Μέση Ανατολή: Ο πόλεμος σκορπίζει πανικό στις αγορές – Βουλιάζουν μετοχές, ομόλογα

Σε καθεστώς γενικευμένου sell off βρίσκονται και σήμερα οι διεθνείς αγορές, με το ελληνικό χρηματιστήριο να έχει εγκλωβιστεί και αυτό με τη σειρά του σε ένα καθοδικό σπιράλ, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και το ενδεχόμενο ενός παρατεταμένου περιφερειακού πολέμου πυροδοτούν ενεργειακό σοκ, ρευστοποιήσεις σε μετοχές και ομόλογα και ακραία μεταβλητότητα.

Το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στα trading floors είναι ένα: εάν πρόκειται για μια ακόμη γεωπολιτική αναταραχή που θα απορροφηθεί γρήγορα ή για την αρχή ενός σοβαρού μακροοικονομικού εκτροχιασμού με επίκεντρο την ενέργεια και τον πληθωρισμό.

Κόκκινα τα ταμπλό σε ΗΠΑ και Ευρώπη

Τα futures της Wall Street βρίσκονται υπό ισχυρή πίεση και σήμερα, μετά τα νέα πλήγματα Ισραήλ και ΗΠΑ κατά του Ιράν. Τα συμβόλαια στον S&P 500 υποχωρούν κατά περίπου 1,8%, του Dow Jones κατά 1,6%, ενώ οι απώλειες στον Nasdaq 100 ξεπερνούσαν το 2%, καθώς η άνοδος του πετρελαίου εντείνει τις ανησυχίες για το κόστος ενέργειας και τα περιθώρια κερδοφορίας.

Η χθεσινή προσπάθεια ανάκαμψης, με αγοραστές να εκμεταλλεύονται τη βουτιά για τοποθετήσεις, αποδείχθηκε εύθραυστη. Η νέα κλιμάκωση, με επιθέσεις σε στόχους στο Ιράν και στον Λίβανο, επανέφερε στο προσκήνιο τον φόβο ενός πολέμου με διάρκεια και απρόβλεπτες συνέπειες για τις ροές ενέργειας και εμπορίου.

Στην Ευρώπη, ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx 600 καταγράφει πτώση 2,6%, οδεύοντας προς τη μεγαλύτερη ημερήσια απώλεια από τον Απρίλιο, ενώ σε διάστημα δύο συνεδριάσεων οι απώλειες προσεγγίζουν το 4%. Ο DAX στη Φρανκφούρτη διολισθαίνει σε χαμηλά σχεδόν δύο μηνών και ο CAC 40 στο Παρίσι κινείται σε χαμηλά μήνα.

Κατακόρυφη είναι και η βουτιά που σημειώνει σήμερα το Χρηματιστήριο Αθηνών, με τον γενικό δείκτη να χάνει και τα επίπεδα των 2.100 μονάδων, με ισχυρό μάλιστα τζίρο, ο οποίος μαρτυρά τη βιασύνη μείωσης του ρίσκου από πολλά χαρτοφυλάκια. O Γενικός Δείκτης καταγράφει απώλειες 5,39% στις 2.082,25 μονάδες.

Οι τραπεζικές μετοχές βρίσκονται στο επίκεντρο των πιέσεων, με τον ευρωπαϊκό τραπεζικό δείκτη να υποχωρεί σε χαμηλά τριμήνου, ενώ ισχυρές απώλειες καταγράφουν και οι ασφαλιστικές.

Ακόμη και οι ενεργειακές μετοχές, παρά το ράλι του αργού, κινούνται πτωτικά, υπενθυμίζοντας ότι σε συνθήκες πανικού η άνοδος του πετρελαίου εκλαμβάνεται περισσότερο ως σοκ ζήτησης και λιγότερο ως μοχλός κερδοφορίας.

Κλειστό το Στενό του Ορμούζ

Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται η ενέργεια. Οι τιμές του Brent και του WTI συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, καθώς πληθαίνουν οι ενδείξεις για σοβαρές διαταραχές στις θαλάσσιες οδούς. Το Στενό του Ορμούζ έχει κλείσει για τη ναυσιπλοΐα, με σοβαρές απειλές κατά πλοίων που επιχειρούν να διέλθουν από τον κρίσιμο αυτόν ενεργειακό διάδρομο.

Οι τιμές του πετρελαίου καταγράφουν άνοδο για τρίτη διαδοχική ημέρα με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent να φτάνουν τα 78,83 δολάρια το βαρέλι. Τη Δευτέρα, το συμβόλαιο είχε εκτιναχθεί έως τα 82,37 δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2025, πριν περιορίσει τα κέρδη του και κλείσει με άνοδο 6,7%.

Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) ενισχύεται κατά 1%, στα 71,97 δολάρια το βαρέλι. Στην προηγούμενη συνεδρίαση είχε αρχικά αγγίξει το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2025, για να υποχωρήσει στη συνέχεια, διατηρώντας ωστόσο ημερήσια άνοδο 6,3%.

