Χαλάρωση του πλαισίου που διέπει τα δικαιώματα ρύπων προτείνει η Κομισιόν, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή, προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πρόκειται, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της επιτροπής, για ένα πρώτο συγκεκριμένο μέτρο για την ενίσχυση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΔΕ).
Η σημερινή πρόταση, η οποία έρχεται σε συνέχεια της ανακοίνωσης της Προέδρου von der Leyen στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου, προσαρμόζει το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (MSR) του ETS, ενισχύοντας τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα.
Η Επιτροπή πρότεινε τροποποίηση της Απόφασης για το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (MSR), με σκοπό την ενίσχυση του μέσου που διασφαλίζει μια σταθερή και εύρυθμα λειτουργούσα αγορά άνθρακα. Σύμφωνα με το ισχύον σύστημα, όλα τα δικαιώματα στο αποθεματικό άνω των 400 εκατομμυρίων ακυρώνονται.
Η προτεινόμενη τροποποίηση θα σταματήσει τον μηχανισμό ακύρωσης, επιτρέποντας τη διατήρηση αυτών των δικαιωμάτων ως αποθεματικό που μπορεί να υποστηρίξει τη σταθερότητα της αγοράς.
Το MSR μειώνει την προσφορά δικαιωμάτων στην αγορά όταν υπάρχουν πάρα πολλά σε κυκλοφορία και διοχετεύει δικαιώματα όταν υπάρχει έλλειψη στην αγορά.
Το EU ETS αποτελεί βασικό μοχλό για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Έχει μειώσει σημαντικά την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, μειώνοντας την εξάρτηση της Ένωσης από τις εισαγωγές και ενισχύοντας την ανθεκτικότητά της. Επιπλέον, έχει οδηγήσει σε σημαντικές επενδύσεις στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πηγές ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Αυτές είναι εγχώριες και ενισχύουν την ενεργειακή μας ανεξαρτησία. Ωστόσο, υπό το πρίσμα των πρόσφατων προκλήσεων, το ΣΕΔΕ της ΕΕ πρέπει να εκσυγχρονιστεί και να γίνει πιο ευέλικτο.
Κυρίως χάρη στο ΣΕΔΕ, οι εγχώριες εκπομπές στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 39%, ενώ η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 71% μεταξύ 1990 και 2024. Σε ένα πλαίσιο αυξημένης αστάθειας των τιμών ενέργειας και γεωπολιτικών εντάσεων, η Επιτροπή συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για να διασφαλίσει ότι το ΣΕΔΕ είναι ένα σταθερό εργαλείο που συνεχίζει να προσφέρει αυτά τα οφέλη, παραμένοντας παράλληλα ισχυρό, προβλέψιμο και κατάλληλο για τον σκοπό του.
Η προτεινόμενη αλλαγή θα εξοπλίσει καλύτερα το MSR ώστε να ανταποκρίνεται στις μελλοντικές εξελίξεις της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής στενότητας στην προσφορά τις επόμενες δεκαετίες. Η πρόταση διατηρεί τον θεμελιώδη σχεδιασμό του MSR που βασίζεται σε κανόνες και την ακεραιότητα του ΣΕΔΕ της ΕΕ ως μέσου που βασίζεται στην αγορά, ενισχύοντας παράλληλα την ικανότητα του συστήματος να διασφαλίζει τόσο τη σταθερότητα όσο και την προβλεψιμότητα.
Ιστορικό
Το ΑΣΑ λειτουργεί από το 2019 ως μηχανισμός που βασίζεται σε κανόνες για την προσαρμογή της προσφοράς δικαιωμάτων στο ΣΕΔΕ της ΕΕ.
Αντιμετώπισε με επιτυχία το διαρθρωτικό πλεόνασμα δικαιωμάτων που συσσωρεύτηκε μετά την οικονομική κρίση του 2008 και έκτοτε έχει συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην αγορά άνθρακα. Μέχρι το τέλος του 2024, 3,2 δισεκατομμύρια δικαιώματα είχαν ακυρωθεί.
Επόμενα βήματα
Η πρόταση τροποποίησης της απόφασης για το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (MSR) θα υποβληθεί τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και θα πρέπει να ακολουθήσει τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (συναπόφαση) για την έγκρισή της.
Θα ακολουθήσει μια ολοκληρωμένη αναθεώρηση του EU ETS τον Ιούλιο του 2026. Αυτή θα περιλαμβάνει κάθε σχετική προσαρμογή για να διατηρηθεί το MSR κατάλληλο για τον σκοπό του κατά την επόμενη δεκαετία.
