Ο πόλεμος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ κατά του Ιράν θα μπορούσε να φέρει τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις παγκοσμίως αντιμέτωπους με υψηλότερες τιμές καυσίμων που θα διαρκέσουν από μερικές εβδομάδες έως και μήνες, ακόμη και αν η σύγκρουση , η οποία βρίσκεται τώρα στην όγδοη ημέρα της, τελειώσει γρήγορα. Κι αυτό, γιατί οι προμηθευτές αντιμετωπίζουν κατεστραμμένες εγκαταστάσεις, προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα και αυξημένους κινδύνους για τη ναυτιλία.
Η Goldman Sachs προειδοποίησε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι εάν συνεχιστούν οι διακοπές στις μεταφορές.
Οι προοπτικές αυτές συνιστούν μια παγκόσμια οικονομική απειλή και έναν πολιτικό κίνδυνο για τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, με τους ψηφοφόρους να δίνουν ιδιαίτερο βάρος στο κόστος ενέργειας που καλούνται να πληρώσουν αλλά και σε ξένες εμπλοκές που εν τέλει δεν αλλάζουν προς το θετικό το παραμικρό στην καθημερινότητά τους, αλλά μάλλον το αντίθετο.
Οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 25% από την έναρξη του πολέμου, οδηγώντας σε άνοδο τις τιμές των καυσίμων για τους καταναλωτές παγκοσμίως.
Η μέση εθνική τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ έφτασε τα 3,41 δολάρια ανά γαλόνι (0,9 δολάρια το λίτρο) το Σάββατο, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (AAA), σημειώνοντας άνοδο κατά 0,43 δολάρια την περασμένη εβδομάδα. Η Goldman Sachs προειδοποίησε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι εάν συνεχιστούν οι διακοπές στις μεταφορές.
Το αμερικανικό αργό πετρέλαιο διαμορφώθηκε λίγο κάτω από τα 91 δολάρια ανά βαρέλι την Παρασκευή – η μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδος που έχει καταγραφεί ποτέ με βάση τα στοιχεία που χρονολογούνται από το 1983, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι τιμές θα μπορούσαν να συνεχίσουν να αυξάνονται.
Λειτουργικές διαταραχές στη ροή των καυσίμων
«Η αγορά μετατοπίζεται από την τιμολόγηση του καθαρού γεωπολιτικού κινδύνου στην αντιμετώπιση απτών λειτουργικών διαταραχών, καθώς τα κλείσιμο των διυλιστηρίων και οι περιορισμοί στις εξαγωγές αρχίζουν να επηρεάζουν αρνητικά την επεξεργασία αργού πετρελαίου και τις περιφερειακές ροές εφοδιασμού», ανέφεραν οι αναλυτές της JP Morgan νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Reuters.
Η σύγκρουση έχει ήδη οδηγήσει στην αναστολή περίπου του ενός πέμπτου του παγκόσμιου εφοδιασμού με αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, καθώς η Τεχεράνη στοχεύει πλοία στα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ μεταξύ των ακτών της και του Ομάν και επιτίθεται σε ενεργειακές υποδομές σε όλη την περιοχή.
Το σχεδόν πλήρες κλείσιμο του στενού θαλάσσιου περάσματος ανάγκασε τους κορυφαίους παραγωγούς πετρελαίου της περιοχής – Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ιράκ και Κουβέιτ – να αναστείλουν τις αποστολές έως και 140 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου – που αντιστοιχούν σε περίπου 1,4 ημέρες παγκόσμιας ζήτησης – προς τα διεθνή διυλιστήρια.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου διεξάγεται δια θαλάσσης, πράγμα που σημαίνει ότι οι διαταραχές στις πλωτές οδούς θα μπορούσαν να αυξήσουν το κόστος των εμπορευματικών μεταφορών και να καθυστερήσουν τις παραδόσεις αγαθών.
