«Πετρελαϊκό σοκ», «στασιμοπληθωρισμός» είναι φράσεις που χρησιμοποιούνται κατά κόρον από τους επενδυτές, όταν ιστορικά τα πράγματα σε διάφορα γεωπολιτικά σοκ προκαλούν τριγμούς στις αγορές, ενώ σήμερα επανήλθαν δριμύτεροι στο καθημερινό επενδυτικό λεξιλόγιο, δεδομένου ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή βρίσκεται στη δεύτερη εβδομάδα, χωρίς να διαφαίνεται άμεσα το τέλος του.
Οι φόβοι που πυροδοτεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή
Όπως αναφέρουν οι αναλυτές, αν οι τιμές του πετρελαίου που εκτοξεύτηκαν πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι (αυτήν την ώρα, το brent κυμαίνεται στα 105,98 δολάρια ανά βαρέλι, έχοντας αγγίξει νωρίτερα και τα 119,5 δολάρια), στο υψηλότερο επίπεδό τους από την εισβολή στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια, αποτελέσουν κάτι περισσότερο από ένα βραχυπρόθεσμο φαινόμενο, η παγκόσμια οικονομία θα έχει πραγματικά προβλήματα, ενώ και οι κεντρικοί τραπεζίτες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με τον χειρότερο εφιάλτη τους: τον στασιμοπληθωρισμό.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί εξάλλου φόβους για παρατεταμένες διακοπές παραγωγής και διατάραξη των αποστολών μέσω των Στενών του Ορμούζ. Εάν δεν αλλάξει κάτι σύντομα, η ενεργειακή κρίση θα μεταβάλει τους όρους του παιχνιδιού και το ράλι των τιμών του πετρελαίου θα αφήσει βαριές πληγές.
Οι ενεργειακές ροές
Ο γεωπολιτικός κατακερματισμός και η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή θέτουν στο επίκεντρο τις ενεργειακές ροές και την τιμή του πετρελαίου, αναφέρει η BlackRock.
Ο κίνδυνος παγκόσμιας μετάδοσης της κρίσης, αφορά σε μακροπρόθεσμα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες, είτε μέσω των Στενών του Ορμούζ, είτε μέσω ζημιών στις υποδομές ενέργειας στην περιοχή, που θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στα ύψη φέρνοντας ποιο κοντά και το σενάριο του στασιμοπληθωρισμού.
Τρεις βασικές μεταβλητές: η διάρκεια των εχθροπραξιών, ο βαθμός αναταραχής στις ενεργειακές μεταφορές και η τελική εικόνα όσον αφορά την διαμόρφωση των πολιτικών συνθηκών στην περιοχή, θα καθορίσουν αν έχουμε να κάνουμε με ένα βραχυπρόθεσμο σοκ μεταβλητότητας ή αν τα πράγματα οδηγούνται σε ένα παρατεταμένο σοκ εφοδιασμού με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στις οικονομίες και τις αγορές.
Οι αλυσιδωτές επιπτώσεις
Στο βασικό της σενάριο, η Moody’s, «βλέπει» πως ο πόλεμος θα διαρκέσει 4 έως 6 εβδομάδες κάτι που συνεπάγεται ελεγχόμενες επιπτώσεις στην αγορά ενέργειας, στις οικονομίες και το διεθνές εμπόριο. Εφόσον, όμως, η σύγκρουση παραταθεί, οι αρνητικές επιπτώσεις θα είναι αλυσιδωτές.
Με βάση τα μοντέλα της Capital Economics με τιμές πετρελαίου στα 100 δολάρια, ο πληθωρισμό στις ανεπτυγμένες οικονομίες αυξάνει κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες, ροκανίζοντας και τους ρυθμούς ανάπτυξης της φετινής χρονιάς. Παράλληλα, μια παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να επαναφέρει μνήμες της ενεργειακής κρίσης 2021–2023, με τις ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου να εκτοξεύονται στα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Αν και οι προηγούμενες κρίσεις έδειξαν ότι οι αγορές έχουν την τάση να ανακάμπτουν σχετικά γρήγορα, η ένταση της τρέχουσας σύγκρουσης και η πιθανότητα διαταραχών στην παγκόσμια αγορά ενέργειας καθιστούν την κατάσταση ιδιαίτερα εύθραυστη για τους επενδυτές.
Όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στην διάρκεια του πολέμου, εκτιμά και η Barclays, καθώς αν παραταθεί συμπαρασύροντας και άλλες περιφερειακές δυνάμεις, τότε θα επηρεαστούν οι οικονομίες και οι αγορές, ειδικά εάν συνεχιστούν οι διαταραχές στον εφοδιασμό μέσω των Στενών του Ορμούζ για μεγάλο χρονικό διάστημα ή εάν επηρεαστεί σημαντικά η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας.
Σύμφωνα με τα μοντέλα της, για κάθε αύξηση 10 δολαρίων στις τιμές του πετρελαίου η ανάπτυξη υποχωρεί -0,2% και ο πληθωρισμός ανεβαίνει 0,4%. Έτσι αν το πετρέλαιο αυξηθεί στα 120 δολάρια ανά βαρέλι και παραμείνει ένα διάστημα εκεί, η οικονομία των ΗΠΑ και η παγκόσμια οικονομία θα δεχθούν σημαντικό πλήγμα. Σύμφωνα με τα μοντέλα της ΕΚΤ και της Fed, μία άνοδος κατά 20 δολ το βαρέλι, οδηγούν σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Deutsche Bank σε μέση αύξηση στον πληθωρισμό κατά 0,6% στις ΗΠΑ και 0,4% στην Ευρώπη, με επίπτωσης στην ανάπτυξη κατά -0,1% και -0,2% αντίστοιχα.
Μείωση ανάπτυξης
Εάν τα σημερινά επίπεδα της γεωπολιτικής αβεβαιότητας επιμείνουν για ένα χρόνο, αυτό θα μπορούσε να μειώσει την ανάπτυξη της Ευρωζώνης κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, υπολογίζουν οι οικονομολόγοι της τράπεζας, ενώ ένα σοκ αντίστοιχο με την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, θα μπορούσε, σύμφωνα με τα μοντέλα της, να μειώσει την ανάπτυξη κατά τουλάχιστον μία ποσοστιαία μονάδα, βυθίζοντας την περιοχή σε ύφεση.
Με βάση τα μοντέλα της Oxford Economic, με τιμές πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι, το οικονομικό επιτελείο, υπολογίζει μείωση της ανάπτυξης 0,45% στο 1,9% από 2,4%, που είναι το βασικό σενάριο για το 2026 για την ελληνική οικονομία και πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης (κατά 0,7%) και των επενδύσεων (κατά 0,9%).
Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές μειώνονται, καθ’ όσον η αρνητική επίδραση της αύξησης της τιμής του πετρελαίου στην εγχώρια ζήτηση υπερισχύει της επίδρασης στην αξία των εισαγωγών.Ταυτόχρονα, η μεγάλη αύξηση της τιμής του πετρελαίου οδηγεί σε ισχυρότατες πληθωριστικές πιέσεις, με τον δείκτη τιμών καταναλωτή να αυξάνεται κατά 4,7% έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο. Παρά την αρνητική επίδραση στο πραγματικό ΑΕΠ, το ονομαστικό ΑΕΠ αυξάνεται ταχύτερα σε σχέση με το βασικό σενάριο λόγω του πληθωρισμού.
