Κύπρος: Ο πόλεμος με το Ιράν ανοίγει τη συζήτηση για την ένταξη στο ΝΑΤΟ

Το χτύπημα ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν φέρνει τη Μέση Ανατολή, για μία ακόμα φορά σε εμπόλεμη κατάσταση με προεκτάσεις που βάζουν σε κίνδυνο και την παγκόσμια οικονομία και απειλούν σειρά χωρών με «παράπλευρες» απώλειες.

Μία από αυτές είναι η Κύπρος, με το νησί να μπαίνει στο στόχαστρο του Ιράν και των συνεργατών του λόγω του ρόλου που παίζουν οι κυρίαρχες βρετανικές βάσεις σε Ακρωτήρι και Δεκέλεια.

Η Κύπρος έπρεπε να έχει αμυντική ικανότητα να υπερασπιστεί την ακεραιότητα της

Σχολιάζοντας τη σημασία της απειλής που αντιμετωπίζει η Κύπρος από τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και για την ίδια την Ευρώπη, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Πέτρος Λιάκουρας σημειώνει στο in πως «η Κύπρος βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της ΕΕ, πλησιέστερα από κάθε άλλο κράτος μέλος στο θέατρο των πολεμικών επιχειρήσεων. Έχει σημειωθεί παραβίαση κυπριακού εναέριου χώρου, όπως διακινήθηκε ως πληροφορία, από τις ιρανικές προσβολές, άσχετα εάν στόχος μπορεί να μην ήταν έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πάντως ήχησαν οι σειρήνες σε πολλές περιοχές της Κύπρου. Το πιθανότερο θα ήταν στόχος οι βρετανικές βάσεις με μια παρέκκλιση. Όμως τα drones έφτασαν μέχρι το αεροδρόμιο της Πάφου. Όπως και να έχει, η Κυπριακή Δημοκρατία έπρεπε να έχει αμυντική ικανότητα να αποτρέψει σε κάθε περίπτωση οποιαδήποτε προσβολής της ακεραιότητάς της, με απαραίτητα αντιπυραυλικά – αντιαεροπορικά μέσα. Τέτοια μέσα αναχαίτισης δεν διαθέτει, ούτε πολεμικά σκάφη ούτε μαχητικά αεροσκάφη».

Απόλυτη προτεραιότητα για την Ελλάδα η Κύπρος

Όπως λέει «ορθώς η Ελλάδα έσπευσε πρώτη να συνεισφέρει σε υποδομή άμυνας. Για την Ελλάδα η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, να προστατευτεί η κυριαρχία και η ακεραιότητά της νήσου. Τα δύο ζεύγη F-16 και οι δύο φρεγάτες ΚΙΜΩΝ και ΨΑΡΑ έχουν συγκεκριμένη αποστολή. Με τα υπερσύγχρονα τεχνολογικά μέσα μπορούν πολύ έγκαιρα να εντοπίσουν την απειλή, να συντονιστούν (τέτοια δυνατότητα υπάρχει) και να την αντιμετωπίσουν. Ορθώς επίσης κινητοποιήθηκε ο Γάλλος Πρόεδρος με την κάλυψη της νήσου με ακόμη πιο ενισχυμένα μέσα, κυρίως το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle. Η Βρετανία έχοντας τη μέριμνα ενίσχυσης της Βάσης που κατά κυριαρχία διατηρεί, δημιουργεί μια ομπρέλα από την οποία ωφελείται και η Κυπριακή Δημοκρατία, προσφέροντας αντιτορπιλικό και ίσως ελικοπτεροφόρο. Στην ίδια λογική προσφέρει αμυντική κάλυψη και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι. Επίσης στον κατάλογο της αλληλεγγύης προστίθενται η Ισπανία και η Ολλανδία».

Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη

Επισημαίνοντας ότι πέριξ της Κυπριακής Δημοκρατίας αναπτύσσεται ένας ευρωπαϊκός άξονας περιπολίας, ο Πέτρος Λιάκουρας σημειώνει ότι «τα κράτη της ΕΕ κινούνται στο πλαίσιο της αλληλεγγύης. Η τριμερής συνάντηση του Μακρόν με τον Μητσοτάκη και τον φιλοξενούντα Χριστοδουλίδη είναι ένα δείγμα των προθέσεων της Ευρώπης να συνδράμει την πιο ευάλωτη από άποψη άμυνας Κυπριακής Δημοκρατίας».

