφάλειας που προκαλεί η δράση του «σκιώδους στόλου», αλλά και τις αυξανόμενες παρεμβολές σε ηλεκτρονικά συστήματα πλοήγησης.

Παράκαμψη των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο

Σε σαφή αιχμή κατά του μηχανισμού παραβίασης των ρωσικών κυρώσεων, η επιστολή συνδέει άμεσα τους κινδύνους με την «αυξανόμενη χρήση πλοίων του σκιώδους στόλου για την παράκαμψη των διεθνών περιορισμών», υπενθυμίζοντας αναλυτικά τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και τις συμβάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO).

Παρεμβολές στα συστήματα πλοήγησης και κίνδυνοι ατυχημάτων

Όπως επισημαίνεται, οι παρεμβολές στα ηλεκτρονικά συστήματα μπορούν να προκαλέσουν σύγχυση στα πληρώματα, να αυξήσουν τον κίνδυνο συγκρούσεων και να καθυστερήσουν κρίσιμες επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σημασία της απρόσκοπτης λειτουργίας των παγκόσμιων δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης (GNSS), τα οποία δεν αποτελούν τεχνολογική ευκολία αλλά βασικό πυλώνα ασφάλειας. Πέρα από την πλοήγηση, υποστηρίζουν τον ακριβή συγχρονισμό συστημάτων όπως το Παγκόσμιο Σύστημα Ναυτικής Δυσφορίας και Ασφάλειας (GMDSS). Η διακοπή τους, τονίζεται, υπονομεύει ευθέως την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών.

Η Βαλτική στο επίκεντρο της κρίσης

Οι 14 χώρες κάνουν λόγο για πρωτόγνωρες συνθήκες κινδύνου στα ευρωπαϊκά ύδατα, κυρίως στη Βαλτική, όπου καταγράφεται αυξανόμενη παρεμβολή GNSS προερχόμενη από τη Ρωσική Ομοσπονδία, με συνέπειες για όλα τα πλοία ανεξαιρέτως. Παράλληλα, επισημαίνεται η κρίσιμη σημασία του Συστήματος Αυτόματης Αναγνώρισης (AIS), που επιτρέπει τον έλεγχο της κυκλοφορίας και την αποτελεσματική διαχείριση εκτάκτων περιστατικών. Η παραποίηση ή πλαστογράφηση των δεδομένων του χαρακτηρίζεται σοβαρή απειλή για τη ναυτική ασφάλεια και τις επιχειρήσεις διάσωσης.

Παραποίηση AIS: Μια αθέατη απειλή

Μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις, οι χώρες καλούν τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα σε συντονισμένη δράση, απαιτώντας αυστηρή συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και τις βασικές συμβάσεις όπως οι COLREG, SOLAS, MARPOL και UNCLOS. Ταυτόχρονα ζητούν να αναγνωριστούν επίσημα οι παρεμβολές GNSS και η παραποίηση AIS ως σοβαρές απειλές ασφάλειας, να εξοπλιστούν τα πλοία με εναλλακτικά μέσα πλοήγησης και κατάλληλα εκπαιδευμένα πληρώματα, να επενδυθεί σε εφεδρικά συστήματα ραδιοπλοήγησης για περιπτώσεις τεχνολογικών επιθέσεων.

Την εικόνα εντείνουν τα στοιχεία του Βασιλικού Ινστιτούτου Ναυσιπλοΐας του Ηνωμένου Βασιλείου (RIN), σύμφωνα με τα οποία τουλάχιστον δύο συγκρούσεις και προσάραξεις το 2025 στη Βαλτική, στο Στενό του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα συνδέονται άμεσα με διαταραχές GNSS, ενώ «εκατοντάδες πλοία» επηρεάζονται καθημερινά.