Με τη σύρραξη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν να βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη, η παγκόσμια ενεργειακή αγορά εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας, με τις επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία να αποτυπώνονται στις μακροοικονομικές προβλέψεις της τριετίας 2026-2028.
Η διαταραχή στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας, προκαλεί ένα βίαιο σοκ στις τιμές του πετρελαίου.
Ενώ αυτό που περιμέναμε (βασικό σενάριο) προέβλεπε μια σταθερή πορεία του Brent κοντά στα 64-65 δολάρια για το 2026, πλέον θα πρέπει να αναμένουμε αυξημένες τιμές του πετρελαίου, τουλάχιστον για το 2026.
Στο παρόν κείμενο υιοθετούμε ένα εναλλακτικό σενάριο -σε σύγκριση με το βασικό- το οποίο προσομοιώνει μια κλιμακούμενη κρίση: η τιμή ξεκινά από τα 85 δολάρια τον Μάρτιο (74 κατά μέσο όρο για το πρώτο τρίμηνο), εκτινάσσεται στα 100 δολάρια το τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου και υποχωρεί σταδιακά στα 75 δολάρια το φθινόπωρο, πριν σταθεροποιηθεί στα 67.5 δολάρια στο τελευταίο τρίμηνο του 2026.
Το σενάριο αυτό δεν είναι το περισσότερο πιθανό. Μάλλον βρίσκεται προς την αρνητικότερη πλευρά της μελλοντικής εξέλιξης. Το επιλέξαμε όμως ως αρκετά λογικό σύμφωνα με τις παρούσες συνθήκες. Οτιδήποτε ηπιότερο θα έχει ευνοϊκότερες επιδράσεις.
Το Διάγραμμα 1 αποτυπώνει την επίδραση της παραπάνω μεταβολής στο ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ, στον πληθωρισμό, στο ποσοστό ανεργίας και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της ελληνικής οικονομίας.
Αυτή η έκρηξη στις τιμές του πετρελαίου λειτουργεί ως ένας «έμμεσος φόρος» στην κατανάλωση και την παραγωγή, επιβραδύνοντας το ρυθμό μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας στο 1,9% για το 2026, έναντι του 2,1% που αναμενόταν υπό κανονικές συνθήκες.
Η επιβράδυνση του ρυθμού μεγέθυνσης του ΑΕΠ οφείλεται στην υψηλή εξάρτηση της ελληνικής μεταποίησης και των μεταφορών από τις εισαγωγές καυσίμων, καθώς η αύξηση του κόστους περιορίζει τα περιθώρια κέρδους και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Παράλληλα, η πληθωριστική πίεση είναι σημαντική, με τον πληθωρισμό να ανεβαίνει στο 3,4% το 2026, ενώ στο βασικό σενάριο αναμενόταν στο 2,3%. Η αγορά εργασίας αποδεικνύεται εξαιρετικά ανθεκτική, με το ποσοστό ανεργίας να παραμένει σταθερό στο 7,8% το 2026.
Όσον αφορά στις εξωτερικές συναλλαγές της οικονομίας, η ανάγκη για ακριβότερες εισαγωγές πετρελαίου επιδεινώνει το Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών, το οποίο φτάνει στο -5,6% του ΑΕΠ για το 2026 (από -5,5%). Η δημοσιονομική εικόνα παραμένει θετική με το πρωτογενές κρατικό ισοζύγιο να μην επηρεάζεται.
Από τα παραπάνω συνάγεται ότι οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα είναι ο χρόνος που θα διαρκέσει η αναταραχή και η έκταση και η ένταση των γεγονότων. Μάλιστα όταν η έκταση και η ένταση είναι μεγάλες τότε και ο χρόνος συμπυκνώνεται κάνοντας οξύτερες τις μεταβολές.
Παναγιώτης Ε. Πετράκης, Ομ. Καθηγητής ΕΚΠΑ / Πρόεδρος ΚΕΠΕ
Παντελής Χ. Κωστής, Επικ. Καθηγητής ΕΚΠΑ
Σημείωση: Οι παραπάνω απόψεις δεν αποτελούν απόψεις του ΚΕΠΕ.