Δεν πρόκειται για αναβίωση του ενιαίου αμυντικού χώρου

Την ίδια στιγμή σημειώνει ωστόσο πως «εδώ απαιτούνται ορισμένες διευκρινίσεις. Όσον αφορά στην ελληνική συνδρομή, δεν πρόκειται για αναβίωση του δόγματος του ενιαίου αμυντικού χώρου που είχε προωθήσει η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Ανδρέα Παπανδρέου και υπουργό άμυνας τον Γεράσιμο Αρσένη. Αυτό το δόγμα περιέπεσε σε αχρησία από της αναλήψεως της διακυβέρνησης Σημίτη.

Ούτε η ελληνική συνδρομή εντάσσεται στη λογική της χωριστής συνθήκης εγγύησης που συνήφθη στις 16 Αυγούστου 1960, αφού η ανεξαρτησία της Κύπρου είχε δρομολογηθεί με τη συμφωνία Ζυρίχης-Λονδίνου του 1959. Είχε ήδη καταρτιστεί το σχέδιο συντάγματος και με βάση αυτό είχαν διεξαχθεί οι πρώτες εκλογές για την ανάδειξη προέδρου και αντιπροέδρου. Μάλιστα συμβαλλόμενα στη συνθήκη εγγύησης είναι ως το πρώτο μέρος η Κύπρος με υπογραφή Μακαρίου και Κιουτσούκ – ηγέτες της κάθε κοινότητας αντίστοιχα – και ως το δεύτερο μέρος είναι οι τρείς εγγυήτριες χώρες, ήτοι η Ελλάδα, η Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο».

Οι εγγυήτριες χώρες

Ξεκαθαρίζει δε ότι «η συνθήκη εγγύησης πρωτίστως αφορά στην επιτήρηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, με την υποχρέωση να μην αλλοιωθεί η δικοινοτική δομή της Δημοκρατίας και να δεσμεύονται όλα τα συμβαλλόμενα μέρη στο να μην επιχειρηθεί ούτε να επιτραπεί ένωση ή διχοτόμηση από καμία πλευρά. Κυρίαρχο στοιχείο της εγγύησης είναι η από κοινού δράση των εγγυητριών για να μην εκφυλιστεί η δομή αυτή, αυτό ήταν το διακύβευμα το 1960, η προστασία της δικοινοτικής δομής, αλλά η δράση αυτή της προστασίας θα προέκυπτε μετά από διαβούλευση των τριών εγγυητριών. Στην περίπτωση μας δεν υπάρχει βάση για κάποιο εγγυητικό δικαίωμα της Ελλάδας».

Δεν υπάρχει θέμα ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ

Αναφερόμενος στη συζήτηση περί ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ ο Λιάκουρας απαντά «θέμα για ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ δεν υπάρχει, όσο το εσωτερικό πρόβλημα της επανένωσης με δικοινοτικό χαρακτήρα δεν λύνεται. Θα προσκρούσει στην αντίρρηση και κατά συνέπεια την αρνησικυρία (veto) της Τουρκίας. Η ευκαιρία ήταν το 1960. Στο συνοδευτικό μυστικό πρωτόκολλο των συμφωνιών Ζυρίχης -Λονδίνου του 1959, υπάρχει υποχρέωση των συμβαλλομένων να υποστηρίξουν και να μην εμποδίσουν την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ. Ήταν ένα ακόμη λάθος του πρώτου προέδρου του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, ο οποίος δεν προώθησε αυτήν ευκαιρία, εφικτή για τα τότε δεδομένα. Προφανώς ήθελε να έχει ανοικτή της ατζέντα των επιλογών του για σχέσεις με άλλες χώρες, όπως το προτίμησε με τις σχέσεις με την ΕΣΣΔ ή την Τσεχοσλοβακία».

Η πόρτα είναι κλειστή με το σημερινό status

Υπογραμμίζει πως «τώρα, δεν είναι εφικτή τέτοια δυνατότητα και κάθε συζήτηση δεν είναι της παρούσης, παρότι η Κύπρος δέχεται απειλές, επειδή ο πόλεμος εξαπλώνεται σε περιφερειακό πεδίο. Η πόρτα είναι κλειστή εάν η εκκρεμότητα δεν λυθεί με επανένωση του τύπου της Δικοινοτικής Διζωνικής Ομοσπονδίας, ήτοι με διαμοιρασμό εξουσιών μεταξύ των δύο συστατικών κοινοτήτων και μιας κεντρικής ομοσπονδίας. Παραμονή στο σημερινό status, δηλαδή η μη λύση, δεν δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να αρθεί το veto της Τουρκίας για την ένταξη».

