Tην παλαιότερη τράπεζα της Ιταλίας έσωσε o Λουίτζι Λοβάλιο, αλλά τελικά δεν μπόρεσε να αντέξει τα όσα επακολούθησαν. Ως διευθύνων σύμβουλος της Monte dei Paschi di Siena (MPS), αποκατέστησε την κερδοφορία και οδήγησε την τράπεζα πίσω σε πλειοψηφική ιδιοκτησία ιδιωτών μετά την κρατική διάσωση του 2017.
Στη συνέχεια, προσπάθησε να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της Ιταλίας, ξεκινώντας μια φιλόδοξη — και τελικά επιτυχημένη — προσπάθεια για την μεγαλύτερου κύρους Mediobanca, σημειώνουν οι Financial Times.
Ωστόσο, η ίδια η τόλμη που στήριζε τη στρατηγική του φαίνεται να επιτάχυνε την πτώση του. Παρά την αρχική υποστήριξη του διοικητικού συμβουλίου — ακόμη και για το αμφιλεγόμενο σχέδιο συγχώνευσης της Mediobanca με μια τράπεζα που είχε απαιτήσει κυβερνητική διάσωση λιγότερο από μια δεκαετία νωρίτερα — το κλίμα έχει μετατοπιστεί απότομα.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου ψήφισαν να αποκλείσουν τον Λοβάλιο από τον κατάλογο των υποψηφίων για την επόμενη θητεία και την Τετάρτη του αφαίρεσαν τις εκτελεστικές του εξουσίες με άμεση ισχύ. Εκτός εάν μια αντίπαλη λίστα μετόχων εξασφαλίσει επαρκή υποστήριξη, ο Λοβάλιο πρόκειται να απομακρυνθεί επίσημα από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου στις 15 Απριλίου.
Η προσπάθειά του να αναδιαμορφώσει την MPS ήταν στενά συνδεδεμένη με ευρύτερες δυναμικές εξουσίας στην Ιταλία. Η συμφωνία με την Mediobanca σηματοδότησε την κορύφωση ελιγμών που αφορούσαν τόσο την κυβέρνηση της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι όσο και τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή Φρανσέσκο Γκαετάνο Καλτατζιρόνε.
Το μαύρο παρελθόν κυνηγάει την Monte dei Paschi
Επειδή παλαιότερα ήταν ένα προβληματικό ίδρυμα που βυθιζόταν σε σκάνδαλα και πολιτικές παρεμβάσεις, η MPS είχε γίνει σύμβολο της δυσλειτουργίας του τραπεζικού τομέα της Ιταλίας. Η επαναιδιωτικοποίησή της, η οποία ολοκληρώθηκε σε μεγάλο βαθμό το 2024, είχε ως στόχο να κλείσει αυτό το κεφάλαιο. Αντίθετα, υποστηρίζουν οι επικριτές, επανατοποθέτησε την τράπεζα ως όχημα επιρροής.
Όταν το ιταλικό κράτος μείωσε το μερίδιό του, επέτρεψε στην Καλττζιρόνε και στον επενδυτικό όμιλο Delfin να δημιουργήσουν σημαντικές θέσεις. Και οι δύο ευθυγραμμίστηκαν με τη φιλοδοξία της κυβέρνησης να δημιουργήσει έναν «τρίτο πυλώνα» στον ιταλικό τραπεζικό τομέα, παράλληλα με την Intesa Sanpaolo και την UniCredit. Η υποστήριξή τους – παράλληλα με το υπόλοιπο μερίδιο του Υπουργείου Οικονομικών – αποδείχθηκε καθοριστική για την εξασφάλιση της εχθρικής εξαγοράς της Mediobanca.
Ωστόσο, η ευθυγράμμιση μεταξύ αυτών των ισχυρών μετόχων τράβηξε επίσης την προσοχή. Οι υποψίες ότι o Καλτατζιρόνε και η Delfin ενήργησαν από κοινού πυροδότησαν μια έρευνα για χειραγώγηση της αγοράς που αφορούσε τον Λοβάλιο, τον Καλτατζιρόνε και τον επικεφαλής της Delfin, Φρανσέσκο Μιγιέρι — οι οποίοι αρνούνται ότι διέπραξαν οποιαδήποτε αδικοπραγία.