«Χωρίς να διαφαίνεται άμεση αποκλιμάκωση, με το Στενό του Ορμούζ ουσιαστικά κλειστό και το Ιράν να δείχνει πρόθεση να στοχοποιήσει ενεργειακές υποδομές στην περιοχή, οι ανοδικοί κίνδυνοι παραμένουν και αυξάνονται όσο παρατείνεται η σύγκρουση», ανέφερε σε σημείωμά του ο αναλυτής της IG, Τόνι Σίκαμορ.

Η Bernstein αναθεώρησε προς τα πάνω την πρόβλεψή της για τη μέση τιμή του Brent το 2026, από 65 σε 80 δολάρια το βαρέλι, ενώ σε ακραίο σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης βλέπει πιθανή εκτίναξη των τιμών στα 120-150 δολάρια.

Άνοδο καταγράφουν και τα συμβόλαια διυλισμένων προϊόντων, καθώς η Μέση Ανατολή αποτελεί βασικό προμηθευτή καυσίμων και οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας βρίσκονται σε κίνδυνο. Τη Δευτέρα, 2 Μαρτίου, η Σαουδική Αραβία ανέστειλε τη λειτουργία του μεγαλύτερου εγχώριου διυλιστηρίου της μετά από επίθεση με drone.

Τα αμερικανικά συμβόλαια ultra-low-sulfur diesel ενισχύονταν κατά 3,1% στα 2,991 δολάρια, αφού τη Δευτέρα είχαν αγγίξει υψηλό διετίας, ενώ τα συμβόλαια βενζίνης κατέγραφαν άνοδο 1,1%, μετά το +3,7% της προηγούμενης συνεδρίασης.

Σοκ στο LNG

Παράλληλα, η παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου δέχθηκε ισχυρό πλήγμα, καθώς επιθέσεις με drones οδήγησαν τη QatarEnergy σε πλήρη αναστολή της παραγωγής LNG στις εγκαταστάσεις Ras Laffan και Mesaieed. Πρόκειται για μονάδες-κλειδιά που αντιστοιχούν περίπου στο 20% της παγκόσμιας εξαγωγικής δυναμικότητας LNG. Ένα τέτοιο σοκ δεν περιορίζεται σε βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις τιμών, αλλά απειλεί να μεταβάλει τις ισορροπίες στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Τα ολλανδικά συμβόλαια φυσικού αερίου TTF για τον Απρίλιο του 2026, σημείο αναφοράς για τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καταγράφουν εκρηκτική άνοδο, φτάνοντας στα 59,62 ευρώ/MWh, αυξημένα κατά 33,97%, επεκτείνοντας το ράλι σε άνω του 85% από το κλείσιμο της Παρασκευής.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα συμβόλαια Henry Hub καταγράφουν ηπιότερη άνοδο, καθώς η εγχώρια αγορά είναι διαρθρωτικά λιγότερο εκτεθειμένη σε εισαγωγές. Το αμερικανικό φυσικό αέριο (XNG/USD) διαπραγματεύεται κοντά στα 3,15 δολάρια, ενισχυμένο κατά 5,40% σε ημερήσια βάση. Ωστόσο, οι υψηλότερες τιμές σε Ευρώπη και Ασία ενισχύουν το εξαγωγικό premium και περιορίζουν την ευελιξία των διεθνών αγοραστών, ιδίως καθώς οι αμερικανικές μονάδες υγροποίησης λειτουργούν ήδη με αυξημένη δυναμικότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο φόβος στις αγορές είναι διπλός. Αφενός η αναζωπύρωση του πληθωρισμού μέσω της ενέργειας, αφετέρου η επιδείνωση της ήδη ασθενικής ανάπτυξης, είναι δύο καταλύτες που δένουν στην ουσία και τα χέρια των Κεντρικών Τραπεζών. Ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να περιπλέξει τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Τράπεζας της Αγγλίας, σε μια συγκυρία όπου η νομισματική πολιτική βρισκόταν ήδη σε λεπτή ισορροπία.

Πληθωρισμός, μεταβλητότητα και το δίλημμα των επενδυτών

Η μεταβλητότητα ενισχύεται αισθητά, με τον δείκτη V2TX στην Ευρώπη να κινείται στα υψηλότερα επίπεδα από τα μέσα Νοεμβρίου. Οι επενδυτές σταθμίζουν το ενδεχόμενο ενός νέου κύματος πληθωριστικών πιέσεων, την ώρα που τα μακροοικονομικά στοιχεία παραμένουν μικτά.

Ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase, Τζέιμι Ντίμον, προειδοποίησε για εφησυχασμό στις αγορές, επισημαίνοντας ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να «κολλήσει» γύρω στο 3% και ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι είναι σήμερα πιο σύνθετοι από οποιαδήποτε περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αν και υπενθύμισε ότι ιστορικά οι αγορές συνήθως ξεπερνούν τέτοιες κρίσεις, αναγνώρισε πως το σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα περίπλοκο.

Από την άλλη, στρατηγικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους σοκ συχνά δημιουργούν ευκαιρίες για επενδυτές με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, εφόσον η κρίση δεν εξελιχθεί σε παρατεταμένο ενεργειακό εμπάργκο τύπου 1973.