Η επιστροφή του πολέμου στο κέντρο της διεθνούς πολιτικής αλλάζει και τη δομή των επενδύσεων στην ευρωπαϊκή οικονομία. Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης αυξάνουν τις στρατιωτικές δαπάνες και επαναπροσδιορίζουν τις προτεραιότητες σε άμυνα και ασφάλεια, ένα νέο οικοσύστημα τεχνολογικών εταιρειών, οι startups της λεγόμενης Defence, Security & Resilience (DSR) αναπτύσσεται με ταχύτητα.
Το 2025 αποτέλεσε σημείο καμπής, με τις νεοφυείς επιχειρήσεις στον τομέα άμυνας, ασφάλειας και ανθεκτικότητας να αντλούν 8,7 δισ. δολάρια σε venture capital, το υψηλότερο ποσό που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη. Πρόκειται για αύξηση 55% σε σχέση με το 2024 και σχεδόν τετραπλασιασμό των επενδύσεων σε σύγκριση με το 2020.
Η επενδυτική αυτή έκρηξη αντανακλά τη σταδιακή μετατόπιση της ευρωπαϊκής οικονομίας προς μια νέα πραγματικότητα όπου η τεχνολογία, η άμυνα και η οικονομική πολιτική συγκλίνουν.
Η οικονομία του πολέμου αλλάζει τις επενδύσεις
Η τρέχουσα γεωπολιτική κρίση επιταχύνει μια τάση που είχε ήδη ξεκινήσει μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες με ρυθμούς που είχαν να εμφανιστούν από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Το 2025 οι συνολικές αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανήλθαν σε 381 δισ. ευρώ, ενώ οι καθαρές επενδύσεις σε εξοπλιστικά προγράμματα αυξήθηκαν κατά 150% σε σχέση με το 2021. Η αύξηση αυτή δεν αφορά μόνο παραδοσιακά οπλικά συστήματα. Σημαντικό μέρος των κονδυλίων κατευθύνεται πλέον σε τεχνολογίες αιχμής, όπως είναι η τεχνητή νοημοσύνη, τα drones, η κυβερνοασφάλεια, η ανάπτυξη δορυφόρων επιτήρησης και η ανάλυση δεδομένων.
Δεν είναι τυχαίο ότι το 13% του συνολικού ευρωπαϊκού venture capital κατευθύνθηκε το 2025 σε εταιρείες DSR, ενώ το 43% της χρηματοδότησης deep tech αφορούσε τεχνολογίες άμυνας και ασφάλειας. Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί τον βασικό μοχλό αυτής της μεταβολής. Περίπου 44% των επενδύσεων στον κλάδο συνδέεται με εφαρμογές AI, από συστήματα επιτήρησης και αναγνώρισης στόχων έως λογισμικά υποστήριξης στρατιωτικών αποφάσεων.
Πού κατευθύνεται το κεφάλαιο
Η γεωγραφία των επενδύσεων δείχνει σαφή συγκέντρωση σε συγκεκριμένα οικοσυστήματα. Το Ηνωμένο Βασίλειο προσέλκυσε το 2025 περίπου 2,9 δισ. δολάρια σε venture capital για εταιρείες άμυνας και ασφάλειας, ενώ η Γερμανία ακολούθησε με 2,1 δισ. δολάρια. Το Μόναχο εξελίχθηκε στο σημαντικότερο ευρωπαϊκό hub defence tech, συγκεντρώνοντας 1,7 δισ. δολάρια σε επενδύσεις, ενώ νέοι κόμβοι αναδύονται σε πόλεις όπως, η Σόφια, το Όσλο και η Κοπεγχάγη.
Σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, πάνω από το 15% της εθνικής χρηματοδότησης venture capital κατευθύνεται πλέον σε εταιρείες άμυνας και ασφάλειας. Η δυναμική αυτή δείχνει ότι το οικοσύστημα περνά από το στάδιο της πειραματικής καινοτομίας σε φάση παραγωγικής κλίμακας. Οι late-stage επενδύσεις έφτασαν τα 4,7 δισ. δολάρια, ένδειξη ότι πολλές εταιρείες βρίσκονται πλέον κοντά στη βιομηχανική παραγωγή.
Οι τομείς που υστερούν
Παρά τη θεαματική άνοδο, η κατανομή των επενδύσεων δεν είναι ισορροπημένη, καθώς τα επενδυτικά κεφάλαια δείχνουν σαφή προτίμηση σε λογισμικό και ψηφιακές τεχνολογίες, ενώ κεφαλαιακά απαιτητικοί τομείς, όπως η παραγωγή πυρομαχικών ή η ναυπηγική προσελκύουν λιγότερο ενδιαφέρον, καθώς οι δραστηριότητες αυτές απαιτούν υψηλές αρχικές επενδύσεις και μακροχρόνιους κύκλους ανάπτυξης, γεγονός που τις καθιστά λιγότερο ελκυστικές για τα παραδοσιακά funds venture capital.
Για τον λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να καλύψει το κενό μέσω δημόσιας χρηματοδότησης, αξιοποιώντας εργαλεία όπως:
-SAFE: 150 δισ. ευρώ για κοινές προμήθειες
-European Defence Fund: 7,3 δισ. ευρώ για έρευνα και ανάπτυξη
-ASAP: 500 εκατ. ευρώ για παραγωγή πυρομαχικών
-EDIRPA: 310 εκατ. ευρώ για κοινές προμήθειες εξοπλισμού.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αύξησε τη χρηματοδότηση στον τομέα άμυνας και ασφάλειας σε 3,5 δισ. ευρώ το 2025, με στόχο 4,5 δισ. ευρώ το 2026.
Η ελληνική θέση στον νέο χάρτη
Στην Ελλάδα το οικοσύστημα defence tech βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά αρχίζει να εμφανίζει ενδιαφέρον.
Ήδη αυξάνονται οι περιπτώσεις εταιριών που αντλούν χρηματοδότηση, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχει τεχνολογικό δυναμικό με διεθνείς προοπτικές, ιδιαίτερα στον τομέα των αυτόνομων συστημάτων επιτήρησης. Παράλληλα δημιουργήθηκε το Hellenic Centre for Defence Innovation (HCDI), το οποίο επιχειρεί να λειτουργήσει ως σύνδεσμος μεταξύ:
-ερευνητικών ιδρυμάτων
-startups
-αμυντικής βιομηχανίας
-κρατικών αναγκών.
Στο χρηματοδοτικό επίπεδο, σημαντική εξέλιξη αποτελεί η συμφωνία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων με την Τράπεζα Πειραιώς για γραμμή χρηματοδότησης έως 100 εκατ. ευρώ προς ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις στον τομέα άμυνας και κυβερνοασφάλειας. Ταυτόχρονα, το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων , που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 28 δισ. ευρώ έως το 2035, δημιουργεί ένα σημαντικό πεδίο ζήτησης για εγχώριες εταιρείες.
