Γερμανία: Σε ενεργειακές συμπληγάδες η «ατμομηχανή» της Ευρώπης

Η ενεργειακή πληγή στη Γερμανία παραμένει ανοιχτή και βαθιά. Η άλλοτε «ατμομηχανή» της ευρωπαϊκής οικονομίας, με μια βαριά βιομηχανία εξαιρετικά ενεργοβόρα, είδε μέσα σε λίγα χρόνια να καταρρέει το σταθερό ενεργειακό οικοδόμημα πάνω στο οποίο είχε χτίσει την ανταγωνιστικότητά της. Μετά τον επίμαχο αποχαιρετισμό στην πυρηνική ενέργεια και τον βίαιο απογαλακτισμό από το ρωσικό φυσικό αέριο, το Βερολίνο βρέθηκε να εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από το υγροποιημένο φυσικό αέριο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σήμερα, περίπου το 94% των γερμανικών εισαγωγών LNG προέρχεται από τις ΗΠΑ — μια εξάρτηση που αποκτά επικίνδυνες γεωπολιτικές διαστάσεις, τη στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ επανέρχεται στον Λευκό Οίκο με απειλές και εκβιασμούς προς την Ευρώπη.

Η πραγματικότητα στη Γερμανία

Η νέα αυτή πραγματικότητα ωθεί τη γερμανική κυβέρνηση σε αγώνα δρόμου για διαφοροποίηση. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς στρέφει το βλέμμα του στη Μέση Ανατολή, αναζητώντας εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Το πρόσφατο ταξίδι του σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, συνοδευόμενος από κορυφαία στελέχη γερμανικών ομίλων, εντάσσεται σε μια στρατηγική που στοχεύει τόσο στην ενεργειακή ασφάλεια όσο και στο άνοιγμα νέων αγορών για τη γερμανική βιομηχανία. Η συγκυρία είναι κρίσιμη: το Βερολίνο έχει δεσμευτεί να στηρίξει τις τιμές ενέργειας για τη βιομηχανία έως το 2028, προκειμένου να αποτρέψει περαιτέρω αποβιομηχάνιση.

Η στροφή αυτή έρχεται ως απάντηση σε μια δυσάρεστη διαπίστωση. Αν και το LNG αντιστοιχεί περίπου στο 13% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της Γερμανίας, η προέλευσή του είναι σχεδόν μονομερής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μετατραπεί στον κυρίαρχο προμηθευτή, γεγονός που καθιστά το Βερολίνο ευάλωτο σε πολιτικές πιέσεις και εμπορικές αντιπαραθέσεις. Η ενέργεια χρησιμοποιείται πλέον ανοιχτά ως διαπραγματευτικό χαρτί στις σχέσεις Ουάσινγκτον–Βρυξελλών, με την Ευρώπη να έχει δεσμευτεί για μαζικές αγορές αμερικανικού LNG τα επόμενα χρόνια.

Το παράδοξο είναι ότι η σημερινή εξάρτηση θυμίζει επικίνδυνα το παρελθόν. Για δεκαετίες, η Γερμανία οικοδόμησε στενούς ενεργειακούς δεσμούς με τη Σοβιετική Ένωση και αργότερα τη Ρωσία, στο πλαίσιο της λογικής «αλλαγή μέσω του εμπορίου». Οι αγωγοί Nord Stream αποτέλεσαν το αποκορύφωμα αυτής της στρατηγικής, έως ότου ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα σαμποτάζ στη Βαλτική διέκοψαν βίαια τη ροή. Η απώλεια του ρωσικού αερίου, που κάποτε κάλυπτε πάνω από το μισό των αναγκών της χώρας, ανάγκασε το Βερολίνο να στραφεί εσπευσμένα στο LNG, χτίζοντας μέσα σε χρόνο-ρεκόρ τερματικούς σταθμούς επαναεριοποίησης.

Τότε, η διοίκηση Μπάιντεν εμφανίστηκε ως αξιόπιστος εταίρος. Σήμερα, όμως, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επανέρχεται με ρητορική «πρώτα η Αμερική», οι ισορροπίες αλλάζουν. Οι απειλές για δασμούς, οι γεωπολιτικές αιχμές και οι αναφορές ακόμη και σε ακραία σενάρια, όπως η υπόθεση της Γροιλανδίας, αναζωπυρώνουν τους φόβους στο Βερολίνο ότι απλώς αντικατέστησε μια ασταθή εξάρτηση με μια άλλη.

Πρόβλημα οι εναλλακτικές

Η αναζήτηση εναλλακτικών δεν είναι απλή υπόθεση. Οι προμηθευτές LNG στον Κόλπο απαιτούν συνήθως συμβόλαια διάρκειας 20 ετών, τη στιγμή που η Γερμανία έχει νομοθετήσει την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών LNG μετά το 2043, στο πλαίσιο της κλιματικής της πολιτικής. Η αντίφαση αυτή ωθεί τις γερμανικές εταιρείες να παραμένουν προσκολλημένες στις πιο «ευέλικτες» αμερικανικές συμφωνίες, διαιωνίζοντας την εξάρτηση.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο γερμανικό. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αντικαταστήσει σχεδόν πλήρως το ρωσικό αέριο αγωγών με LNG, το οποίο σε ποσοστό άνω του μισού προέρχεται πλέον από τις ΗΠΑ. Η αυξανόμενη σημασία του LNG στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης ενισχύει την επιρροή της Ουάσινγκτον, μετατρέποντας την ενέργεια σε στρατηγικό μοχλό πίεσης.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ορισμένοι βλέπουν μια αχτίδα αισιοδοξίας. Η αναμενόμενη αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς LNG, με νέες ποσότητες από τον Κόλπο και άλλες περιοχές, θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες υπερπροσφοράς, πιέζοντας τις τιμές και δίνοντας στους αγοραστές μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ. Επιπλέον, το γεγονός ότι οι περισσότερες συμφωνίες LNG της Ευρώπης με τις ΗΠΑ είναι μεταξύ ιδιωτικών εταιρειών προσφέρει νομικές δικλίδες ασφαλείας σε περίπτωση πολιτικής παρέμβασης.

Παρά ταύτα, το βασικό δίλημμα παραμένει άλυτο. Η Γερμανία και η Ευρώπη συνολικά βρίσκονται παγιδευμένες ανάμεσα στην ανάγκη ενεργειακής ασφάλειας και στη γεωπολιτική αστάθεια ενός κατακερματισμένου κόσμου. Η μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές παρουσιάζεται ως διέξοδος, αλλά ακόμη κι αυτή συνοδεύεται από νέες εξαρτήσεις, κυρίως από την Κίνα. Ο ενεργειακός εφιάλτης του Βερολίνου, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα κεφάλαιο της πρόσφατης ιστορίας· είναι το προοίμιο μιας μακράς και δύσκολης αναζήτησης ισορροπίας σε έναν κόσμο όπου η ενέργεια έχει μετατραπεί σε όπλο.

Πηγή: in.gr