Μπορεί ο Ντόναλντ Τραμπ να μην πέτυχε τον διακηρυγμένο στόχο του «90 συμφωνίες σε 90 ημέρες» με την απειλή των σαρωτικών δασμολογικών συντελεστών, όμως, η αλήθεια είναι ότι έχει ήδη υπογράψει αρκετές από αυτές.
Οι ΗΠΑ έχουν συνάψει πέντε τελικές αμοιβαίες εμπορικές συμφωνίες -συμπεριλαμβανομένων με την Καμπότζη, τη Μαλαισία και την Αργεντινή- καθώς και περίπου δώδεκα πιο χαλαρά «πλαίσια» με εταίρους όπως η ΕΕ και η Ινδία.
Το τίμημα για τη μερική ανακούφιση από τους δασμούς Τραμπ σύμφωνα με όσα αναφέρονται σε άρθρο του Economist είναι ότι οι χώρες που συνυπογράφουν τις συμφωνίες δεσμεύονται να διευκολύνουν και τις αμερικανικές εταιρείες να πωλούν αγαθά στους πολίτες τους.
Η αντίδραση από αυτούς τους πολίτες ήταν άμεση. Τα συνδικάτα Ινδών αγροτών χαρακτήρισαν τη συμφωνία ως «πλήρη παράδοση». Ένας πολιτικός της αντιπολίτευσης προειδοποίησε ότι η Ινδία κινδυνεύει να γίνει «χωματερή». Τέτοιες κατηγορίες έχουν γίνει γνωστές. Ο πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας περιέγραψε τη συμφωνία της ΕΕ με την Αμερική ως πράξη «υποταγής».
«Κερδισμένοι» και «χαμένοι»
Τελικά, ποια από τις χώρες που υπέγραψαν κατάφερε να αποσπάσει τα περισσότερα – ή να παραχωρήσει τα λιγότερα; Και πώς υπολογίζεται αυτό; Με βάση τι χρονικό ορίζοντα;
Ας τα βάλουμε κάτω: η Καμπότζη και η Μαλαισία πλήρωσαν το υψηλότερο τίμημα, όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Economist. Χωρίς μέγεθος, μόχλευση και αξιόπιστες εναλλακτικές αγορές, και οι δύο χώρες έσπευσαν να ολοκληρώσουν συμφωνίες στο περιθώριο μιας συνόδου κορυφής τον Οκτώβριο. Σε αντάλλαγμα για νέους μειωμένους δασμολογικούς συντελεστές 19% και εξαιρέσεις για πολλές εξαγωγές, και οι δύο χώρες προσέφεραν γενικές παραχωρήσεις.
Κάποιες από αυτές ήταν συμβατικές, όπως η κατάργηση των δασμών σε αμερικανικά προϊόντα και η χαλάρωση των υγειονομικών κανόνων. Άλλες ήταν πιο «βαριές».
Η Μαλαισία συμφώνησε να αντιγράψει τους αμερικανικούς ελέγχους εξαγωγών έναντι τρίτων χωρών «μη αγοράς» (δηλαδή της Κίνας) και να πάρει την έγκριση του Τραμπ πριν υπογράψει συμφωνίες ψηφιακού εμπορίου με άλλους, αφού, μάλιστα, προβλέπεται ότι η Αμερική μπορεί να τερματίσει τη συμφωνία εάν η Μαλαισία συνάψει μια άλλη συμφωνία που δεν της αρέσει.
Ένας πρώην Μαλαισιανός πολιτικός την αποκάλεσε «τη χειρότερη συμφωνία» που έχει συνάψει η Μαλαισία από την ανεξαρτησία της το 1957. Ακόμη και ο νυν υπουργός Εμπορίου της Μαλαισίας που έβαλε την υπογραφή του έχει μιλήσει για «άδικες» ρήτρες.
Καλύτερη θέση, λιγότερες παραχωρήσεις
Όσοι έχουν μεγαλύτερη μόχλευση έναντι της Αμερικής, όπως η ΕΕ, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Ταϊβάν, έκαναν λιγότερες παραχωρήσεις. Αυτές οι χώρες ελέγχουν τα πάντα: από τις βιομηχανικές αλυσίδες εφοδιασμού έως τα προηγμένα τσιπ ημιαγωγών.
Συνεπώς μπορούν να διαπραγματευτούν από καλύτερη θέση. Κάθε μία αντιμετωπίζει αμοιβαίους δασμούς 15% και εξασφάλισε ουσιαστική ανακούφιση από τους δασμούς σε αγαθά που εξάγει στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, των φαρμάκων και των ημιαγωγών.
