Η κυβέρνηση ενεργοποιεί ξανά το «τρίπτυχο» της ενεργειακής κρίσης: fuel pass, επιδότηση στην αντλία και πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Είναι ένα μοντέλο που το έχουμε ξαναδεί και που επιστρέφει κάθε φορά που οι τιμές καυσίμων ανεβαίνουν επικίνδυνα.
Το ερώτημα όμως δεν είναι αν αυτά τα μέτρα βοηθούν. Βοηθούν. Το ερώτημα είναι αν αρκούν.
Γιατί στην ουσία πρόκειται για τρεις διαφορετικές παρεμβάσεις με τον ίδιο στόχο: να «φρενάρουν» την αύξηση πριν φτάσει στον καταναλωτή.
Στην πράξη, όμως, όλα αυτά λειτουργούν ως προσωρινά φίλτρα σε ένα πρόβλημα που παραμένει εξωτερικό και ανεξέλεγκτο και ποιο είναι αυτό; Η διεθνή τιμή της ενέργειας. Και εδώ βρίσκεται η ουσία. Η Ελλάδα δεν καθορίζει τις τιμές. Τις εισάγει. Άρα, κάθε γεωπολιτική ένταση, κάθε διαταραχή στην προσφορά, περνά σχεδόν αυτόματα στην αντλία. Τα μέτρα απλώς καθυστερούν ή «μαλακώνουν» αυτή τη μετάδοση. Όχι όμως για πολύ.
Το fuel pass, για παράδειγμα, λειτουργεί ως ανάσα αλλά με ημερομηνία λήξης. Η επιδότηση στην αντλία δίνει μια άμεση μείωση αλλά κοστίζει στον προϋπολογισμό. Και το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, όσο κι αν ακούγεται αυστηρό, έχει αποδειχθεί ότι δύσκολα ελέγχει πλήρως μια αγορά με πολλαπλά στάδια και έμμεσες χρεώσεις.
Έτσι δημιουργείται ένα γνώριμο μοτίβο: οι τιμές ανεβαίνουν , το κράτος παρεμβαίνει , η πίεση μειώνεται προσωρινά και μετά επανέρχεται.Με αυτά τα μέτρα, η πολιτική πολύ απλά κερδίζει χρόνο. Δεν λύνει το πρόβλημα.Γιατί η ενεργειακή κρίση πλέον δεν είναι έκτακτο γεγονός. Είναι επαναλαμβανόμενο φαινόμενο.
Και μια οικονομία που απαντά κάθε φορά με επιδοτήσεις, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια μόνιμη λογική στήριξης.Και αυτό έχει διπλό κόστος από τη μία το δημοσιονομικό γιατί τα μέτρα δεν είναι δωρεάν και από την άλλη διαρθρωτικό καθώς δεν αλλάζει τίποτα στην εξάρτηση μας από την ενέργεια.
Ας πάρουμε για παράδειγμα το πλαφόν το οποίο δείχνει παρέμβαση, στέλνει μήνυμα ελέγχου της αγοράς αλλά δεν αυξάνει την προσφορά, ούτε μειώνει τη διεθνή τιμή. Στην καλύτερη περίπτωση, περιορίζει ακραίες συμπεριφορές.
Άρα, τι μένει; Μένει η ανάγκη για μια πιο βαθιά αλλαγή όπως ενεργειακή αυτάρκεια, διαφοροποίηση πηγών, πραγματικός ανταγωνισμός και επενδύσεις που μειώνουν την εξάρτηση από τις διεθνείς τιμές.Γιατί αλλιώς, κάθε κρίση θα φέρνει το ίδιο πακέτο μέτρων.Και κάθε φορά, θα μοιάζει όλο και λιγότερο επαρκές.