Κύπρος και Τραμπ

Όσον αφορά το αν η συζήτηση αυτή βάζει την Κύπρο και κυρίως το Κυπριακό στο «ραντάρ» του Τραμπ, ο καθηγητής τονίζει ότι «η Κύπρος ανήκει στον άξονα που τη συνδέει με την Ελλάδα κα το Ισραήλ, γεγονός που της προσδίδει μέρισμα ασφάλειας. Όσον αφορά στον Τραμπ που απομνημονεύει ποια κράτη δηλώνουν συμμετοχή στο προσωποπαγές Συμβούλιο Ειρήνης, εκείνο στο οποίο θα προΐσταται με εξουσίες μονάρχη, η όποια στάση του έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας θα καθορισθεί από το αντίστοιχο Desk του State Department που διατηρεί τη θεσμική μνήμη της αξίας της νήσου. Το αμερικανικό ΥΠΕΞ έχει σαφείς θέσεις για τα ανωτέρω».

Πόλεμος με το Ιράν και ελληνοτουρκικά

Από το τραπέζι των συζητήσεων που ανοίγει ο πόλεμος με το Ιράν δεν λείπουν και αυτές που αφορούν ενδεχόμενες επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει και στα ελληνοτουρκικά, δεδομένων τόσο των κινήσεων της Αθήνας για αποστολή δυνάμεων στην Κύπρο, στη βόρεια Ελλάδα για την προστασία και της Βουλγαρίας και της ενίσχυσης της άμυνας στα νησιά, όσο και των κινδύνων που αντιμετωπίζει η ίδια η Τουρκία.

Ο Πέτρος Λιάκουρας επισημαίνει επί του συγκεκριμένου ζητήματος πως «ο πόλεμος στο Ιράν ανασυντάσσει το σκηνικό. Έρχεται σε μια φάση που έχει σχεδόν επιβεβαιωθεί η σύνθεση της Συρίας, που ικανοποιεί την Τουρκία αλλά όχι το Ισραήλ . Στον πόλεμο του Ιράν δεν είναι σαφές ότι με τα ως τώρα δεδομένα έχουν πετύχει όλοι οι στόχοι του Ισραήλ, κατά πάσα πιθανότητα θα συνεχίσει τον πόλεμο ακόμη και μόνο του. Είναι λίαν πιθανόν ότι θα κληθούν οι Κούρδοι του Ιράν να το πλαγιοκοπήσουν. Η εκκρεμότητα περί το Ιράν όσο διαρκεί ο πόλεμος θα προκαλεί πολλές αναταράξεις. Η ενεργοποίηση των Κούρδων μαχητών στο πεδίο μαζί με τις λοιπές χερσαίες δυνάμεις θα φέρει την Τουρκία σε κατάσταση νευρικότητας. Ο Τραμπ θα τάξει στη ηγεσία των μαχητών μια αυτόνομη περιοχή που θα μπορούσε προοπτικά να εξελιχθεί σε κράτος. Μια χρησιμότητα των Κούρδων που πιθανόν να συνοδεύεται από αντιπροσφορά για δικό τους κράτος θα διήγειρε τα αντανακλαστικά της Τουρκίας, με ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται».

Η πίεση του πολέμου στην Τουρκία

Όπως υπογραμμίζει «είναι χαρακτηριστικό αυτό που συνέβη με την εγκατάσταση του αντιαεροπορικού συστήματος συστοιχίας των Patriot στην Κάρπαθο. Η Τουρκία αντέδρασε με λογική ρουτίνας, δηλαδή κατέθεσε την αντίρρηση επί τη βάσει των συμβατικών διατάξεων των τριών συμβατικών κειμένων που προβλέπει τη μερική αποστρατιωτικοποίηση για τα νησιά του ΒΑ Αιγαίου και πλήρη για όλα τα λοιπά. Δεν ακολούθησε τίποτε άλλο. Επρόκειτο για αντίδραση ρουτίνας, δηλαδή δηλώνεται η διαμαρτυρία για να μην συνεπάγεται αποδοχή επί τοποθέτησης ενός οπλικού συστήματος σε νησί που το χαρακτηρίζει αποστρατικοποιημένο. Θεωρήθηκε ότι αυτή η διαμαρτυρία θα ήταν μια και έξω. Πριν μερικές ημέρες απέστειλε διαμαρτυρία πιο μακροσκελή που προχωρά σε αναλυτική παρουσίαση σχετικά με τα νησιά και τέλος στηλιτεύει τον εξοπλισμό παρότι πρόκειται για αμυντικό σύστημα που αφορά τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν. Αναγγέλλει ότι θα λάβει τα αναγκαία μέτρα. Προφανώς η πίεση στα εξωτερικά και στα εσωτερικά της, η Τουρκία εξάγει τη νευρικότητα σε ένταση με αποδέκτη την Ελλάδα και με αφορμή την αμυντική θωράκιση της χώρας έναντι απειλών προερχομένων από το Ιράν».

Πηγή: in.gr