Η κλιμάκωση της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή κλόνισε τις παγκόσμιες αγορές τη Δευτέρα, καθώς η προοπτική μιας μακροχρόνιας στρατιωτικής αντιπαράθεσης οδήγησε σε αύξηση των τιμών της ενέργειας και έπληξε τις μετοχές του ταξιδιωτικού τομέα, ενώ ισχυρή ζήτηση εμφανίζουν τα επενδυτικά καταφύγια, καθώς οι επενδυτές επιλέγουν να περιορίσουν το ρίσκο στρεφόμενοι και πάλι στον χρυσό. Επιπλέον ενισχυμένο βγαίνει και το δολάριο.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν και επισήμως, ενώ απειλούν ότι θα βομβαρδίζουν κάθε πλοίο που προσπαθεί να περάσει
Στο πολεμικό μέτωπο, ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στρατηγός Νταν Κέιν, δεσμεύτηκε να αποστείλει περισσότερες δυνάμεις στην περιοχή, ενώ ο αριθμός των θυμάτων αυξάνεται.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, στην πρώτη δημόσια εμφάνισή του από την έναρξη της σύγκρουσης, δήλωσε ότι η στρατιωτική επιχείρηση αναμένεται να διαρκέσει τέσσερις έως πέντε εβδομάδες, αλλά ότι θα μπορούσε να συνεχιστεί «πολύ περισσότερο από αυτό».
Σε μια τελευταία εξέλιξη οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν και επισήμως, ενώ απειλούν ότι θα βομβαρδίζουν κάθε πλοίο που προσπαθεί να περάσει.
Σκαμπανεβάσματα στη Wall Street, στο «κόκκινο» οι ευρωαγορές
Στην πρώτη συνεδρίαση της Wall Street μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο S&P 500 έκλεισε με οριακή άνοδο 0,02% ενώ κατέγραψε νωρίτερα ισχυρότερη πτώση 1,2%. Ο Nasdaq έκλεισε με άνοδο 0,34% μετά από πτώση 1,6% και ο Dow Jones έκλεισε με πτώση 60 μονάδων, ή 0,12%. Στα χαμηλά του, ο Dow είχε πτώση σχεδόν 600 μονάδων. Ο επενδυτές αγόρασαν μετοχές σε χαμηλές τιμές μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν το Σαββατοκύριακο και αυτό οδήγησε σε οριακή άνοδο το S&P 500.
«Οι αγορές μελλοντικής εκπλήρωσης αντέδρασαν υπερβολικά στη σύγκρουση στο Ιράν δημιουργώντας μια ευκαιρία για αγορά στον S&P 500 καθώς πλησίαζε τα χαμηλά επίπεδα του 2026», δήλωσε ο Jeff Kilburg, Διευθύνων Σύμβουλος της KKM Financial, ο οποίος δημοσίευσε την Κυριακή το βράδυ ότι η αγορά θα γινόταν θετική πριν το κλείσιμο της Δευτέρας. «Παραμένουμε σε μια ανοδική αγορά παρά την κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων».
Με σημαντικές απώλειες έκλεισαν oι ευρωπαϊκές αγορές, με τον επενδυτικό κόσμο να παρακολουθεί με μεγάλη ανησυχία τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ειδικότερα, ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx 600 σημείωσε απώλειες 1,65% στις 623 μονάδες. Ο βρετανικός FTSE 100 υποχώρησε κατά 1,20% στις 10.780 μονάδες, ο γερμανικός DAX κατέγραψε πτώση 2,42% στις 24.672 μονάδες ενώ ο γαλλικός CAC 40 έκλεισε χαμηλότερα κατά 2,17% στις 8.394 μονάδες.
Με σημαντικές απώλειες έκλεισε και το χρηματιστήριο Αθηνών, το οποίο αν και προσπάθησε, δεν κατάφερε να “αναχαιτίσει” τις πιέσεις της αβεβαιότητας από την ένταση της Μέσης Ανατολής, καθώς αυτή έχει επεκταθεί σε πολλές χώρες και αρκετά περιουσιακά στοιχεία.
Ειδικότερα, ο Γενικός Δείκτης έκλεισε με απώλειες 3,36% στις 2.200,98 μονάδες, ενώ σήμερα κινήθηκε μεταξύ 2.187,29 μονάδων (-3,97%) και 2.271,25 μονάδων (-0,28%). Ο τζίρος ανήλθε στα 387,6 εκατ. ευρώ και ο όγκος στα 58,8 εκατ. τεμάχια, ενώ μέσω προσυμφωνημένων πράξεων διακινήθηκαν 2 εκατ. τεμάχια αξίας 12,7 εκατ. ευρώ.
Ο δείκτης υψηλής κεφαλαιοποίησης έκλεισε με πτώση 3,51% στις 5.596,12 μονάδες, ενώ στο -2,98% ολοκλήρωσε τις συναλλαγές και ο Mid Cap στις 2.681,78 μονάδες. Ο τραπεζικός δείκτης έκλεισε με απώλειες 5,01% στις 2.435,27 μονάδες.
