Καύσιμα: Γιατί η κυβέρνηση επιλέγει επιδοτήσεις αντί για μείωση φόρου

Την ώρα που η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το γιατί η κυβέρνηση «δεν μειώνει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης», τα νούμερα που παρέθεσε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κατά τη συνέντευξη τύπου ,εξηγούν κατά κάποιο τρόπο την πολιτική απόφαση της επιλογής του μέτρου για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και των τιμών των καυσίμων.

Στο diesel, ο ΕΦΚ στην Ελλάδα βρίσκεται στα 41 λεπτά το λίτρο. Με βάση την ευρωπαϊκή οδηγία, θα μπορούσε να μειωθεί έως τα 33 λεπτά δηλαδή κατά 8 λεπτά το πολύ. Αυτό θα μπορούσε να είναι το θεσμικό όριο μιας οριζόντιας παρέμβασης μέσω του ειδικού φόρου κατανάλωσης. Αντί για αυτό, η κυβέρνηση επέλεξε επιδότηση στην αντλία που φτάνει περίπου τα 20 λεπτά. Δηλαδή, υπερδιπλάσια από τη μέγιστη δυνατή μείωση μέσω ΕΦΚ.

Η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται και στη βενζίνη. Ο ΕΦΚ στα 70 λεπτά θα μπορούσε θεωρητικά να μειωθεί έως τα 35,9 λεπτά, δηλαδή κατά περίπου 34 λεπτά. Στην πράξη, η επιδότηση του fuel pass φτάνει τα 36 λεπτά, ενώ σε στοχευμένες περιπτώσεις, όπως στα νησιά, αγγίζει ακόμη και τα 43 λεπτά.

Η «δυσκολία» του ΕΦΚ

Η μείωση του ΕΦΚ αποτελεί ένα οριζόντιο μέτρο. Μειώνει άμεσα την τιμή στην αντλία για όλους, χωρίς προϋποθέσεις και χωρίς διαδικασίες. Είναι η πιο απλή και πιο «καθαρή» παρέμβαση.

Ωστόσο, ακριβώς επειδή αφορά το σύνολο της κατανάλωσης, έχει πολύ υψηλό δημοσιονομικό κόστος και δεν διαχωρίζει ποιος έχει μεγαλύτερη ανάγκη.Αντίθετα, το Fuel Pass λειτουργεί με διαφορετική λογική. Είναι στοχευμένο, με εισοδηματικά κριτήρια, και κατευθύνεται κυρίως σε χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Το κόστος για τον προϋπολογισμό είναι μικρότερο, καθώς δεν επιδοτείται το σύνολο των οδηγών.

Από την άλλη πλευρά, απαιτεί διαδικασία πλατφόρμα, αίτηση και δεν αποτυπώνεται άμεσα στην τιμή της αντλίας.Έτσι, η πραγματική διαφορά δεν είναι μόνο οικονομική.To ένα μοντέλο (μείωση ΕΦΚ) στηρίζει την κατανάλωση συνολικά, το άλλο(fuel pass) επιχειρεί να στηρίξει την ανάγκη.

Επιπλέον ,σε μια αγορά που κινείται με όρους γεωπολιτικής έντασης και ακραίας μεταβλητότητας, η δημοσιονομική πολιτική δεν μπορεί να είναι στατική. Σε αυτό το περιβάλλον, η μείωση του ΕΦΚ είναι ένα μέτρο δύσκολο να αναστραφεί χωρίς πολιτικό και κοινωνικό κόστος. Το Fuel Pass, αντίθετα, μπορεί να προσαρμόζεται δηλαδή να αυξάνεται, να μειώνεται ή να αποσύρεται, ανάλογα με την πορεία των τιμών και τα δημοσιονομικά περιθώρια.

O EΦΚ στην Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί από τα κράτη μέλη να επιβάλλουν ΕΦΚ 0,359 ευρώ ανά λίτρο αμόλυβδης βενζίνης .Οι οδηγοί ντίζελ υπόκεινται σε μειωμένο ελάχιστο φόρο κατανάλωσης της ΕΕ ύψους 0,330 ευρώ ανά λίτρο.

Μόνο η Μάλτα τηρεί τον ελάχιστο συντελεστή, ενώ όλα τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ επιβάλλουν υψηλότερους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Με ελάχιστο συντελεστή 0,359 ευρώ ανά λίτρο, η Μάλτα έχει τον χαμηλότερο ,ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία στα 0,363 ευρώ ανά λίτρο και την Ουγγαρία στα 0,409 ευρω ανά λίτρο .Η Ολλανδία επιβάλλει τους υψηλότερους φόρους στη βενζίνη στα 0,845 ευρώ ανά λίτρο ( ακολουθούμενη από τη Δανία στα 0,717 ευρώ ανά λίτρο και την Ιταλία στα 0,713 ευρώ ανά λίτρο (πριν τη μείωση)

Ο μέσος ειδικός φόρος κατανάλωσης στη βενζίνη σε ολόκληρη την ΕΕ είναι 0,570 ευρώ ανά λίτρο (2,53 δολάρια ανά γαλόνι), ενώ ο μέσος ειδικός φόρος κατανάλωσης στο ντίζελ είναι 0,468 ευρώ ανά λίτρο (2,08 δολάρια ανά γαλόνι).

Η Ιταλία επιβάλλει τον υψηλότερο ειδικό φόρο κατανάλωσης στο ντίζελ, στα 0,632 ευρώ ανά λίτρο, ακολουθούμενη από την Ιρλανδία στα 0,616 ευρώ ανά λίτρο και το Ηνωμένο Βασίλειο στα 0,6076 ευρώ ανά λίτρο .Οι χαμηλότεροι ειδικοί φόροι κατανάλωσης ντίζελ επιβάλλονται από τη Βουλγαρία και τη Μάλτα, με ελάχιστο όριο την ΕΕ τα 0,330 ευρώ ανά λίτρο, ακολουθούμενες από τη Σουηδία με 0,359 ευρώ ανά λίτρο (1,60 δολάρια ανά γαλόνι).