Ο υπουργός Οικονομικών του Τζιμπουτί, Ilyas M. Dawaleh, προειδοποίησε το Σάββατο ότι οι μάχες θα «επιφέρουν σοβαρές οικονομικές συνέπειες για τις αναπτυσσόμενες χώρες». Τα μικρά κράτη που εξαρτώνται από το θαλάσσιο εμπόριο «κινδυνεύουν να παρασυρθούν σε βαθύτερη οικονομική αβεβαιότητα καθώς οι εξωτερικοί κραδασμοί επηρεάζουν την περιοχή και την Αφρική», έγραψε στο X.
Ο πρόεδρος της Αιγύπτου, Άμπντελ Φατάχ ελ Σίσι, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η οικονομία της χώρας του βρίσκεται σε «κατάσταση σχεδόν έκτακτης ανάγκης», προειδοποιώντας για αυξανόμενο πληθωρισμό.
Γεμάτες οι αποθήκες ενέργειας του Κόλπου
Ως αποτέλεσμα αυτών των εξελίξεων, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Κόλπο γεμίζουν ραγδαία, αναγκάζοντας τις πετρελαϊκές εταιρείες στο Ιράκ και το Κουβέιτ να μειώσουν την παραγωγή πετρελαίου, με τα ΗΑΕ να είναι πιθανό να κάνουν κι αυτά περικοπές, δήλωσαν στο Reuters αναλυτές, traders και πηγές.
«Κάποια στιγμή σύντομα, όλοι θα κλείσουν επίσης αν δεν έρθουν πλοία», δήλωσε στο Reuters μια πηγή από μια κρατική πετρελαϊκή εταιρεία στην περιοχή, η οποία ζήτησε να μην κατονομαστεί.
Αποθέματα πετρελαίου vs εξαγωγές
Τα πετρελαϊκά πεδία που αναγκάστηκαν να κλείσουν σε όλη τη Μέση Ανατολή λόγω των διαταραχών στις θαλάσσιες μεταφορές μπορεί να χρειαστούν λίγο χρόνο για να επιστρέψουν στην κανονικότητα, δήλωσε ο Amir Zaman, επικεφαλής της εμπορικής ομάδας Αμερικής στην Rystad Energy.
«Η σύγκρουση θα μπορούσε να τερματιστεί, αλλά θα μπορούσε να χρειαστούν μέρες ή εβδομάδες ή μήνες, ανάλογα με τους τύπους των κοιτασμάτων, την ηλικία του κοιτάσματος, το είδος του κλεισίματος που έπρεπε να κάνουν προτού μπορέσετε να επαναφέρετε την παραγωγή στα επίπεδα που ήταν κάποτε», είπε.
Στο στόχαστρο του Ιράν
Εν τω μεταξύ, οι ιρανικές δυνάμεις στοχεύουν περιφερειακές ενεργειακές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων διυλιστηρίων και τερματικών σταθμών, αναγκάζοντάς τα επίσης να κλείσουν, με ορισμένες από αυτές τις επιχειρήσεις να έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από επιθέσεις και να χρειάζονται επισκευές.
Το Κατάρ κήρυξε σε κατάσταση ανωτέρας βίας τις τεράστιες ποσότητες εξαγωγών φυσικού αερίου την Τετάρτη μετά τις ιρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και μπορεί να χρειαστεί τουλάχιστον ένας μήνας για να επιστρέψει σε κανονικά επίπεδα παραγωγής, δήλωσαν πηγές στο Reuters. Το Κατάρ προμηθεύει το 20% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Εν τω μεταξύ, το γιγάντιο διυλιστήριο Ras Tanura και ο τερματικός σταθμός εξαγωγής αργού πετρελαίου της Saudi Aramco έκλεισαν επίσης λόγω επιθέσεων, χωρίς να υπάρχουν λεπτομέρειες για τις ζημιές.
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η κατάσταση θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν συνδυασμό υψηλότερων τιμών και βραδύτερης ανάπτυξης.