Εκτίναξη στο πετρέλαιο, σοκ στο φυσικό αέριο
Οι τιμές του αργού πετρελαίου αυξήθηκαν κατακόρυφα, καθώς η σύγκρουση οδήγησε στο κλείσιμο εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και διακόπηκε η ναυτιλία στο κρίσιμο στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εφοδιασμού πετρελαίου.
Οι μετοχές αμερικανικών και ευρωπαϊκών εταιρειών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των Exxon Mobil και Shell ήταν από τις εταιρείες που σημείωσαν τα μεγαλύτερα κέρδη, ακολουθώντας την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου κατά περισσότερο από 8%.
«Αναμένουμε ότι η πιθανή διάρκεια και ο αντίκτυπος της στρατιωτικής κλιμάκωσης στον φυσικό όγκο θα συνεχίσουν να ασκούν ανοδική πίεση τόσο στις τιμές των εμπορευμάτων όσο και στις μετοχές του ενεργειακού τομέα, μειώνοντας τον κίνδυνο πτώσης των τιμών του πετρελαίου το 2026», ανέφεραν οι αναλυτές της Piper Sandler σε σημείωμά τους.
Γραφική παράσταση που δείχνει τις τιμές των εταιρειών πετρελαίου και ενέργειας
Σοκ προκλήθηκε στην αγορά φυσικού αερίου μετά το ιρανικό χτύπημα σε εγκαταστάσεις LNG. Η QatarEnergy μία απο τις μεγαλύτερους παραγωγούς LNG στον κόσμο δέχτηκε επίθεση από ιρανικά drones στις εγκαταστάσεις παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα το Κατάρ να διακόψει την παραγωγή των εγκαταστάσεων.
Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα να εκτοξευτούν οι τιμές του φυσικού αερίου μέχρι και πάνω από 38%. Η τιμή του φυσικού αερίου TTF εκτινάχθηκε πάνω από τα 46 ευρώ/MWh, όταν ήδη από σήμερα 2 Μαρτίου το πρωί είχε ανοίξει ανοδικά στα 38 με 39 ευρώ/MWh.
Τόσο στην αγορά πετρελαίου όσο και στου φυσικού αερίου κυριαρχεί έντονη αβεβαιότητα, καθώς και συνολικά στη διεθνή αγορά ενέργειας. Νωρίτερα τη Δευτέρα χτυπήθηκαν και οι εγκαταστάσεις της Aramco στη Σαουδική Αραβία, με αποτέλεσμα το διυλιστήριο του μεγαλύτερου πετρελαιοπαραγωγού να διακόψει τη λειτουργία του.
Το σενάριο-σοκ της Goldman Sachs για τις τιμές στην ενέργεια
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs Group Inc., οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου θα μπορούσαν να υπερδιπλασιαστούν εάν η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ διακοπεί για διάστημα ενός μήνα. Οι αναλυτές της τράπεζας προειδοποιούν ότι οι τρέχουσες τιμές σε Ευρώπη και Ασία δεν ενσωματώνουν επαρκώς τον γεωπολιτικό κίνδυνο που συνδέεται με το Ιράν και την ευρύτερη περιοχή.
Η εκτίμηση για ένα μήνα διακοπής κάνει λόγο για πιθανή άνοδο έως και 130%, με τις τιμές στο spot LNG της Ασίας να φτάνουν περίπου τα 78 €/MWh (ισοδύναμο των 25 $/mmBtu), επίπεδα που θα επανέφεραν μνήμες της ενεργειακής κρίσης των προηγούμενων ετών.
Οι ίδιοι αναλυτές επισημαίνουν ότι αν η διακοπή διαρκέσει πάνω από δύο μήνες, οι τιμές στην Ευρώπη ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 100 €/MWh, προκαλώντας σημαντική πίεση στην κατανάλωση και την οικονομία. Σε τέτοιο περιβάλλον, η αγορά θα οδηγηθεί σε «καταστροφή της ζήτησης», δηλαδή σε βίαιη μείωση της κατανάλωσης λόγω υπερβολικού κόστους για βιομηχανίες και νοικοκυριά.
Τι προβλέπουν DBRS και Citi
Κάνοντας μια πρώτη εκτίμηση των δραματικών εξελίξεων, η Morningstar DBRS προβλέπει ότι βασικός καταλύτης των αγορών παραμένει, τουλάχιστον προς το παρόν, η πορεία των τιμών του πετρελαίου και ειδικότερα η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Οι αναλυτές της Morningstar DBRS υπενθύμισαν την εκτίμηση της Goldman Sachs, η οποία αναφέρει ότι ο βασικός μηχανισμός μετάδοσης της ιρανικής κρίσης στην παγκόσμια οικονομία αφορά την αγορά ενέργειας, με τη σοβαρότητα αλλά και την αναμενόμενη διάρκεια της κρίσης να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες.
