Γιατί μας αφορά ο πόλεμος 

Η γεωγραφία μάς ξεγελά. Νομίζουμε ότι η Μέση Ανατολή είναι «εκεί», κάπου μακριά από την καθημερινότητά μας. Στην πραγματικότητα, κάθε ανάφλεξη στην περιοχή περνά από τα Στενά του Ορμούζ και μεταφράζεται σε υψηλότερη τιμή Brent που τελικά καταλήγει στο καλάθι της νοικοκυράς. Η οικονομία δεν λειτουργεί με συναισθήματα, λειτουργεί με αγωγούς, θαλάσσιες αρτηρίες και προσδοκίες.

Από το Στενό του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και σημαντικό μερίδιο LNG. Όταν η αβεβαιότητα αυξάνεται, οι αγορές δεν περιμένουν να «κλείσει» επίσημα το πέρασμα. Τιμολογούν τον κίνδυνο. Το Brent αντιδρά άμεσα. Και κάθε άνοδος 10 δολαρίων στο βαρέλι δεν είναι απλώς μια χρηματιστηριακή είδηση αλλά αντιθέτως είναι αυξημένο κόστος καυσίμων, μεταφορών, ηλεκτρισμού, παραγωγής.

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα που είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, το σοκ μεταφέρεται με τρεις διαύλους:

Πρώτον, πληθωρισμός. Όταν ανεβαίνει, διαχέεται παντού: από το ψωμί μέχρι τα αεροπορικά εισιτήρια. Η αποκλιμάκωση που με κόπο πέτυχαν οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να ανακοπεί. Και τότε το σενάριο για ταχύτερες μειώσεις επιτοκίων απομακρύνεται.

Δεύτερον, επιτόκια και χρηματοδότηση. Αν η ενεργειακή άνοδος τροφοδοτήσει νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα είναι πιο επιφυλακτική. Για κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά, το κόστος δανεισμού  θα παραμείνει υψηλότερο για περισσότερο διάστημα .

Τρίτον, ανάπτυξη και τουρισμός. Η Ελλάδα έχει κερδίσει έδαφος ως ασφαλής προορισμός και ως ναυτιλιακή δύναμη. Όμως η παγκόσμια επιβράδυνση, αν έρθει, θα επηρεάσει τη ζήτηση. Τα ακριβότερα καύσιμα σημαίνουν ακριβότερα ταξίδια. Και η ναυτιλία ,ο μεγάλος μας πνεύμονας θα λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων ασφαλίστρων και γεωπολιτικού ρίσκου.

Υπάρχει και μια τέταρτη διάσταση: οι αγορές. Σε περιόδους έντασης, το κεφάλαιο κατευθύνεται σε «ασφαλή καταφύγια». Ο χρυσός ανεβαίνει, το δολάριο ενισχύεται, οι μετοχές πιέζονται. Για μια οικονομία που επιδιώκει επενδύσεις, η διεθνής νευρικότητα μεταφράζεται σε πιο επιλεκτική ροή κεφαλαίων.

Δεν πρόκειται για καταστροφολογία. Είναι ψυχρή ανάγνωση των μηχανισμών. Η Ελλάδα του 2026 είναι πιο ανθεκτική από την Ελλάδα της κρίσης χρέους. Έχει διαφοροποιήσει πηγές ενέργειας, έχει ενισχύσει τις ΑΠΕ, έχει βελτιώσει τα δημοσιονομικά της. Όμως παραμένει ενταγμένη σε μια παγκοσμιοποιημένη αλυσίδα αξίας όπου το ενεργειακό σοκ δεν αναγνωρίζει σύνορα.

Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, λοιπόν, μας αφορά όχι γιατί συμμετέχουμε στρατιωτικά, αλλά γιατί συμμετέχουμε οικονομικά. Κάθε βαρέλι που ακριβαίνει, κάθε πλοίο που καθυστερεί, κάθε ασφάλιστρο που αυξάνεται, γράφει μια μικρή γραμμή στον προϋπολογισμό μας.

Το ερώτημα δεν είναι αν θα επηρεαστούμε. Είναι πόσο γρήγορα θα θωρακίσουμε την οικονομία απέναντι σε ένα περιβάλλον όπου η γεωπολιτική γίνεται ξανά ο βασικός «δείκτης» των αγορών.

Γιατί στον 21ο αιώνα, η απόσταση από το Ορμούζ μέχρι την ελληνική αντλία βενζίνης είναι πολύ μικρότερη απ’ όσο νομίζουμε.