Ιράν: Η διαταραχή στο Στενό του Ορμούζ απειλεί τις εισαγωγές τροφίμων στη Μέση Ανατολή

Οι ελλείψεις σε ζωτικής σημασίας τρόφιμα σε περιοχές της Μέσης Ανατολής και η συνακόλουθη επιβάρυνση των ήδη υψηλών τιμών στα τρόφιμα στο Ιράν είναι από τις παραμέτρους του πολέμου στην περιοχή, καθώς τα πλοία αποφεύγουν αποφεύγουν τα Στενά του Ορμούζ.

Οι περισσότερες ροές σιτηρών και τροφίμων για την περιοχή του Κόλπου διέρχονται από το Ορμούζ. Από τους περίπου 30 εκατομμύρια τόνους σιτηρών που εισήχθησαν στην περιοχή του Κόλπου πέρυσι, περίπου 14 εκατομμύρια τόνοι κατευθύνθηκαν στο Ιράν, με τις περισσότερες από αυτές τις ροές να διέρχονται από το Ορμούζ, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης εμπορευμάτων Kpler.

Η Σαουδική Αραβία εισάγει περίπου το 40% των σιτηρών και των ελαιούχων σπόρων της μέσω των λιμένων της στα ανατολικά του Κόλπου. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εισάγουν περίπου το 90% αυτών των εμπορευμάτων μέσω του Jebel Ali στο Ντουμπάι. Διαχειρίζονται επίσης τρόφιμα σε εμπορευματοκιβώτια και ευπαθή προϊόντα για τουλάχιστον τέσσερις χώρες -τα ΗΑΕ, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν και το Κατάρ- εξυπηρετώντας περίπου 45 έως 50 εκατομμύρια ανθρώπους.

Ο αναλυτής της Kpler, Ισάν Μπανού, δήλωσε στους FT ότι το Ιράν θα αντιμετωπίσει «σημαντικό πρόβλημα τροφίμων» εάν η αναστάτωση στην τροφοδοσία συνεχιστεί. Αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις απείλησαν να διακόψουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων και τις υποδομές εντός της χώρας, προειδοποίησε, και οποιαδήποτε διακοπή των αποστολών θα επιδεινώσει την κατάσταση.

Στον άμεσο κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας στην περιοχή αναφέρθηκε ο Κρίστιαν Χέντερσον, επίκουρος καθηγητής Μεσανατολικών σπουδών και διεθνών στο Πανεπιστήμιο Leiden στην Ολλανδία, καθώς τα κράτη του Κόλπου εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα τρόφιμα.

Χώρες πιο μακριά, όπως η Υεμένη, το Σουδάν και η Σομαλία, οι οποίες βασίζονται στα ΗΑΕ ως «σημείο μεταφόρτωσης», θα μπορούσαν επίσης να αντιμετωπίσουν ελλείψεις και αυξήσεις τιμών, πρόσθεσε.

Το Ιράν στη δίνη επισιτιστικής ανασφάλειας

Παρόλο που το Ιράν καλλιεργεί μεγάλο μέρος των τροφίμων του, εισάγει πολλά σιτηρά και ελαιούχους σπόρους (για μαγειρικό λάδι) και πλούσιο σε πρωτεΐνες άλευρο που χρησιμοποιείται στις ζωοτροφές. «Σχεδόν όλο» το καλαμπόκι του και οι μεγάλες ποσότητες σόγιας και σιταριού φτάνουν μέσω των Στενών του Ορμούζ, δήλωσε ο Μπανού.

Εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, η ζάχαρη και το τσάι θα μπορούσαν επίσης να εξαντληθούν, προειδοποίησαν οι ειδικοί εμπορίου στον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ.

Το Ιράν απαγόρευσε την Τρίτη όλες τις εξαγωγές τροφίμων και γεωργικών προϊόντων μέχρι νεωτέρας. Μια μέρα νωρίτερα, ο υπουργός Γεωργίας του Ιράν ζήτησε από τους πολίτες να αποφεύγουν τις αγορές πανικού. Διαβεβαίωσε ότι τα αρτοποιεία έχουν αλεύρι για σχεδόν δύο μήνες και ότι η κυβέρνηση προμηθεύει βασικά αγαθά «σε επαρκείς ποσότητες και τα παραδίδει στα καταστήματα».

Πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, αξιωματούχοι δήλωσαν ότι 4 εκατομμύρια τόνοι σιταριού είχαν αποθηκευτεί ως στρατηγικά αποθέματα, τα οποία θα ήταν επαρκή για έως και τέσσερις μήνες κατανάλωσης.