Η ναυτιλιακή κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, εμφανίζεται ήδη σημαντικά διαταραγμένη, καθώς μεταφορείς, παραγωγοί και ασφαλιστικές εταιρείες υιοθετούν στάση αναμονής εν μέσω αναφορών για ζημιές σε δεξαμενόπλοια.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η άνοδος των τιμών καυσίμων το Σαββατοκύριακο μεταφράζεται σε ένα premium κινδύνου της τάξης των 18 δολαρίων ανά βαρέλι στις τιμές του αργού, επίπεδο που αντιστοιχεί σε πλήρη διακοπή της ροής μέσω του Στενού για περίπου έξι εβδομάδες.
Αντίθετα, εάν διακοπεί μόλις το 50% των ροών για έναν μήνα, η επίδραση περιορίζεται σημαντικά. Σε περίπτωση βραχυχρόνιας διαταραχής, οι παραγωγοί είναι πιθανό να αποθηκεύσουν πετρέλαιο στην ξηρά, περιορίζοντας τον αντίκτυπο στην παραγωγή, ενώ χώρες όπως η Σαουδική Αραβία έχουν ήδη αυξήσει προληπτικά την παραγωγή τους ενόψει πιθανής κλιμάκωσης.
Aπό τη μεριά της η Citi εκτιμά ότι η διάρκεια της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν θα δώσει την κατεύθυνση των αγορών. Στην τελευταία ανάλυσή της, θεωρεί ακόμη πρόωρο το να εκτιμηθεί ο χρόνος που θα απαιτηθεί για την πλήρη σταθεροποίηση της περιοχής, καθώς αυτή εξαρτάται άμεσα από τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Σε επίπεδο εμπορευμάτων, η ομάδα ανάλυσης της τράπεζας εκτιμά ότι η τιμή του πετρελαίου ενδέχεται να κινηθεί προς τα χαμηλά έως μεσαία επίπεδα των 80 δολαρίων ανά βαρέλι, από τα 73 δολάρια στο κλείσιμο της Παρασκευής (27/2).
Παράλληλα, η Citi επισημαίνει ότι ακόμη και ένα αισιόδοξο σενάριο, που προβλέπει σύντομη σύγκρουση και ταχεία επιστροφή στη σταθερότητα, δεν μπορεί να αποκλείσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του ιρανικού καθεστώτος.
Ενίσχυση χρυσού
Οι τιμές του χρυσού σημείωσαν άνοδο καθώς οι επενδυτές στράφηκαν προς παραδοσιακά ασφαλή περιουσιακά στοιχεία.
Ο δείκτης του δολαρίου, ο οποίος συγκρίνει το αμερικανικό νόμισμα με ένα καλάθι των σημαντικότερων παγκόσμιων νομισμάτων, σημείωσε άνοδο 0,6%, με το αμερικανικό νόμισμα να κερδίζει έδαφος έναντι του ιαπωνικού γεν, του ελβετικού φράγκου και του ευρώ.
Οι αναλυτές της J.P. Morgan δήλωσαν ότι η συνεχιζόμενη άνοδος των τιμών της ενέργειας θα ενισχύσει το δολάριο, ενώ θα επηρεάσει τα νομίσματα των χωρών που είναι μεγάλοι εισαγωγείς στον κλάδο ενέργειας (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, LNG), όπως οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Γράφημα που δείχνει την απόδοση του δολαρίου σε σύγκριση με τα κύρια νομίσματα στις 2 Μαρτίου
«Ασφαλή καταφύγια πλην ομόλογα»
Στον αντίποδα του χρυσού, τα κρατικά ομόλογα, στα οποία συνήθως έσπευδαν οι επενδυτές σε περίοδο αναταραχών, δέθηκαν πιέσεις. Η απόδοση του διετούς γερμανικού ομολόγου αυξήθηκε κατά 0,07% στο 2,08 και του αμερικανικού κατά 10 μονάδες βάσης στο 3,485%.
Αναλυτές της Natixis εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση στο Ιράν θα μπορούσε να αυξήσει την τιμή του χρυσού κατά 15%
«Βλέπουμε ότι τα ομόλογα δεν παρέχουν προστασία από γεγονότα που ενέχουν κίνδυνο, ακόμη και όταν ο χρυσός ανταποκρίνεται» εξηγεί στους Financial Times ο Seb Barker, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγοράς στην εταιρεία hedge fund Marshall Wace. Ανέφερε ότι τα γεγονότα στον Κόλπο «ενισχύουν» την ανάγκη για αύξηση των τοποθετήσεων σε αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «ασφαλή καταφύγια εκτός ομολόγων».
Αναλυτές του BlackRock Institute σχολιάζουν ότι η αντίδραση της αγοράς έδειξε ότι «τα μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα δεν αποτελούν αξιόπιστο αντίβαρο για τα χαρτοφυλάκια, δεδομένων των πιθανών κινδύνων στασιμότητας και πληθωρισμού που ενέχει η κλιμάκωση της πρόσφατης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή».
