Πράσινη αμμωνία: Σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των επενδύσεων

Οι ελπίδες που δημιουργηθηκαν αρχικά και η έκρηξη που ακολούθησε τις προσπάθεις για την «πράσινη αμμωνία»,  που παράγεται με καθαρό υδρογόνο, φαίνεται ότι σβήνουν.  Οπως προειδοποιούν οι επικεφαλής των εταιρειών λιπασμάτων οι πολιτικές αλλαγές υπονομεύουν την οικονομία του τομέα και οι αγοραστές διστάζουν πλέον να υπογράψουν μακροπρόθεσμες συμβάσεις.

Μια σειρά από συμφωνίες πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που σάρωσαν τον τομέα πριν από μερικά χρόνια, με τη βοήθεια επιδοτήσεων και φόρων άνθρακα, δημιούργησαν ελπίδες ότι η κυρίαρχη «γκρίζα» μορφή αμμωνίας που προέρχεται από ορυκτά καύσιμα θα μπορούσε να περάσει στην ιστορία, σημειώνουν οι Financial Times.

Ωστόσο, οι αμφιβολίες σχετικά με τη διάρκεια των φορολογικών πιστώσεων των ΗΠΑ που δημιουργήθηκαν από τον νόμο για τη μείωση του πληθωρισμού (IRA) του πρώην προέδρου Τζο Μπάιντεν και οι προτεινόμενες εξαιρέσεις από τον νέο φόρο της ΕΕ για τα λιπάσματα έχουν θολώσει τις προοπτικές επένδυσης για την αντικατάστασή της.

Στελέχη δύο από τους μεγαλύτερους παραγωγούς λιπασμάτων στον κόσμο αναφέρουν ότι τα μεγάλα έργα για την παραγωγή πράσινης αμμωνίας,  δεν είναι πλέον βιώσιμα.

Τα έργα για πράσινη αμμωνία δεν είναι βιώσιμα

Χωρίς υψηλές τιμές άνθρακα ή επιδοτήσεις, δεν υπάρχει λόγος «να επενδύσουμε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια», δήλωσε ο Αχμέντ Ελ Χόσι , διευθύνων σύμβουλος της Fertiglobe, του τμήματος λιπασμάτων της κρατικής εταιρείας ενέργειας Adnoc του Αμπού Ντάμπι. «Ο μόνος τρόπος για να ανταγωνιστείς το γκρι είναι με τιμολόγηση του CO₂ ή επιδοτήσεις — και αυτό το βλέπουμε όλο και λιγότερο με τις πολιτικές αλλαγές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη».

Με τις μετοχές της εταιρείας να διαπραγματεύονται με έκπτωση περίπου 60% σε σχέση με το κόστος αντικατάστασης των περιουσιακών της στοιχείων, οι επενδυτές «θα προτιμούσαν να δουν μερίσματα ή επαναγορές παρά» νέα παραγωγική ικανότητα, δήλωσε ο Ελ Χόσι.

Η Fertiglobe «έχει αναστείλει ορισμένα από τα μεγαλύτερα έργα μπλε αμμωνίας λόγω έλλειψης ζήτησης», πρόσθεσε, αναφερόμενος σε μια τρίτη κατηγορία χημικών που παράγονται με τον ίδιο τρόπο όπως η γκρίζα αμμωνία, χρησιμοποιώντας αέριο, αλλά με τη σύλληψη και αποθήκευση του παραπροϊόντος άνθρακα.

Ο Σβάιν Τορ Χολσετερ, διευθύνων σύμβουλος της Yara International, του μεγαλύτερου ομίλου λιπασμάτων στην Ευρώπη, συμφώνησε ότι η πράσινη αμμωνία δεν αποτελεί ακόμη βιώσιμη εναλλακτική λύση έναντι της γκρίζας.

«Δεν θα υπάρξει πράσινη μετάβαση με κόκκινα νούμερα», είπε. «Για να επεκταθεί, πρέπει να είναι κερδοφόρα».

Ο Χολσετερ  είπε ότι πολλά από τα έργα που ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια της έκρηξης ενθουσιασμού για το πράσινο υδρογόνο και την αμμωνία «δεν πραγματοποιούνται καθόλου».

Οι φιλοδοξίες πριν από μερικά χρόνια είχαν προκαλέσει μια σειρά ανακοινώσεων, είπε, αλλά «τα βασικά στοιχεία για αυτές δεν υπήρχαν εξαρχής και η ζήτηση δεν αναπτύσσεται τόσο γρήγορα όσο πίστευε η βιομηχανία».

