Η μία ανακοίνωση διαδέχεται την άλλη, τα έσοδα του κράτους αυξάνονται πολύ περισσότερο από τους στόχους που έχουν τεθεί στον προϋπολογισμό και υπάρχουν στοιχεία ότι η φοροδιαφυγή ναι μεν δεν έχει εξαλειφθεί αλλά έχει αρχίσει να περιορίζεται σημαντικά. Κάποιος, θα πει βέβαια, ότι έχουμε πολύ δρόμο ακόμη μέχρι να μιλάμε για πάταξη της φοροδιαφυγής και δεν μπορεί κανείς να διαφωνήσει, όμως κάτι αλλάζει ή μάλλον κάτι έχει ξεκινήσει να αλλάζει τα τελευταία χρόνια στους ελέγχους, τις διασταυρώσεις, την κουλτούρα των πολιτών όσον αφορά το πάλαι ποτέ «εθνικό μας σπορ», που δεν ήταν άλλο από το πως θα γλιτώσουμε φόρους με τη χρήση κάθε μέσου, νόμιμου ή μη.
Σε όλα τα παραπάνω βέβαια έχει βοηθήσει πάρα πολύ η τεχνολογία και ο τρόπος που αυτή χρησιμοποιείται. Από τις προ-συμπληρωμένες δηλώσεις, που κάποιος δεν μπορεί να αλλάξει τα στοιχεία που αφορούν τα εισοδήματα που έχει εισπράξει από μισθούς και συντάξεις, αλλά ούτε και τους φόρους που έχουν παρακρατηθεί, έως τις δαπάνες που εμφανίζει στην εφορία προκειμένου να έχει μείωση του φορολογητέου εισοδήματος ή του φόρου που πληρώνει και από τη δυνατότητα που έχουν οι ελεγκτές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων με το πάτημα ενός κουμπιού να ελέγχουν τη ροή του χρήματος, των τιμολογίων, των αποδείξεων, των καταθέσεων και των αναλήψεων και όλα όσα χρειάζονται για να εντοπιστούν εστίες φοροδιαφυγής.
Και δεν είναι μόνο αυτά. Το νέο ψηφιακό «υπερόπλο» της ΑΑΔΕ που ετοιμάζεται θα βλέπει σε δευτερόλεπτα τη φοροδιαφυγή στις επιχειρήσεις καθώς θα ανιχνεύει σε πραγματικό χρόνο αποκλίσεις τζίρου και αποδείξεων, στοχεύοντας στη μείωση της έκνομων ενεργειών.
Οι εκτιμήσεις για το 2026 είναι ότι αναμένεται σημαντική αύξηση των εσόδων από τον περιορισμό ή τον εντοπισμό φοροδιαφυγής και σ΄ αυτό θα συνδράμουν τα νέα ψηφιακά εργαλεία που θα τεθούν σε εφαρμογή κατά τη διάρκεια του 2026.
Το περασμένο έτος, το υπουργείο Οικονομικών εκτιμά έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ εισπράξεων από τη φοροδιαφυγή με το ποσό που μπήκε στα ταμεία του κράτους να ανέρχεται σε περίπου 2,2 δισ. ευρώ έναντι 1,7 δισ. ευρώ το 2024.
Ενδιαφέρον έχουν και τα στοιχεία της ΑΑΔΕ για το ρεκόρ ελέγχων που πραγματοποίησε το 2025, με την παραβατικότητα να αγγίζει το 34,2% αλλά και το γεγονός ότι ολοκληρώθηκε το πλέον εκτεταμένο, στοχευμένο και τεχνολογικά αναβαθμισμένο πρόγραμμα φορολογικών ελέγχων της τελευταίας δεκαετίας σε όλη την ελληνική επικράτεια με την επιμονή και την υπογραφή του διοικητή της ΑΑΔΕ του κ. Γιώργου Πιτσιλή.
Με την πλήρη αξιοποίηση του ελεγκτικού της δυναμικού, η ΑΑΔΕ διενήργησε 68.400 επιτόπιους ελέγχους σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, από τα μεγάλα αστικά κέντρα έως τις νησιωτικές και ορεινές περιοχές, διασφαλίζοντας ενιαία εφαρμογή του ελεγκτικού σχεδιασμού. Τα αποτελέσματα είναι όντως εντυπωσιακά καθώς εντοπίστηκαν συνολικά 430.000 παραβάσεις που αφορούν 19.473 επιχειρήσεις. Σημειώνεται ότι οι περισσότερες από αυτές τις παραβάσεις αφορούν κυρίως τη μη έκδοση αποδείξεων.