Για ορισμένους εντός της MPS, η έρευνα κατέστη απαράδεκτος κίνδυνος καθώς η τράπεζα προετοιμαζόταν να ενσωματώσει την εξαγορά της. Για άλλους, απλώς επιτάχυνε μια κατάρρευση των σχέσεων μεταξύ του Λοβάλιο και των βασικών υποστηρικτών της συγχώνευσης, συμπεριλαμβανομένου του Καλτατζιρόνε, τονίζουν οι FT.
Mediobanca: Η πέτρα του σκανδάλου
Στην καρδιά της σύγκρουσης βρισκόταν ο στρατηγικός έλεγχος — ιδιαίτερα επί του μεριδίου 13% της Mediobanca στην Generali. Ο Λοβάλιο είχε υποβαθμίσει τη στρατηγική σημασία της εταιρείας και είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης, μια στάση που ερχόταν σε σύγκρουση με το μακροχρόνιο ενδιαφέρον του Καλτατζιρόνε για την ασφαλιστική εταιρεία. Με την πλήρη ενσωμάτωση της Mediobanca στην MPS, ο έλεγχος αυτού του μεριδίου θα μετατοπιζόταν στην ηγεσία της MPS — αυξάνοντας τα διακυβεύματα της μάχης διαδοχής.
Ο Λοβάλιο τώρα βρίσκεται αντιμέτωπος με τον Φαμπρίτζιο Παλέρμο, μια προσωπικότητα στενά συνδεδεμένη με τον Καλτατζιρόνε, σημειώνουν οι FT.
Ο πιθανός διορισμός του Παλέρμο θα εδραίωνε την επιρροή του Ρωμαίου δισεκατομμυριούχου εντός του πρόσφατα διευρυμένου τραπεζικού ομίλου. Παρά την περιορισμένη τραπεζική εμπειρία, η MPS υποστήριξε ότι το Παλέρμο πληροί καλύτερα τα κριτήριά της για ηγεσία κατά τη διάρκεια μιας περιόδου «βιομηχανικού μετασχηματισμού», κατατάσσοντάς τον πάνω από πιο έμπειρους υποψηφίους.
Η μάχη για την ηγεσία εκτυλίσσεται παράλληλα με νομικές και κανονιστικές προκλήσεις. Ο ακτιβιστής επενδυτής Bluebell έχει κινήσει αστική αγωγή υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία με την Mediobanca θα έπρεπε να είχε χαρακτηριστεί ως αντίστροφη εξαγορά, δεδομένου ότι οι πρώην μέτοχοι της Mediobanca θα έλεγχαν την πλειοψηφία της συνδυασμένης οντότητας. Αν και οι ρυθμιστικές αρχές έχουν μέχρι στιγμής απορρίψει αυτή την ερμηνεία, η διαμάχη υπογραμμίζει τις παρατεταμένες εντάσεις σχετικά με τη διακυβέρνηση και τον έλεγχο.
Τελικά, το επεισόδιο υπογραμμίζει την εύθραυστη ισορροπία δυνάμεων στο αναδιαμορφωμένο τραπεζικό τοπίο της Ιταλίας. Η απομάκρυνση του Λοβάλιο κινδυνεύει να ενισχύσει τις αντιλήψεις ότι η στρατηγική κατεύθυνση στην MPS εξακολουθεί να υπόκειται σε μεταβαλλόμενες συμμαχίες αντί να βασίζεται σε μια σταθερή εντολή μετόχων. Όπως είπε στους FT ένας παρατηρητής, ενώ η τράπεζα μπορεί να έχει μεταμορφώσει την οικονομική της απόδοση, δεν έχει ακόμη ξεφύγει πλήρως από τις πολιτικές και διαρθρωτικές δυναμικές που έχουν καθορίσει εδώ και καιρό την ταυτότητά της.