«Αν κοιτάξετε τον αριθμό των έργων που έχουν ακυρωθεί, καθυστερήσει ή δεν προχώρησαν ποτέ πέρα από το στάδιο της ιδέας, είναι τεράστιος», είπε.

Μειωμένες προσδοκίες στην Ασία

Το ενδιαφέρον για την πράσινη αμμωνία και το υδρογόνο αυξήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 2010, καθώς οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες υιοθέτησαν την απανθρακοποίηση. Ωστόσο, επιταχύνθηκε μετά την πανδημία, καθώς τα σχέδια τόνωσης της οικονομίας, το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε η πλήρης εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι γενναιόδωρες επιδοτήσεις στο πλαίσιο των πολιτικών IRA και ΕΕ οδήγησαν σε μια σειρά ανακοινώσεων έργων.

Τώρα, τα σήματα ζήτησης από τους αγοραστές έχουν εξασθενήσει. Ο διευθύνων σύμβουλος της Fertiglobe είπε ότι η αποδοχή από την Ασία δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες. «Οι Ιάπωνες δεν θα αγοράσουν όσο περίμεναν… και οι Κορεάτες έχουν σχεδόν εγκαταλείψει το πρόγραμμά τους».

Οι Ελ Χοσι και Χολσετερ αναφέρθηκαν σε μια ευρύτερη μετατόπιση των πολιτικών προτεραιοτήτων.

«Το κλίμα δεν βρίσκεται πλέον στην κορυφή της ατζέντας, όπως παλαιότερα, για προφανείς λόγους — την πολιτική κατάσταση όπως έχει, τις συγκρούσεις, τους εμπορικούς πολέμους και ούτω καθεξής», δήλωσε ο Χολσετερ. «Το γεγονός ότι σταματήσαμε να μιλάμε για την κλιματική κρίση δεν σημαίνει ότι αυτή έχει εξαφανιστεί».

Πενιχρή η επίδραση του κανονισμού της ΕΕ

Η Yara επένδυσε πρόσφατα περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ σε ένα εργοστάσιο δέσμευσης άνθρακα στο Sluiskil της Ολλανδίας, στο πλαίσιο της προετοιμασίας της για τον Μηχανισμό Προσαρμογής των Συνόρων (Carbon Border Adjustment Mechanism-CBAM) της ΕΕ για τον Άνθρακα, ο οποίος απαιτεί από τους εισαγωγείς ορισμένων προϊόντων να πληρώνουν για τις εκπομπές που ενσωματώνονται στην παραγωγή τους.

Ο CBAM είχε ως στόχο να ενισχύσει τα επιχειρήματα υπέρ της παραγωγής με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, επιβάλλοντας μια τιμή άνθρακα στις εισαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των λιπασμάτων.

Ωστόσο, ο μηχανισμός έχει καταστεί πολιτικά αμφισβητήσιμος. Μια ομάδα κυβερνήσεων της ΕΕ ζήτησε την εξαίρεση των λιπασμάτων βάσει μιας προτεινόμενης ρήτρας έκτακτης ανάγκης — γνωστής ως άρθρο 27α — που θα επιτρέψει στις Βρυξέλλες να αναστείλει την επιβολή του τέλους σε περίπτωση «σοβαρής βλάβης» στην εσωτερική αγορά.

Ο Ελ Χόσι δήλωσε ότι το CBAM δεν «κίνησε τα νήματα» αρκετά ώστε να δικαιολογήσει πράσινα έργα πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ενώ η Fertiglobe «κατάφερε να τριπλασιάσει τους όγκους τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο για να εισάγει το προϊόν στην Ευρώπη πριν από την προθεσμία του CBAM στις 31 Δεκεμβρίου», καθώς οι τιμές της ουρίας αυξήθηκαν σε περίπου 507 δολάρια ανά τόνο, δήλωσε ότι ο μηχανισμός από μόνος του δεν μπορούσε να υποστηρίξει μεγάλες νέες επενδύσεις.

«Το CBAM από μόνο του δεν θα είναι η λύση για τη δημιουργία μαζικών επενδύσεων στην πράσινη αμμωνία», δήλωσε ο Χόλσετερ, προσθέτοντας ότι μπορεί να βοηθήσει την μπλε αμμωνία που παράγεται με δέσμευση άνθρακα, αλλά «πιθανότατα δεν είναι αρκετά μεγάλο για να δικαιολογήσει την πράσινη αμμωνία».