Ακόμα και πριν από την τελευταία σύγκρουση, η αύξηση των τιμών των τροφίμων είχε οδηγήσει περισσότερα ιρανικά νοικοκυριά σε συνθήκες πείνας. Ο πληθωρισμός τροφίμων και ποτών εκτινάχθηκε σε πάνω από 105% τον ιρανικό ημερολογιακό μήνα που λήγει στις 19 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με το στατιστικό κέντρο της χώρας. Ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 47,5% κατά την ίδια περίοδο.

Αδύναμο ριάλ και πληθωρισμός

Για να περιορίσει την αυξανόμενη ένδεια, το Ιράν εισήγαγε στις αρχές Ιανουαρίου ένα πρόγραμμα κουπονιών τροφίμων, στο πλαίσιο του οποίου 80 εκατομμύρια Ιρανοί λαμβάνουν μηνιαίες πιστώσεις 10 εκατομμυρίων ριάλ, περίπου 6 δολαρίων, για την αγορά βασικών αγαθών.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι το ένα τρίτο των Ιρανών ζει σε συνθήκες φτώχειας. Οι αναλυτές λένε ότι η περαιτέρω διαταραχή στις εισαγωγές σιτηρών μπορεί να προκαλέσει επιπλέον δυσκολίες για περισσότερα νοικοκυριά, ιδίως καθώς το ριάλ έχει αποδυναμωθεί απότομα.

Ο αναλυτής της Kpler δήλωσε ότι τα πλοία που μετέφεραν καλαμπόκι περίμεναν αρόδο τις τελευταίες εβδομάδες, επειδή τους τελευταίους δύο μήνες οι εισαγωγείς αγωνίζονταν να εξασφαλίσουν πληρωμές σε σκληρό νόμισμα εν μέσω των αμερικανικών κυρώσεων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα του Ιράν.

Τώρα, οι χώρες που είναι αποκομμένες από τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να βρουν λύσεις, αν και αυτές είναι περιορισμένες και πιθανόν να αυξήσουν το κόστος.

Σύμφωνα με τους ειδικούς του FAO, το Ιράν ήδη εισάγει κάποια σιτηρά δια ξηράς, όπως σιτάρι από τη Ρωσία ή ρύζι από το Πακιστάν. Θα μπορούσε επίσης να στραφεί σε εισαγωγές μέσω της Κασπίας και της Ερυθράς Θάλασσας, αλλά ο Μπάνου θεωρεί ότι δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα λιμάνια του Κόλπου.

Εισαγωγές από Ερυθρά Θάλασσα και Κόλπο Ομάν

Η Σαουδική Αραβία μπορεί επίσης να εκτρέψει τις αποστολές σε λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ τα ΗΑΕ μπορούν να μεταφέρουν μέρος του εμπορίου σε άλλα λιμάνια όπως η Φουτζέιρα, η οποία βρίσκεται έξω από τα Στενά του Ορμούζ.

Αλλά το λιμάνι της Φουτζέιρα σχεδιάστηκε κυρίως για εξαγωγές ενέργειας και λιπασμάτων και δεν φτάνει τη χωρητικότητα εμπορευματοκιβωτίων του Τζέμπελ Αλί. Η όποια προσαρμογή της Φουτζέιρα θα έχει κόστος, είπε ο Μπάνου.

Το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν είναι πιο εκτεθειμένα, καθώς δεν έχουν εναλλακτικά μεγάλα λιμάνια βαθέων υδάτων και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από οδούς εφοδιασμού μέσω της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ. Εάν η διαταραχή συνεχιστεί, οι χερσαίες αποστολές θα πρέπει να καλύψουν μέρος του κενού.

Οι πλουσιότερες κυβερνήσεις, ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία, έχουν την οικονομική δυνατότητα να απορροφήσουν το υψηλότερο κόστος εισαγωγής. Σε ακραίες περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να μεταφέρουν αεροπορικώς ευπαθή προϊόντα υψηλής αξίας, όπως έκανε το Κατάρ κατά τη διάρκεια του αποκλεισμού του 2017.

Το υπουργείο Οικονομίας και Τουρισμού των ΗΑΕ ανακοίνωσε το Σάββατο ότι τα στρατηγικά αποθέματα βασικών προϊόντων της χώρας είναι «ισχυρά, ολοκληρωμένα και διαφοροποιημένα» και προέτρεψε τους πολίτες να αποφεύγουν να συσσωρεύουν τρόφιμα.