Σε αντάλλαγμα, συμφώνησαν να καταργήσουν πολλούς βιομηχανικούς και γεωργικούς δασμούς και να μειώσουν τα μη δασμολογικά εμπόδια στα αμερικανικά οχήματα. Ανέλαβαν, επίσης, εντυπωσιακές δεσμεύσεις: η ΕΕ να αγοράσει αμερικανική ενέργεια αξίας 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων και η Ταϊβάν να επενδύσει εκεί 250 δισεκατομμύρια δολάρια. Δεσμεύσεις οι οποίες, σύμφωνα με τον Economist, είναι απίθανο να εκπληρωθούν.
Η Ινδία, από την άλλη, διαπραγματεύτηκε μια μέτρια συμφωνία από μια θέση περιορισμένης εξάρτησης, προσφέροντας στοχευμένη απελευθέρωση αντί για γενικές παραχωρήσεις. Εξασφάλισε έναν αμοιβαίο δασμολογικό συντελεστή 18%, καθώς και υπό όρους εξαιρέσεις για γενόσημα φάρμακα, αεροσκάφη και ανταλλακτικά αυτοκινήτων.
Σε αντάλλαγμα, θα διευκολύνει την πρόσβαση στην αγορά της για αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και ορισμένες πολιτικά ευαίσθητες εξαγωγές, όπως το γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι στο οποίο οι ΗΠΑ συναντούν εμπόδια από άλλες χώρες.
Αργεντινή, Βρετανία: ο χαμηλότερος συντελεστής με μεγάλες εξαιρέσεις
Οι χώρες που απέκτησαν τη μεγαλύτερη πρόσβαση στην αγορά της Αμερικής, ενώ έκαναν τις λιγότερες παραχωρήσεις, ήταν η Αργεντινή και η Βρετανία. Και οι δύο έλαβαν δασμολογικούς συντελεστές στο 10% με μεγάλες εξαιρέσεις, όπως η δυνατότητα πώλησης μεγάλων ποσοτήτων μη δασμολογημένου βοείου κρέατος σε Αμερικανούς.
Οι βρετανικές εταιρείες μπορούν να πουλήσουν 100.000 αυτοκίνητα ετησίως με συντελεστή 10% και εξασφάλισαν μειώσεις στους δασμούς σε ανταλλακτικά αυτοκινήτων και χάλυβα. Σε αντάλλαγμα, και οι δύο χώρες διεύρυναν την πρόσβαση των αμερικανικών εταιρειών στις αγορές τους, αλλά απέφυγαν τις σαρωτικές υποχρεώσεις που επιβάλλονται αλλού.
Εξαρτάται από την οπτική
Τώρα, από τη μερκαντιλιστική οπτική του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κρίνει την μια εμπορική συμφωνία με βάση το αξίωμα ότι τα ελλείμματα υποδηλώνουν αποτυχία και τα πλεονάσματα επιτυχία, ναι, η Αμερική είναι η μεγάλη κερδισμένη αυτών των συμφωνιών.
Εχει εξασφαλίσει μεγαλύτερη πρόσβαση στην αγορά για τους εξαγωγείς της, υπόσχεται να καταργήσει τα μη δασμολογικά εμπόδια και δεσμεύεται για τεράστιες επενδύσεις. Σχεδόν κάθε συμφωνία ορίζει επίσης τη συνεργασία στους ελέγχους των εξαγωγών και στις αθέμιτες πρακτικές από τρίτες χώρες, δηλαδή την Κίνα. Πολλές περιορίζουν επίσης τους φόρους στις ψηφιακές υπηρεσίες και επεκτείνουν την εμβέλεια της αμερικανικής ρύθμισης στο εξωτερικό.
Ωστόσο, αυτή η αντίληψη, δεν έχει μόνο μία ανάγνωση. Και μπορεί να ανατρέψει το τελικό αποτέλεσμα περί κερδισμένου και χαμένου. Οι υψηλότεροι δασμοί των ΗΠΑ επιβάλλουν κόστος στους καταναλωτές και μειώνουν τον ανταγωνισμό.
Αντιθέτως, οι εμπορικοί εταίροι της αναγκάζονται να ανοιχτούν. Η Ινδονησία χαλαρώνει τους περιορισμούς στις εξαγωγές νικελίου. Η Ινδία χαλαρώνει το εμπόριο γεωργικών προϊόντων και η ΕΕ μειώνει τόσο τους δασμολογικούς όσο και τους μη δασμολογικούς φραγμούς.
Αυτές οι αλλαγές θα διαρκέσουν περισσότερο από τις ίδιες τις συμφωνίες.
Μήπως τελικά οι χώρες που έκαναν τις μεγαλύτερες παραχωρήσεις μπορεί να είναι αυτές που θα κερδίσουν τα περισσότερα…;
