Σε ένα ιστορικό πλαίσιο επιχειρεί να θέσει η Deutsche Bank την τρέχουσα άνοδο των τιμών του πετρελαίου και να απαντήσει στο κρίσιμο ερώτημα: πότε ένα ενεργειακό σοκ μετατρέπεται σε παρατεταμένο «risk-off» για τις αγορές;
Όπως επισημαίνει η γερμανική τράπεζα, τα γεωπολιτικά γεγονότα συνήθως δεν προκαλούν διαρκή αναταραχή στις αγορές, εκτός εάν διαθέτουν σαφή μακροοικονομικό δίαυλο μετάδοσης. Η περίπτωση του Ιράν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου δημιουργεί άμεσες επιπτώσεις στον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και τη νομισματική πολιτική.
Στις 2 Μαρτίου 2026, το Brent κατέγραψε άνοδο 7,3%, τη μεγαλύτερη ημερήσια αύξηση από τον Μάρτιο του 2022, προκαλώντας πιέσεις τόσο σε ομόλογα όσο και σε μετοχές, ιδίως στην Ευρώπη. Ωστόσο, η Deutsche Bank σημειώνει ότι, παρά τη νευρικότητα, οι τιμές του WTI παραμένουν ελαφρώς χαμηλότερα από τον μέσο όρο του 2024 (75,8 δολ./βαρέλι), ενώ η άνοδος δεν συγκρίνεται ακόμη με τα ιστορικά σοκ της δεκαετίας του ’70, τον Πόλεμο του Κόλπου ή το 2022. Ενδεικτικά, ο S&P 500 κινήθηκε στις 2 Μαρτίου οριακά ανοδικά, παραμένοντας μόλις 1,4% κάτω από το ιστορικό του υψηλό.
Πότε το πετρέλαιο «σπάει» τις αγορές
Ανατρέχοντας στην ιστορία, η Deutsche Bank διαπιστώνει ότι για να καταγραφεί παρατεταμένη διόρθωση άνω του 15% στον S&P 500 λόγω πετρελαϊκού σοκ, απαιτείται συνήθως τουλάχιστον ένας από τους εξής τρεις παράγοντες:
– Μεγάλη και διατηρήσιμη άνοδος τιμών: Εκτίναξη του πετρελαίου κατά 50%-100% που διατηρείται επί μήνες.
– Ευρύτερη μακροοικονομική ζημιά: Σοκ ικανό να οδηγήσει μια ήδη επιβραδυνόμενη οικονομία σε ύφεση, όπως στον Πόλεμο του Κόλπου το 1990.
– Επιθετική αντίδραση κεντρικών τραπεζών: Απότομη στροφή σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική για την καταπολέμηση του πληθωρισμού, όπως το 1979 ή το 2022.
Σύμφωνα με την τράπεζα, καμία από αυτές τις συνθήκες δεν έχει ακόμη εκπληρωθεί.
Τα ιστορικά προηγούμενα
Η ανάλυση υπενθυμίζει ότι τα σοβαρότερα ενεργειακά σοκ των τελευταίων δεκαετιών συνέπεσαν με βαθύτερες μακροοικονομικές ανατροπές:
1973: Το εμπάργκο του OAPEC σχεδόν τετραπλασίασε τις τιμές, οδηγώντας ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο σε ύφεση και τον S&P 500 σε πτώση άνω του 40% μέσα σε έναν χρόνο.
1979: Η Ιρανική Επανάσταση και ο πόλεμος Ιράν–Ιράκ προκάλεσαν νέο διπλασιασμό τιμών, ενώ η επιθετική σύσφιξη του Paul Volcker στη Fed οδήγησε σε ύφεση και νέα βουτιά 17% στον δείκτη.
1990: Η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ υπερδιπλασίασε τις τιμές και επιτάχυνε την ύφεση στις ΗΠΑ, με τον S&P 500 να χάνει σχεδόν 20% σε λίγους μήνες.
2022: Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εκτόξευσε το Brent από τα 80 στα 128 δολάρια, τροφοδοτώντας επίμονο πληθωρισμό και την επιθετική σύσφιξη της Fed, οδηγώντας την αγορά σε bear market.