Στην Αττική πραγματοποιήθηκαν πάνω από 18.000 επιτόπιοι έλεγχοι, με έμφαση σε εμπορικές ζώνες υψηλής επισκεψιμότητας. Στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα οι έλεγχοι σε επιχειρήσεις με αυξημένο όγκο συναλλαγών ξεπέρασαν τις 11.500, ενώ στην Κεντρική και Δυτική Ελλάδα διεξήχθησαν πάνω 8.200 έλεγχοι, με σημαντικά αποτελέσματα σε επιχειρήσεις υπηρεσιών και λιανικού εμπορίου.
Εξίσου εντυπωσιακά ήταν τα στοιχεία όσον αφορά στον αριθμό ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν στην Πελοπόννησο (6.800 έλεγχοι, κυρίως σε περιοχές έντονης τουριστικής δραστηριότητας, στην Κρήτη (7.300 επιτόπιοι έλεγχοι, με υψηλό ποσοστό συμμόρφωσης αλλά και ουσιαστικούς εντοπισμούς παραβατικότητας), στο Βόρειο & Νότιο Αιγαίο – Ιόνια Νησιά (9.400 έλεγχοι σε νησιωτικές οικονομίες με έντονη εποχικότητα), στην Ήπειρος, Μακεδονία – Θράκη (7.200 έλεγχοι με στοχευμένη ανάλυση κινδύνου).
Στην αποτελεσματική διαχείριση των ελέγχων σημαντικό ρόλο παίζουν τα σύγχρονα ψηφιακά μέσα που χρησιμοποιούνται από τους ελεγκτές καθώς και οι σαρωτικές διασταυρώσεων που έχουν προηγηθεί μέσω των πληροφοριακών συστημάτων myDATA, Appodixi, αλλά και τις απλές καταγγελίες των πολιτών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεσματικότητας και ότι όντως κάτι έχει αλλάξει στο πεδίο των ελέγχων, η πρόσφατη περίπτωση με την άσκηση από την εισαγγελία Πρωτοδικών βαριών ποινικών διώξεων, σε βάρος συλληφθέντων για το εκτεταμένο κύκλωμα φοροδιαφυγής με «αχυράνθρωπους», που άφησε το Δημόσιο με χρέη ύψους περίπου 43 εκατομμυρίων ευρώ. Η επιτυχία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων έγκειται στο γεγονός ότι εντόπισε ένα παράνομο δίκτυο που λειτουργούσε με τη χρήση δεκάδων «μπροστινών» (straw men), οι οποίοι εμφανίζονταν ως υπεύθυνοι σε 380 επιχειρήσεις, κυρίως εστίασης και εμπορίου ηλεκτρονικών ειδών. Διακόσια πέντε άτομα εμφανίζονταν ως νόμιμοι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων, ενώ στην πραγματικότητα δεν είχαν καμία ουσιαστική συμμετοχή στη λειτουργία των εταιρειών. Το κύκλωμα δημιουργούσε χρέη της τάξης των 27 εκατ. ευρώ προς την ΑΑΔΕ και 16 εκατ. ευρώ προς τον ΕΦΚΑ, που συσσωρεύονταν καθώς οι επιχειρήσεις «εξαφανίζονταν» πριν ολοκληρωθεί ο έλεγχος και αντικαθίσταντο με νέες, με διαφορετικό ΑΦΜ.
Το σύστημα αυτό, βασισμένο σε αμφίβολες μεταβιβάσεις ΑΦΜ και εικονικούς διευθυντές, απέτρεπε τον φορολογικό έλεγχο και επέτρεπε στους πραγματικούς «εγκεφάλους» να αποφεύγουν την ευθύνη για οφειλές. Οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ, αξιοποιώντας ειδικό αλγόριθμο και με συντονισμένη επιχείρηση σε διάφορες περιοχές της Αττικής, συνέλαβαν 11 άτομα – δέκα Έλληνες και έναν αλλοδαπό – που φαίνεται να είχαν τον ρόλο των «εγκεφάλων» του κυκλώματος.
