Μια νέα πολιτική και νομική σύγκρουση ξεσπά στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς σχεδόν οι μισές πολιτείες της χώρας, σύμφωνα με το Reuters, στρέφονται εναντίον της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή δασμών στις εισαγωγές.
Η κίνηση αυτή έρχεται λίγες μόλις εβδομάδες μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που είχε ήδη περιορίσει τις εξουσίες του προέδρου στο ίδιο ζήτημα, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης για το ποιος έχει τελικά τον έλεγχο της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ.
Νέα προσφυγή από 24 πολιτείες κατά της κυβέρνησης Τραμπ
Συνολικά 24 πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσαν ότι θα καταθέσουν αγωγή κατά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, επιχειρώντας να μπλοκάρουν τους νέους παγκόσμιους δασμούς ύψους 10% που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ στις εισαγωγές προϊόντων.
Η υπόθεση αναμένεται να εκδικαστεί στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ, το οποίο εδρεύει στη Νέα Υόρκη. Οι πολιτείες που συμμετέχουν στην προσφυγή –οι περισσότερες με κυβερνήτες του Δημοκρατικού Κόμματος– υποστηρίζουν ότι η νέα εμπορική πολιτική παραβιάζει την πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, η οποία είχε ακυρώσει μεγάλο μέρος προηγούμενων δασμών που είχε επιβάλει ο πρόεδρος.
Στην ομάδα των πολιτειών που προσφεύγουν περιλαμβάνονται οικονομικά ισχυρές περιοχές όπως η Νέα Υόρκη, η Καλιφόρνια και το Όρεγκον, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό και οικονομικό βάρος στη δικαστική μάχη.
Το νομικό επιχείρημα των πολιτειών
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της αγωγής, οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι ο πρόεδρος επιχειρεί να παρακάμψει την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου χρησιμοποιώντας διαφορετική νομική βάση για την επιβολή των δασμών.
Οι νέοι δασμοί επιβλήθηκαν βάσει διάταξης του Νόμου Εμπορίου του 1974, η οποία επιτρέπει προσωρινά μέτρα διάρκειας έως 150 ημερών σε περιπτώσεις έκτακτης οικονομικής ανάγκης.
Ωστόσο, οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη διάταξη προορίζεται για σοβαρές νομισματικές κρίσεις και όχι για την αντιμετώπιση χρόνιων εμπορικών ελλειμμάτων, όπως αυτά που παρουσιάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες λόγω των αυξημένων εισαγωγών.
Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη διάταξη προορίζεται για σοβαρές νομισματικές κρίσεις και όχι για την αντιμετώπιση χρόνιων εμπορικών ελλειμμάτων
Με απλά λόγια, οι πολιτείες ισχυρίζονται ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί έναν νόμο σχεδιασμένο για έκτακτες καταστάσεις, προκειμένου να λύσει ένα διαρθρωτικό πρόβλημα της οικονομίας.
Η στρατηγική του Τραμπ στους δασμούς
Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επενδύσει πολιτικά στην επιβολή δασμών ως βασικό εργαλείο εξωτερικής και εμπορικής πολιτικής. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η χώρα πρέπει να προστατεύσει τη βιομηχανία της και να περιορίσει τα εμπορικά ελλείμματα με άλλες οικονομίες.
Η εκτελεστική εντολή που υπέγραψε στις 20 Φεβρουαρίου επέβαλε δασμούς 10% σε μεγάλο εύρος εισαγόμενων προϊόντων. Παράλληλα, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η επιβάρυνση να αυξηθεί σύντομα ακόμη και στο 15%.
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή έχει ήδη δεχθεί ισχυρό πλήγμα από το Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο έκρινε ότι προηγούμενοι δασμοί που επιβλήθηκαν βάσει άλλου νόμου περί διεθνών οικονομικών έκτακτων εξουσιών ήταν παράνομοι.
Το επιχείρημα για το ισοζύγιο πληρωμών
Οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι ο Νόμος Εμπορίου του 1974 επιτρέπει δασμούς μόνο όταν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στο λεγόμενο «ισοζύγιο πληρωμών» μιας χώρας, δηλαδή όταν υπάρχει κίνδυνος αποσταθεροποίησης του νομίσματος ή των διεθνών συναλλαγών.
Ιστορικά, τέτοια μέτρα εφαρμόστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν η κυβέρνηση του Ρίτσαρντ Νίξον εγκατέλειπε το σύστημα του χρυσού και το δολάριο βρισκόταν υπό πίεση.
Στην παρούσα περίπτωση όμως, οι πολιτείες επισημαίνουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη διάταξη για να αντιμετωπίσει εμπορικά ελλείμματα – κάτι που, σύμφωνα με τους ίδιους, δεν εμπίπτει στο πνεύμα του νόμου.
Τι ζητούν από το δικαστήριο
Οι προσφεύγοντες ζητούν από το δικαστήριο να ακυρώσει άμεσα τους νέους δασμούς και να διατάξει την επιστροφή των χρημάτων που έχουν ήδη καταβάλει επιχειρήσεις για εισαγωγές που επιβαρύνθηκαν με το μέτρο.
Την ίδια στιγμή, το αμερικανικό δικαστικό σύστημα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με περίπου 2.000 αγωγές από εταιρείες που διεκδικούν επιστροφές δισεκατομμυρίων δολαρίων από παλαιότερους δασμούς. Οι επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι κατέβαλαν πάνω από 130 δισεκατομμύρια δολάρια πριν το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώσει τη σχετική πολιτική.
Η νέα αυτή δικαστική μάχη αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο το μέλλον των συγκεκριμένων δασμών αλλά και τα όρια της προεδρικής εξουσίας στη χάραξη της εμπορικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών.
