Την έντονη αναστάτωση και ανησυχία που έχει προκληθεί σε λογιστές-φοροτεχνικούς και επιχειρήσεις από την επιβολή αυστηρότερων προστίμων για εκπρόθεσμες, ανακριβείς και μηδενικές δηλώσεις, όπως προβλέπει ο νέος Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας, μεταφέρει με επιστολή του προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της ΑΑΔΕ ο πρόεδρος του Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΟΕΕ) , Κωνσταντίνος Κόλλιας.
ΟΕΕ: Δυσανάλογη επιβάρυνση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Σύμφωνα με τις ενστάσεις που διατυπώνονται, η αυστηροποίηση των προστίμων επιφέρει δυσανάλογη επιβάρυνση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες συμμόρφωσης λόγω περιορισμένων πόρων και σύνθετων διαδικασιών.
Παράλληλα, οι επαγγελματίες του κλάδου επισημαίνουν ότι οι επιβαλλόμενες ποινές δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς, δημιουργώντας κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας.
Ερωτήματα για τη δικαιοσύνη της φορολογικής πολιτικής
Ο κ. Κόλλιας σημειώνει ότι η αυστηροποίηση των κυρώσεων στα άρθρα 53 και 54 του ν. 5104/2024 εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς την αποτελεσματικότητα και τη δικαιοσύνη της φορολογικής πολιτικής. Όπως αναφέρει, η πολιτεία θα ήταν σκόπιμο να επανεξετάσει τις νέες διατάξεις, προωθώντας ένα πιο ευέλικτο, δίκαιο και διαφανές σύστημα.
Οι συνταγματικές αρχές που πρέπει να διέπουν τα πρόστιμα
Το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος τονίζει ότι τα πρόστιμα οφείλουν να προσδιορίζονται βάσει:
- Της αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 25 §1 του Συντάγματος)
- Της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας
- Της ισότητας στη συμμετοχή στα δημόσια βάρη (άρθρο 4 §5 του Συντάγματος)
- Της οικονομικής ελευθερίας (άρθρο 5 §1 του Συντάγματος)
- Της επιείκειας κατά τη διοικητική δράση και της μη αναδρομικής εφαρμογής αυστηρότερου νόμου
Οι δέκα προτεινόμενες αλλαγές
Στο πλαίσιο αυτό, το ΟΕΕ προτείνει δέκα συγκεκριμένες παρεμβάσεις στο σύστημα φορολογικών προστίμων, με στόχο την ενίσχυση της συμμόρφωσης και τη μείωση του διοικητικού φόρτου για επιχειρήσεις και λογιστές-φοροτεχνικούς:
• Αντικατάσταση των σταθερών προστίμων με αναλογικά ποσά, τα οποία θα υπολογίζονται ως ποσοστό επί της αξίας της παράβασης ή του σχετικού φορολογικού αντικειμένου.
• Καθορισμός κατώτατων και ανώτατων ορίων ανά κατηγορία παράβασης για την αποτροπή ακραίων αποτελεσμάτων.
• Κλιμάκωση των προστίμων με βάση τη βαρύτητα της φορολογικής παράβασης, μέσω διάκρισης μεταξύ τυπικών, ουσιωδών και δόλιων παραβάσεων.
• Μείωση και διαφοροποίηση των συντελεστών προστίμων βάσει του βαθμού υπαιτιότητας (αμέλεια, δόλος) και της ύπαρξης ή μη υποτροπής. Προτείνεται χαμηλότερος συντελεστής για τις περιπτώσεις καλόπιστων σφαλμάτων και αυξημένος για επαναλαμβανόμενες ή δόλιες συμπεριφορές.
• Καθιέρωση ανώτατου ορίου (πλαφόν) στο συνολικό ποσό προστίμων, που μπορεί να επιβληθεί σε μια ενιαία ελεγκτική διαδικασία ή φορολογική χρήση για την αποφυγή υπέρμετρης διοικητικής επιβάρυνσης.
• Εισαγωγή μηχανισμού αυτοδιόρθωσης, που θα δίνει τη δυνατότητα στους φορολογούμενους να διορθώνουν οικειοθελώς παραλείψεις ή σφάλματα πριν την έκδοση οριστικού φύλλου ελέγχου, με την επιβολή σημαντικά μειωμένων προστίμων.
• Επιβολή οριζόντιων προστίμων όχι με τη λήξη της προθεσμίας υποβολής, αλλά ύστερα από προθεσμία 2 μηνών και κατόπιν ειδοποιήσεως προς συμμόρφωση, εφόσον δεν υπάρξει ανταπόκριση από τον φορολογούμενο.
• Έκδοση αναλυτικών εγκυκλίων και παροχή πρακτικών παραδειγμάτων για κάθε κατηγορία παράβασης. Με τον τρόπο αυτό, οι φορολογικοί σύμβουλοι και οι επιχειρήσεις θα έχουν σαφή καθοδήγηση και θα περιορίζεται ο κίνδυνος παρερμηνειών.
• Κατάργηση των προστίμων σε φορολογουμένους που παραλείπουν να υποβάλουν ή υποβάλλουν εκπρόθεσμα φορολογικές δηλώσεις και δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα από τις οποίες δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου.
• Κατάργηση του αυτοτελούς προστίμου στις περιπτώσεις, όπου η αρχική οφειλή δεν υπερβαίνει τα εκατό (100) ευρώ.
«Στόχος ένα πιο δίκαιο και αποτελεσματικό σύστημα»
Όπως δήλωσε ο κ. Κόλλιας, «Η υιοθέτηση των παραπάνω προτάσεων αναμένεται να συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο δίκαιου, διαφανούς και αποτελεσματικού συστήματος φορολογικών προστίμων, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη και τη φορολογική συμμόρφωση».
