Νόμος Κατσέλη: Pas de Panique!

Μια δικαστική απόφαση μπορεί να ανατρέψει την συνταγματικά περιφρουρούμενη οικονομική τάξη (economic order) ή να διασαλεύσει τη χρηματοπιστωτική ισορροπία της αγοράς; Ασφαλώς και όχι.

Ας μην σπέρνουμε τον πανικό …

Μια -ταυτιζόμενη με μια αιτιολογημένη το δίχως άλλο εισήγηση- απόφαση του Ανωτάτου Πολιτικού Δικαστηρίου, η οποία τέμνει μια ιδιωτική διαφορά, που άπτεται της ορθής ερμηνείας των διατάξεων του δικαίου της ιδιωτικής αφερεγγυότητας, δεν αξίζει να λαμβάνει το ανάθεμα. Ένα δικαστήριο δεν δύναται από τη φύση του πράγματος να ευθύνεται για τα δεινά της οικονομίας μας, αλοίμονο! Ούτε ο σεβασμός στη δικανική κρίση πρέπει να εκδηλώνεται à la carte, ούτε τα ανώτατα δικαστήρια επιλέγουν παρατάξεις, όπως τεχνηέντως υποστηρίζεται … το ΣτΕ με το κράτος και τους δανειστές, ο Άρειος Πάγος με τους ιδιώτες και τους οφειλέτες.

Το φλέγον ζήτημα αφορούσε ως γνωστόν τον τρόπο υπολογισμού του εκτοκισμού των οφειλών του υπαγόμενου στον νόμο Κατσέλη δανειολήπτη, όπως οι οφειλές αυτές ως κεφάλαιο και δόσεις είχαν διαπλασθεί κατόπιν της δικαστικής απόφασης υπαγωγής στο προστατευτικό πλαίσιο και διευθέτησης των χρεών του επιλέξιμου οφειλέτη. Και ήταν τούτο πάντοτε μια grey area για τους πιστωτές, τους δικηγόρους, τους δικαστές, τους δανειολήπτες.

Θα μπορούσε ο νομοθέτης να έχει ενεργήσει χειρουργικά και προληπτικά; Ασφαλώς, ναι. Θα μπορούσαν τα δικαιοδοτικά όργανα να είχαν εγκαίρως λάβει σαφή θέση και να εδραιώσουν μια πάγια νομολογία, δίχως αιφνιδιασμούς και αβελτηρίες. Ενδεχομένως, ναι.

Ας μην περιχαρακωνόμασθε ή διχαζόμασθε όμως και για το αυτονόητο. Ούτε το πιστωτικό σύστημα κλυδωνίζεται από την -ακόμη και αναδρομική- εφαρμογή της ορθής κατά τον Άρειο Πάγο ερμηνείας (η τυχόν επιβάρυνση είναι οριοθετημένη και πάντως αφορά grosso modo στους αγοραστές των χαρτοφυλακίων που αναλαμβάνουν ένα επενδυτικό ρίσκο, το οποίο έχει ήδη αποτυπωθεί στις τιμές εξαγοράς των δανείων) και του προκριθέντος τρόπου υπολογισμού, ούτε οι εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου θα καταπέσουν αυτομάτως (άλλωστε, έχουν προβλεφθεί ρήτρες εξαιρετικών περιστάσεων στο πρόγραμμα “Ηρακλής”), ούτε ο καλοπληρωτής οφειλέτης θα ζημιωθεί (καθώς και αυτός θα έχει δυνατότητα αναζήτησης των τυχόν αχρεωστήτως καταβληθέντων).

Ακόμη και οι εύλογες φωνές για την αποτροπή του moral hazard θα πρέπει να σταθμίσουν ότι ο ηθικός κίνδυνος σε μια οικονομία τότε γεννάται όταν δεν αντιμετωπίζονται οι δομικές αυθαιρεσίες στην πιστωτική επέκταση, δεν πραγματοποιείται η απαραίτητη πιστοληπτική αξιολόγηση (creditworthness assessment), δεν εφαρμόζονται οι κανόνες υπεύθυνου δανεισμού και δεν διασφαλίζεται η αξιοκρατική πρόσβαση στις πηγές χρηματοδότησης.

Ας μη λησμονούμε ότι η υπερχρέωση του ιδιώτη συνέχεται με πληθώρα πολιτικοοικονομικών παραγόντων, που βαίνουν πέραν από κάθε θεμιτή άσκηση δικαστικής εξουσίας.

Όλα τα άλλα συνιστούν προφάσεις εν αμαρτίαις όλων των εμπλεκομένων παραγόντων της αγοράς.

Pas de Panique, λοιπόν!

* Ο Δημήτριος Κ. Ρούσσης είναι Επ. Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Δικηγόρος Αθηνών